Chè kho Đại Đồng - Từ thức quà dân dã đến đặc sản làng nghề đạt OCOP 4 sao

Chè kho Đại Đồng từng được chọn để sử dụng cho cho tiệc trà của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng và Tổng bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. (Ảnh TL)

Hiện nay, huyện Thạch Thất (Hà Nội) đang có 50 làng nghề với khoảng 14.000 hộ sản xuất, tạo công ăn việc làm cho 37.000 lao động trong và ngoài huyện. Trong đó, về ẩm thực, Thạch Thất có làng nghề chè lam xã Thạch Xá và làng chè kho xã Đại Đồng. Chỉ bằng những nông sản quen thuộc nhưng qua đôi bàn tay khéo léo của người nông dân, chè lam, chè kho, kẹo lạc đã trở thành món quà quê đầy hấp dẫn, khó có thể chối từ.

Ở xã Đại Đồng, hiện có hơn 40 hộ làm nghề chè kho, mỗi năm sản xuất hàng trăm tấn sản phẩm chè khe kho. Có nhiều cơ sở sản xuất đã tích cực xây dựng sản phẩm để tham gia Chương trình OCOP và nhận được chứng nhận chất lượng OCOP 3 sao, 4 sao. Nổi bật có thể kể đến Cơ sở Sản xuất Bánh kẹo truyền thống Bằng An với sản phẩm Bánh chè kho Đại Đồng có hình thức mới mẻ, bắt mắt, vừa kết hợp được tinh hoa cổ truyền, vừa mang dáng dấp thời đại.

Chè kho Bằng An là một trong những thương hiệu đạt OCOP 4 sao ở làng nghề chè kho Đại Đồng.

Điểm nổi bật của chè kho ở đây là bánh có trọng lượng nhỏ, mặt bánh có hình hoa sen, trúc, khi ăn có vị ngọt, độ đường vừa phải, thơm hương đỗ xanh. Bánh được đựng trong khay nhựa nhỏ xinh xắn, sau đó được bọc bằng túi nilon nhỏ. Hộp bánh được thiết kế hiện đại, đẹp mắt, tăng tính hấp dẫn của sản phẩm đối với người tiêu dùng.

Chè kho Đại Đồng là thức bánh mang đậm nét truyền thống. Chè kho Đại Đồng đặc biệt từ chính cái tên của nó, không phải đồ, nấu, mà là kho. Bánh có trọng lượng nhỏ, khi ăn có vị ngọt, độ đường vừa phải, thơm hương đỗ xanh.

Để làm được món chè kho ngon, ngay từ khâu chọn đậu xanh đã phải chỉn chu. Đỗ xanh để làm chè kho phải là loại đỗ ngon, hạt mẩy và đều, nếu mua được loại đỗ tương “ta” giống cũ thì lại càng thơm ngon. Sau khi mua về, đỗ được đãi sạch để loại bỏ những bụi bẩn, tạp chất có trong hạt đỗ. Sau đó, là giai đoạn làm vỡ đỗ, ngâm đỗ xanh trong nước lạnh ít nhất 6-8 tiếng với chút muối tinh hoặc có thể ngâm đỗ qua đêm để hạt đỗ nở ra, mềm hơn khi nấu. Đỗ sau khi ngâm sẽ được đãi vỏ cho thật sạch, nhặt những hạt hỏng, sau đó trộn với đường theo tỷ lệ nhất định rồi cho lên đồ.

Bánh chè kho dần mở rộng thị trường nhờ cải thiện mẫu mã bắt mắt, giữ hương vị truyền thống theo cách đổi mới theo xu hướng tiêu dùng hiện đại.

Sản phẩm làm xong được hút chân không. Sau khi hút chân không, chè kho có thể để được khoảng 10 ngày trong điều kiện thời tiết lạnh, còn trong thời tiết nóng thì để được từ 3-4 ngày. Nếu để vào ngăn mát tủ lạnh, muốn ăn nóng và có lò vi sóng thì trước khi ăn, bóc bỏ giấy bạc, cho vào lò quay khoảng 2 phút là lại giống như chè vừa mới làm.

Việc bánh Chè kho Đại Đồng được công nhận đạt cấp OCOP 4 sao không chỉ là vinh dự cho làng nghề xã Đại Đồng (huyện Thạch Thất, Hà Nội) mà còn mở ra hướng phát triển bền vững cho nghề truyền thống này. Với chứng nhận OCOP 4 sao, sản phẩm được nâng tầm về chất lượng, bao bì, an toàn vệ sinh thực phẩm và thị trường – theo đó, các cơ sở như Cơ sở Bằng An đã đầu tư dây chuyền sản xuất khép kín, đạt chuẩn ISO 22.000:2018, đóng gói hút chân không, thiết kế hộp hiện đại bắt mắt – những yếu tố mà trước đây chưa được chú trọng.

Khi sản phẩm đáp ứng được tiêu chí “thương hiệu – địa chỉ – lợi thế đặc sản – phát triển bền vững”, khách hàng càng tin tưởng hơn – từ người dân nội địa đến đối tác xuất khẩu. Nhờ đó, “bánh chè kho” từng chỉ là thức quà quê mộc mạc nay được giao dịch rộng hơn, trở thành quà tặng, đặc sản vùng miền, xuất hiện trong các không gian ẩm thực cao cấp.

Trong những năm gần đây, các cơ sở làm chè kho đã sử dụng thêm máy móc để hỗ trợ quá trình sản xuất chè kho.

Bà Kiều Thị Thu Hà - thành viên sáng lập cơ sở Bằng An chia sẻ: “Do sinh ra trong gia đình có truyền thống làm bánh chè kho, được ăn bánh từ nhỏ nên tôi thấy yêu và muốn làm một cái gì đó để đưa sản phẩm quê nhà đi xa hơn. Chính vì thế, tôi và anh chị em trong gia đình đã dành nhiều thời gian để nghiên cứu, ứng dụng máy móc vào sản xuất, đưa ra quy trình sản xuất chuẩn từ nguồn nguyên liệu đến khâu đóng gói, đảm bảo sản phẩm đạt an toàn thực phẩm, vừa giữ được hương vị truyền thống, vừa đáp ứng xu hướng tiêu dùng mới.”

Sự ghi nhận OCOP 4 sao còn mang lại tác động lan tỏa tích cực đến phát triển kinh tế – xã hội tại địa phương. Trên cơ sở đó, các hộ làm nghề ở Đại Đồng có thêm động lực để cải tiến kỹ thuật, giảm tỷ lệ thủ công khắt khe, đồng thời giữ gìn bản sắc hương vị truyền thống: như chọn loại đỗ xanh hạt mẩy, ngâm kỹ 6–8 giờ, xiết vỏ sạch rồi kho đến khi bánh dẻo mềm, giữ được màu vàng sáng đặc trưng.

Nhờ vậy, sản lượng và giá trị sản phẩm tăng lên, người dân có nhiều lựa chọn khác ngoài mùa Tết, nghề làm chè kho có cơ hội trở thành nghề chính, tạo việc làm ổn định. Hơn nữa, khi sản phẩm được công nhận & quảng bá rộng hơn, hình ảnh “quà quê xứ Đoài” – vốn giản dị – nay đã lan tỏa mạnh mẽ hơn, góp phần kết nối văn hóa – du lịch – ẩm thực cho vùng Thạch Thất.

Trang thông tin có sự phối hợp của Văn phòng Điều phối chương trình xây dựng Nông thôn mới Hà Nội