Vượt "bão" kiểm dịch, định vị chuỗi giá trị sầu riêng: Lời giải từ màng lọc 3 lớp của Đông Phương Hồng

Công ty TNHH Xuất nhập khẩu và Xây dựng Đông Phương Hồng đang khẳng định vị thế đó trên con đường đưa sầu riêng Việt xuất khẩu chính ngạch.

Đông Phương Hồng xây dựng chuỗi thu mua, đóng gói và xuất khẩu sầu riêng theo hướng chuẩn hóa, đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế.

Nhãn quan cung - cầu và ngã rẽ của người kết nối

Trước khi rẽ hướng sang gắn bó với trái sầu riêng, bà Trần Thúy Hồng – đại diện Công ty TNHH Xuất nhập khẩu và Xây dựng Đông Phương Hồng – từng bôn ba qua nhiều lĩnh vực kinh doanh. Tuy nhiên, chính nhạy cảm thương trường và khả năng nhìn thấu "điểm chạm" giữa cung và cầu đã đưa bà đến với ngành hàng tỷ đô này.

Đông Phương Hồng đóng vai trò kết nối vùng nguyên liệu với thị trường xuất khẩu chính ngạch.

Trung Quốc từ lâu đã định hình là thị trường tiêu thụ sầu riêng lớn nhất của Việt Nam, trong khi dư địa vùng nguyên liệu trong nước lại vô cùng dồi dào. Tận dụng lợi thế thông thạo Hoa ngữ cùng bề dày kinh nghiệm làm việc với đối tác Trung Quốc, doanh nghiệp của bà Hồng đã nhanh chóng định vị được chỗ đứng: Trở thành "mắt xích" trung gian chuẩn hóa, kết nối trực tiếp vùng trồng với thị trường tiêu thụ cuối.

"Tôi thấy đầu cung và cầu cơ bản là khớp vào nhau, thành ra tôi sẽ là người ở giữa - thu mua sầu riêng, gia công, đóng gói rồi xuất khẩu. Đấy là một cái cơ duyên," bà Trần Thúy Hồng chia sẻ.

Các lô sầu riêng được kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt trước khi hoàn tất quy trình đóng gói và xuất khẩu.

Lội ngược dòng giữa "tâm bão" Cadimi và Vàng O

Câu chuyện kiểm dịch của Đông Phương Hồng được đặt trong bối cảnh toàn ngành sầu riêng đang trải qua những cuộc đại phẫu gắt gao nhất trong lịch sử xuất khẩu. Trung Quốc hiện nắm giữ hơn 90% giá trị xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam, nhưng đây không còn là thị trường dễ dãi. Họ đang siết chặt các hàng rào kỹ thuật với tốc độ và cường độ chưa từng có.

Quy trình kiểm soát nhiều lớp giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu kiểm dịch của thị trường nhập khẩu.

Cột mốc đáng nhớ bắt đầu từ tháng 6/2024, khi Tổng cục Hải quan Trung Quốc phát lệnh yêu cầu mọi lô hàng sầu riêng phải có giấy kiểm nghiệm dư lượng Cadimi từ các phòng lab được hai bên phê duyệt. Cơn sóng gió chưa qua, đầu năm 2025, vòng kim cô lại tiếp tục siết chặt với chất Vàng O (Yellow O) sau khi phát hiện dư lượng tại một số lô hàng của cả Việt Nam lẫn Thái Lan.

Hệ lụy lập tức ập đến: Hàng chục mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói bị đình chỉ xuất khẩu vì "dính án" Cadimi và Vàng O. Hệ lụy là chỉ trong 4 tháng đầu năm 2025, giá trị xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc đã bốc hơi tới 3/4 so với cùng kỳ. Cảnh tượng xe container nằm chờ mòn mỏi ở cửa khẩu vì thiếu giấy chứng nhận đạt chuẩn trở thành nỗi ám ảnh, nhất là với một mặt hàng "đỏng đảnh", không thể lưu kho lâu như sầu riêng.

Giữa bức tranh ảm đạm ấy, Đông Phương Hồng vẫn vững vàng duy trì vị thế trong nhóm hàng hóa được ưu tiên "luồng xanh" thông quan nhờ chỉ số tuân thủ cao. Kết quả này không phải tự nhiên mà có, nó đến từ việc doanh nghiệp đã tự thiết lập một hàng rào kiểm soát chất lượng nội bộ còn khắc nghiệt hơn cả yêu cầu tối thiểu của đối tác, siết chặt ngay từ khâu thu mua tại vườn.

"Kỷ luật thép" với 3 chặng kiểm dịch sinh tử

Theo tiết lộ của bà Trần Thúy Hồng, để đến được tay người tiêu dùng Trung Quốc, mỗi container sầu riêng của công ty phải băng qua 3 chặng kiểm dịch "sinh tử":

Chốt chặn tại vựa và kho hàng: Sản phẩm được lấy mẫu kiểm tra gắt gao hàm lượng Cadimi và chất Vàng O (cả trong cơm lẫn ngoài vỏ) ngay trước khi đóng gói. Đây là màng lọc quan trọng nhất quyết định tỷ lệ sống còn của lô hàng, bởi kim loại nặng chủ yếu nhiễm từ đất canh tác chứ không phải từ khâu vận chuyển.

Chốt chặn tại cửa khẩu Việt Nam: Hàng hóa tiếp tục phải vượt qua vòng kiểm tra sâu bệnh và kiểm dịch thực vật của cơ quan chức năng trong nước trước khi rời biên giới.

Chốt chặn tại cửa khẩu Trung Quốc: Toàn bộ các chỉ số đã test tại Việt Nam sẽ được phía nước bạn kiểm tra lại một lần cuối. Đây chính là "ải" đã đánh bật không ít lô hàng của các doanh nghiệp thiếu chuẩn bị.

Quy trình 3 lớp khắt khe này chính là tấm khiên bảo vệ uy tín của doanh nghiệp trên một sân chơi đã cạn kiệt chỗ cho sự làm ăn chộp giật. Hơn thế nữa, mỗi lần một lô hàng vượt ải thành công, nó còn trực tiếp bảo vệ sinh mệnh của chính mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói đứng sau nó khỏi án phạt đình chỉ.

Sầu riêng được phân loại, đóng gói theo quy trình chuẩn trước khi đưa vào chuỗi xuất khẩu chính ngạch.

Tầm nhìn OCOP và bài toán "thị trường sạch"

Hiện tại, 100% sản lượng sầu riêng do Đông Phương Hồng thu mua đều được xuất khẩu nguyên trái tươi, chưa qua chế biến sâu (cấp đông, làm bánh) và chưa phân phối tại thị trường nội địa. Do đó, doanh nghiệp hiện chưa có sản phẩm chứng nhận OCOP. Tuy nhiên, việc chinh phục tấm thẻ bài OCOP vẫn luôn nằm trong tầm ngắm chiến lược của công ty.

"Đấy là một mục tiêu mà chúng tôi luôn luôn phải theo đuổi. Hết mục tiêu này đến mục tiêu khác. Ở thời điểm này, mình thấy phù hợp với cái gì là mình sẽ thực hiện luôn. Và việc theo đuổi OCOP cũng không nằm ngoài dự định," bà Hồng khẳng định.

Việc xây dựng chuỗi giá trị bền vững góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của sầu riêng Việt trên thị trường quốc tế.

Trong bối cảnh ngành hàng vừa đi qua cơn bão khủng hoảng niềm tin, một chứng nhận OCOP dẫu không thể thay thế giấy phép kiểm dịch xuất khẩu, nhưng lại là lớp bảo chứng vàng về nguồn gốc và chất lượng. Đây là điều mà cả đối tác quốc tế lẫn người tiêu dùng trong nước ngày càng đòi hỏi khắt khe.

Và để duy trì một thị trường sầu riêng phát triển bền vững, bà Hồng cho rằng trách nhiệm không chỉ gánh trên vai doanh nghiệp. Với một loại trái cây khó thẩm định chất lượng bằng cảm quan bên ngoài như sầu riêng, người tiêu dùng chính là chiếc chìa khóa quyết định.

Sự tỉnh táo của người tiêu dùng trong việc tẩy chay hàng kém chất lượng, ưu tiên lựa chọn các đơn vị cung ứng minh bạch, uy tín chính là màng lọc mạnh mẽ nhất để làm sạch thị trường. Bằng hướng đi bài bản và kỷ luật thép, Đông Phương Hồng đang chứng minh họ không chỉ là người mua - kẻ bán, mà thực sự là mắt xích chịu trách nhiệm giữ trọn vẹn phẩm cấp cho trái sầu riêng Việt trong suốt hành trình vạn dặm vươn ra biển lớn.