Gỡ điểm nghẽn vốn, đất đai để HTX nông nghiệp lớn mạnh

ocopvietnam - Cả nước có hơn 23.000 HTX nông nghiệp, nhưng nhiều đơn vị vẫn chỉ làm khâu thu gom hàng, chưa đủ sức dẫn dắt chuỗi giá trị. Doanh thu, lợi nhuận của khu vực HTX còn giảm. Giai đoạn 2026-2030, HTX cần chuyển mạnh từ tăng số lượng sang nâng năng lực tổ chức sản xuất, làm chủ vùng nguyên liệu và tăng thu nhập cho thành viên.

Số lượng tăng, sức khỏe tài chính còn yếu

Theo Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), đến tháng 10-2026, cả nước có 23.389 HTX nông nghiệp, 102 liên hiệp HTX nông nghiệp và khoảng 36.000 tổ hợp tác nông nghiệp, với 4,15 triệu thành viên.

Hơn 65% HTX được đánh giá hoạt động khá, tốt. Nhiều HTX đã chuyển từ chỉ cung ứng dịch vụ đầu vào sang tổ chức sản xuất hàng hóa. Gần 2.500 HTX ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số; 4.339 HTX bao tiêu nông sản cho thành viên; khoảng 1.200 HTX phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn.

Tuy nhiên, chất lượng chưa tăng tương xứng với số lượng. Theo số liệu Bộ Tài chính tổng hợp, năm 2026, doanh thu bình quân của toàn khu vực HTX giảm khoảng 1,7%, lợi nhuận giảm 3,3% và thu nhập của lao động thường xuyên giảm 3,5% so với năm 2025. Riêng HTX nông nghiệp có doanh thu bình quân khoảng 2,7 tỷ đồng/năm, lợi nhuận 420-450 triệu đồng/năm, thu nhập bình quân của lao động thường xuyên khoảng 56 triệu đồng/năm.

Theo TS Ninh Đức Hùng, chuyên gia phát triển HTX và sản phẩm OCOP, việc doanh thu, lợi nhuận giảm trong khi số HTX vẫn tăng cho thấy sức chống chịu của khu vực này trước biến động thị trường còn rất mỏng. Phần lớn HTX mới làm đầu mối gom hàng cho doanh nghiệp, chưa làm chủ được chế biến, logistics hay trực tiếp đàm phán giá đầu vào, đầu ra để bảo vệ lợi ích thành viên. Năng lực xây dựng phương án kinh doanh, quản trị tài chính và thu hút nhân lực chuyên môn còn hạn chế.

Gỡ điểm nghẽn vốn, đất đai để HTX nông nghiệp lớn mạnh
HTX phải bước ra khỏi khâu trung gian để kiến tạo giá trị.

Vướng vốn, đất đai và liên kết

Luật HTX năm 2023 và Nghị định số 113/2024/NĐ-CP (đang được rà soát, sửa đổi) đã mở ra nhiều cơ chế thông thoáng. Nhưng khi muốn đầu tư kho lạnh, nhà xưởng sơ chế hay dây chuyền công nghệ, phần lớn HTX vẫn thiếu vốn.

Ông Phạm Văn Dũng, Giám đốc HTX Nông nghiệp sản xuất và kinh doanh dịch vụ tổng hợp Hồng Xuân (Bắc Ninh), cho biết các công trình HTX xây trên đất nông nghiệp chưa được cấp giấy chứng nhận, nên không thể dùng làm tài sản thế chấp vay ngân hàng. Trong khi đó, tổ chức tín dụng vẫn chú trọng tài sản bảo đảm hiện có, thay vì đánh giá tính khả thi và dòng tiền từ các hợp đồng liên kết tiêu thụ.

Về liên kết sản xuất theo Nghị định số 98/2018/NĐ-CP, đến tháng 9-2026, cả nước đã phê duyệt 2.938 dự án, kế hoạch liên kết, thu hút 2.412 HTX, 538 tổ hợp tác, 1.305 doanh nghiệp và 211.545 hộ nông dân. Tỷ lệ giá trị nông sản sản xuất theo hình thức hợp tác, liên kết đã tăng từ 10% năm 2016 lên hơn 32% năm 2025. Dù vậy, nhiều mô hình vẫn mang tính mua bán theo mùa vụ, ngắn hạn. Cơ chế chia sẻ lợi ích, chi phí và rủi ro giữa doanh nghiệp và HTX chưa chặt chẽ, nên chuỗi dễ đứt khi giá cả biến động hoặc khi hết vốn hỗ trợ từ ngân sách.

Trao HTX vai trò làm chủ hạ tầng vùng nguyên liệu

Theo ông Lê Đức Thịnh, Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn, giai đoạn tới phải chuyển dứt khoát từ mở rộng số lượng sang nâng chất lượng, lấy hiệu quả kinh tế và thu nhập của thành viên làm thước đo. Trong nền nông nghiệp hàng hóa, vùng nguyên liệu là nền tảng, HTX là hạt nhân tổ chức sản xuất, doanh nghiệp là động lực đầu tư và phát triển thị trường, khoa học công nghệ và chuyển đổi số là công cụ nâng năng suất, còn Nhà nước kiến tạo thể chế.

Để nâng doanh thu bình quân mỗi HTX nông nghiệp từ 2,7 tỷ đồng lên 5 tỷ đồng vào năm 2030, theo các chuyên gia, HTX phải thoát khỏi vai trò trung gian mua bán, trở thành đơn vị quản trị vùng nguyên liệu.

TS Ninh Đức Hùng đề xuất Nhà nước giao cho HTX đủ năng lực trực tiếp quản lý, khai thác hạ tầng thiết yếu ở các vùng nguyên liệu tập trung như thủy lợi, giao thông nội vùng, điện và trạm trung chuyển logistics, gắn với Đề án phát triển vùng nguyên liệu nông, lâm, thủy sản tập trung giai đoạn 2026-2030 (Quyết định số 3411/QĐ-BNNMT) và Chương trình tổng thể phát triển kinh tế tập thể giai đoạn 2026-2030 (Quyết định số 1128/QĐ-TTg). Khi nắm giữ tài sản hạ tầng dùng chung, HTX sẽ có thực lực để điều phối sản xuất và gắn kết lợi ích với thành viên.

Gỡ điểm nghẽn vốn, đất đai để HTX nông nghiệp lớn mạnh
Sản phẩm rau của HTX An Phát được kiểm soát chặt chẽ trước khi đến tay người tiêu dùng.

Thực tế, một số HTX đã đi theo hướng này. HTX Nông nghiệp công nghệ cao Tiến Thành (Tuyên Quang) hay HTX Dịch vụ nông nghiệp tổng hợp An Phát (Hải Dương cũ, nay thuộc Hải Phòng) đã chủ động quy hoạch vùng sản xuất tập trung, đầu tư nhà sơ chế, kho lạnh, dùng nhật ký sản xuất điện tử để quản lý mã số vùng trồng. Nhờ chất lượng ổn định và truy xuất nguồn gốc minh bạch, các HTX này ký được hợp đồng cung ứng lâu dài với doanh nghiệp chế biến xuất khẩu và siêu thị lớn, doanh thu hằng năm đạt hàng chục tỷ đồng.

TS Ninh Đức Hùng cũng cho rằng cần khuyến khích các HTX nhỏ liên kết thành liên hiệp HTX theo ngành hàng, để tích tụ nguồn lực, chia sẻ dữ liệu quản trị và tạo khối lượng hàng hóa đủ lớn, đàm phán bình đẳng với các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu.

Theo ông Phạm Văn Dũng, việc sớm sửa đổi Nghị định số 98/2018/NĐ-CP theo hướng hỗ trợ trực tiếp hạ tầng logistics, chế biến sâu và bảo lãnh tín dụng dựa trên dòng tiền hợp đồng liên kết sẽ là đòn bẩy tài chính quan trọng giúp HTX phát triển.

Mai Anh

Tin liên quan

Tin mới hơn

Cú nhảy giá trị của nông sản vùng cao
Cú nhảy giá trị của nông sản vùng cao
ocopvietnam - Sản lượng nhỏ, địa hình chia cắt, chi phí vận chuyển cao là những bất lợi của nông sản vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Theo ông Nguyễn Minh Tiến, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), thay vì cạnh tranh bằng số lượng, sản phẩm vùng cao cần đi vào phân khúc giá trị cao, dựa trên công nghệ chế biến, câu chuyện văn hóa và liên kết thị trường bền vững.

Tin khác

Nếp Tú Lệ bén rễ trên đồng đất Hưng Khánh
Nếp Tú Lệ bén rễ trên đồng đất Hưng Khánh
ocopvietnam - Từ thung lũng Tú Lệ, nơi nổi tiếng với giống nếp dẻo thơm, những hạt giống đã được đưa về gieo trồng trên đồng đất Hưng Khánh (Lào Cai). Trải qua hai vụ thử nghiệm, giống lúa đặc sản bước đầu cho thấy khả năng thích nghi tốt, năng suất và chất lượng khả quan, mở ra triển vọng đa dạng hóa cơ cấu cây trồng, nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp tại địa phương.
Hương cốm nếp tan Quỳnh Nhai: Gìn giữ nghề truyền thống
Hương cốm nếp tan Quỳnh Nhai: Gìn giữ nghề truyền thống
ocopvietnam - Từ thức quà quê gắn với mùa lúa mới, cốm nếp tan bản Hán, xã Quỳnh Nhai (Sơn La) đang dần trở thành sản phẩm hàng hóa được người tiêu dùng đón nhận. Việc duy trì giống lúa bản địa, gìn giữ phương thức chế biến truyền thống và mở rộng thị trường tiêu thụ không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân mà còn tạo tiền đề phát triển sản phẩm OCOP đặc trưng của địa phương.
Ba Vì: Liên kết phát triển dược liệu bản địa, mở hướng xây dựng sản phẩm OCOP
Ba Vì: Liên kết phát triển dược liệu bản địa, mở hướng xây dựng sản phẩm OCOP
ocopvietnam - Từ nguồn dược liệu phong phú và tri thức truyền thống của đồng bào Dao, các hợp tác xã tại Ba Vì đang tìm hướng liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ. Việc kết nối người dân, nhà khoa học, doanh nghiệp và du lịch được kỳ vọng nâng cao giá trị dược liệu bản địa, tạo nền tảng phát triển sản phẩm OCOP bền vững.
Giữ gìn dược liệu bản địa để nâng giá trị nông sản vùng cao
Giữ gìn dược liệu bản địa để nâng giá trị nông sản vùng cao
ocopvietnam - Từ những cây sâm mọc hoang trên núi Thái Nguyên, một hợp tác xã đã bảo tồn, nhân giống thành công và mở rộng vùng trồng sang Yên Bái, Sơn La. Tại hội thảo kết nối thị trường OCOP chiều 13/11 ở Hà Nội, đại diện các đơn vị gửi gắm thông điệp về sự quý giá của dược liệu Việt Nam.
Mật ong Phương Di: Từ đồi núi Gia Lai đến sản phẩm OCOP 5 sao
Mật ong Phương Di: Từ đồi núi Gia Lai đến sản phẩm OCOP 5 sao
ocopvietnam - Từ những tổ ong rừng nhỏ lẻ, bà con xã Gào (Gia Lai) đã cùng nhau xây dựng Hợp tác xã (HTX) Mật ong Phương Di Bee và gây dựng một thương hiệu vươn ra thị trường quốc tế. Năm 2026, sản phẩm Mật ong Phương Di tiếp tục được chọn vào Danh sách 50 sản phẩm tiêu biểu của hợp tác xã và nhận Giải Mai An Tiêm. Đây là sự ghi nhận cho một mô hình kinh tế tập thể biết đặt chất lượng lên hàng đầu.
Người trẻ viết tiếp câu chuyện OCOP Hà Nội: Làm mới nghề mây tre đan Phú Vinh
Người trẻ viết tiếp câu chuyện OCOP Hà Nội: Làm mới nghề mây tre đan Phú Vinh
ocopvietnam - Từ những sợi mây, nan tre quen thuộc, người trẻ làng nghề Phú Vinh đang tìm cách đưa sản phẩm thủ công truyền thống đến gần hơn với đời sống hiện đại. Lựa chọn gắn bó với nghề quê, chị Ngô Thị Liên cho thấy hành trình kế thừa di sản không chỉ là giữ gìn kỹ thuật của cha ông mà còn đòi hỏi tư duy đổi mới sản phẩm, phát triển thị trường và tạo dựng sinh kế bền vững.
Khát vọng nâng tầm dược liệu Việt
Khát vọng nâng tầm dược liệu Việt
ocopvietnam - Mang trong mình ước muốn vun đắp sức khỏe Việt, chị Nguyễn Thị Ngọc Huyền - Giám đốc Công ty TNHH Nấm Dược liệu VNCORDY đã nghiên cứu và phát triển thành công các sản phẩm được bào chế từ nấm dược liệu đông trùng hạ thảo. Trong đó, sản phẩm đông trùng hạ thảo khô của chị đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao.
Quảng Ngãi có thêm 46 sản phẩm OCOP mới, 4 sản phẩm yến sào đạt 4 sao
Quảng Ngãi có thêm 46 sản phẩm OCOP mới, 4 sản phẩm yến sào đạt 4 sao
ocopvietnam - Hội đồng đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP tỉnh Quảng Ngãi vừa công bố kết quả đợt 1 năm 2026. Có 46 sản phẩm mới đạt chuẩn, gồm 42 sản phẩm 3 sao và 4 sản phẩm 4 sao. Danh sách có nhiều đặc sản địa phương như mật dừa nước, dầu mè, dầu đậu phộng và yến sào.
Nữ giám đốc người Tày đưa tinh dầu quế bản địa thành sản phẩm OCOP 4 sao
Nữ giám đốc người Tày đưa tinh dầu quế bản địa thành sản phẩm OCOP 4 sao
ocopvietnam - Từ những ngày thu mua nông sản nhỏ lẻ, chị Lò Thị Liên, Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp và Dịch vụ Vĩnh Yên, xã Nghĩa Đô (Lào Cai), đã từng bước xây dựng thương hiệu tinh dầu quế, sả đạt chuẩn OCOP 4 sao. Không chỉ nâng cao giá trị cây trồng bản địa, mô hình còn mở rộng đầu ra cho nông sản, tạo việc làm và góp phần cải thiện sinh kế cho người dân vùng cao.
Nghệ nhân Lê Thị Thiết: Giữ nghệ thuật bằng tâm, phát triển nghề bằng tầm
Nghệ nhân Lê Thị Thiết: Giữ nghệ thuật bằng tâm, phát triển nghề bằng tầm
ocopvietnam - Từ nỗi nhớ hương vị phở thuở ấu thơ, nghệ nhân Lê Thị Thiết dành hơn 30 năm tìm tòi, chắt lọc tinh hoa ẩm thực truyền thống để xây dựng thương hiệu Phở Xưa. Bằng sự kiên trì với nghề và tư duy phát triển hiện đại, chị từng bước đưa hương vị phở Nam Định đến gần hơn với người tiêu dùng trong nước và quốc tế.
Mở hướng phát triển du lịch vùng cao Thành Công
Mở hướng phát triển du lịch vùng cao Thành Công
ocopvietnam - Với 13 sản phẩm OCOP được xếp hạng, xã Thành Công (Cao Bằng) hiện đứng thứ hai toàn tỉnh về số lượng sản phẩm, chỉ sau phường Thục Phán. Từ lợi thế nông sản đặc trưng, nghề truyền thống đến cảnh quan thiên nhiên, địa phương đang từng bước gắn kết sản phẩm OCOP với du lịch, tạo sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân.
Quảng Trị: Tiếp sức nghề làm nước mắm truyền thống, mở lối phát triển sản phẩm OCOP
Quảng Trị: Tiếp sức nghề làm nước mắm truyền thống, mở lối phát triển sản phẩm OCOP
ocopvietnam - Từ những chum nước mắm được gìn giữ qua nhiều thế hệ, phụ nữ xã Phú Trạch (Quảng Trị) đang từng bước nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ. Sự đồng hành của nguồn vốn tín dụng chính sách cùng các hoạt động hỗ trợ phát triển sản phẩm OCOP không chỉ góp phần gìn giữ nghề truyền thống mà còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế, cải thiện sinh kế cho người dân nông thôn.
Bắc Ninh: Những mẻ bồ kết đầu tiên đến hành trình xây dựng thương hiệu OCOP
Bắc Ninh: Những mẻ bồ kết đầu tiên đến hành trình xây dựng thương hiệu OCOP
ocopvietnam - Từ số vốn khởi nghiệp chưa đầy 10 triệu đồng, vượt qua khó khăn về nguyên liệu, công nghệ và thị trường, chị Vũ Thị Thu cùng những người đồng hành đã từng bước phát triển thương hiệu Dược liệu Việt Kết. Hành trình đưa sản phẩm thảo dược truyền thống đạt OCOP 4 sao không chỉ cho thấy nỗ lực của người làm nghề mà còn phản ánh vai trò của chương trình trong phát triển kinh tế nông thôn, tạo việc làm và cải thiện sinh kế cho người dân Bắc Ninh.
Lâm Đồng: Từ măng tre, cà phê đến mắc ca, OCOP nâng tầm nông sản phía Tây
Lâm Đồng: Từ măng tre, cà phê đến mắc ca, OCOP nâng tầm nông sản phía Tây
ocopvietnam - Từ măng tre, cà phê đến mắc ca, nhiều hợp tác xã và hộ sản xuất tại khu vực phía Tây tỉnh Lâm Đồng đang tận dụng lợi thế vùng nguyên liệu, đẩy mạnh chế biến và phát triển sản phẩm OCOP. Hướng đi này không chỉ góp phần nâng cao giá trị nông sản mà còn thúc đẩy liên kết sản xuất, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Đà Nẵng: Phụ nữ tiên phong phát triển hợp tác xã xanh, tạo sinh kế bền vững
Đà Nẵng: Phụ nữ tiên phong phát triển hợp tác xã xanh, tạo sinh kế bền vững
ocopvietnam - Từ sản xuất nông nghiệp sạch, chế biến nông sản đến phát triển làng nghề và du lịch cộng đồng, nhiều hợp tác xã (HTX) do phụ nữ quản lý tại Đà Nẵng đang từng bước chuyển đổi theo hướng xanh, tuần hoàn. Những mô hình này không chỉ góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ mà còn tạo việc làm, cải thiện thu nhập và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn.
Tin mới Đọc nhiều
Giao diện di động