Mật dừa nước “Ông Sáu” - Từ cuống dừa bỏ đi đến ngưỡng OCOP 5 sao
Ở Cần Giờ, những rừng dừa nước trải dài ven sông, rạch trên diện tích khoảng 900 ha. Từ bao đời, người dân dùng lá dừa nước lợp nhà, đan rổ rá, lấy trái làm món giải khát cho khách qua đường. Riêng phần cuống buồng dừa thì bị bỏ khô trơ trọi vì không ai nghĩ nó có giá trị.
![]() |
| Anh Phan Minh Tiến đặt mục tiêu đưa mật dừa nước cô đặc thành sản phẩm đặc trưng khi nhắc tới TP HCM nói chung, Cần Giờ nói riêng. |
Phan Minh Tiến sinh ra và lớn lên giữa những rừng dừa ấy. Tốt nghiệp kỹ sư công nghệ hóa học Trường Đại học Bách khoa TP.HCM, anh làm việc cho nhiều doanh nghiệp lớn, trong đó có PV Gas Cà Mau và Xi măng Holcim. Nhưng mỗi lần về quê, anh lại thấy cảnh quen thuộc, dừa nước chỉ được bán lá, bán trái, giá trị thấp, nhiều người phá bỏ vườn dừa để trồng cây khác hoặc lấy đất xây nhà.
“Đời sống của người dân qua bao thế hệ vẫn còn nhiều khó khăn khi các hoạt động kinh tế chủ yếu dừng ở mức khai thác thô. Giá trị kinh tế thấp, cuộc sống bấp bênh khiến người dân lâu dần không còn mặn mà với cây dừa nước nữa, từ đó diện tích rừng cũng dần bị thu hẹp. Những suy nghĩ đó luôn dằn vặt tôi”, anh Tiến kể.
Trong khi đó, nông dân ở Philippines, Indonesia, Thái Lan từ lâu đã biết lấy mật từ cuống dừa nước để làm đường, giấm, rượu. Ở miền Tây, cây thốt nốt, “người anh em” cùng họ với dừa nước, cũng đã cho mật làm đường thốt nốt nổi tiếng. “An Giang có đường thốt nốt, Bến Tre có dừa và tôi muốn khi nhắc đến Cần Giờ, mọi người không chỉ nghĩ đến một khu dự trữ sinh quyển thế giới, mà còn biết đến đặc sản mật dừa nước”, anh chia sẻ.
Năm 2017, anh Tiến nghỉ việc, về Cần Giờ bắt đầu thử nghiệm. Anh học kỹ thuật khai thác mật của các nước trong khu vực, kết hợp kinh nghiệm làm nông của người cha. Những lần đầu, cuống dừa cắt ra bị khô dưới nắng gió, không cho mật. Phải sau hơn nửa năm thử nghiệm, anh mới tìm ra cách “thông tuyến mạch” bên trong cuống.
![]() |
| Quy trình massage cuống dừa nước. |
Khoảng 30 ngày trước khi thu mật, người thợ len lỏi vào rừng ngập mặn, dùng búa bọc vải gõ đều lên từng cuống dừa, giống như “massage” để kích thích dòng mật tiết ra ổn định. Sau đó, cuống được cắt và bọc kín để hứng mật. Mỗi cuống cho khoảng 1 lít mật mỗi ngày, liên tục khoảng 30 ngày. Cách khai thác này không cần chặt cây, cây dừa vẫn sống và cho mật hàng chục năm.
“Người làm nghề phải biết đọc và hiểu từng cuống dừa nước để quyết định hôm đó nên tác động mạnh hay nhẹ, thực hiện trong 5 phút hay lâu hơn”, anh Tiến nói.
Sản phẩm đầu tiên được anh đặt tên là “Mật dừa nước Ông Sáu”. “Ông Sáu là tên gọi ở nhà của ba tôi”, anh giải thích. Con số 6 cũng là 6 tiêu chí anh đặt ra cho sản phẩm: chất lượng, khách hàng hài lòng, đối tác tin cậy, nhân viên nhiệt tâm, bảo vệ môi trường và trách nhiệm xã hội.
Năm 2019, Vietnipa ra đời. Ngay năm đó, mô hình khai thác và chế biến mật dừa nước đoạt giải Nhì cuộc thi Dự án khởi nghiệp sáng tạo thanh niên nông thôn toàn quốc, sản phẩm được công nhận là Sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu TP.HCM. Năm 2020, anh Tiến là một trong 12 Công dân trẻ tiêu biểu TP.HCM ở lĩnh vực thanh niên nông thôn làm kinh tế giỏi.
![]() |
| Mật dừa nước được người tiêu dùng biết đến nhiều hơn thông qua các hội chợ, triển lãm. |
Từ khi có cách lấy mật, người trồng dừa nước ở Cần Giờ có thêm một nghề mới. Khác với lá dừa chỉ thu hoạch 1-2 lần mỗi năm, người dân có thể gõ cuống, lấy mật hằng ngày và được doanh nghiệp thu mua với giá cao hơn nhiều. Theo anh Tiến, mỗi ha dừa nước có thể cho 15-20 tấn mật mỗi năm mà không tốn nhiều công chăm sóc.
Những hộ đầu tiên tham gia đã có thu nhập hơn 100 triệu đồng/năm, gấp khoảng 10 lần so với khi chỉ bán lá, bán trái. “Trước đây, giá trị kinh tế của cây dừa nước rất thấp vì phụ thuộc vào thương lái mua lá và bán trái cho các điểm bán nước giải khát”, anh Trần Hiếu Nhân, một nông dân tham gia mô hình, chia sẻ.
Theo anh Tiến, dừa nước còn có giá trị môi trường. Bộ rễ giữ đất, chống sạt lở bờ sông, tán rừng là nơi trú ngụ của tôm cá. “Dừa nước còn là ‘cỗ máy’ hấp thụ CO₂ tự nhiên. Hiện Cần Giờ có khoảng 900 ha dừa nước, đây là lợi thế lớn để phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn”, anh nói.
Những năm đầu, Vietnipa chọn cách đi chậm. Trong thời gian dịch COVID-19, doanh nghiệp tập trung xây dựng quy trình, đào tạo nhân sự, đầu tư nhà xưởng theo tiêu chuẩn ISO 22000 và HACCP. Năm 2023, sản phẩm đạt cùng lúc ba chứng nhận hữu cơ quốc tế: USDA Organic (Mỹ), EU Organic (Liên minh châu Âu) và JAS Organic (Nhật Bản). Vùng nguyên liệu dừa nước Cần Giờ cũng được chứng nhận hữu cơ.
![]() |
| Các sản phẩm của Vietnipa. |
Từ một chai mật cô đặc ban đầu, Vietnipa phát triển 5 dòng sản phẩm: mật dừa nước cô đặc, đường dừa nước, nước màu, nước tương mật dừa nước và mật dừa nước tươi đóng lon. Sản phẩm đạt OCOP 4 sao TP.HCM, danh hiệu Hàng Việt Nam chất lượng cao và có mặt tại hơn 400 điểm bán trên cả nước.
Đầu năm 2026, lô mật dừa nước hữu cơ đầu tiên của Cần Giờ được xuất sang Mỹ. Hiện doanh nghiệp có khoảng 30 cửa hàng, đại lý phân phối tại Mỹ và đang tìm đường vào Canada, Australia, Trung Quốc, Nhật Bản. Doanh nghiệp đặt mục tiêu nâng công suất khai thác lên khoảng 100 tấn mỗi năm.
Ngày 18-11 vừa qua, Hội đồng đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP cấp Trung ương thống nhất đề nghị công nhận mật dừa nước cô đặc hữu cơ Vietnipa đạt OCOP 5 sao. Đây là một trong 6 sản phẩm của TP.HCM được thông qua trong lần đầu thành phố tham gia đánh giá cấp quốc gia. Các sản phẩm dự kiến được trao chứng nhận tại Festival OCOP Việt Nam 2026 ở TP.HCM, từ ngày 3-12.
![]() |
| VIETNIPA thường xuyên đón các đoàn khách trong và ngoài nước đến tham quan, trải nghiệm thu hoạch mật dừa nước. |
Vietnipa cũng gắn sản phẩm với du lịch. Doanh nghiệp đã mở “Bến dừa nước”, nơi du khách đến Cần Giờ có thể dừng chân, nghe kể chuyện cây dừa nước, xem cách thu mật và thưởng thức đồ uống làm từ mật dừa. Nhiều đoàn khách trong và ngoài nước đã đến trải nghiệm thu hoạch mật giữa rừng ngập mặn.
Hằng ngày, anh Tiến vẫn cùng người nông dân len lỏi trong rừng dừa nước. Với anh, “thành công không chỉ được đo bằng doanh thu hay số lượng đơn hàng xuất khẩu, mà phải tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương và góp phần bảo tồn hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần Giờ”.
Tin khác




