HTX Sông Xoài nâng giá trị bưởi da xanh từ vùng trồng đến phụ phẩm
Bưởi da xanh từ lâu là cây trồng mang lại thu nhập chính cho nông dân vùng Hắc Dịch - Sông Xoài, trước thuộc tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, nay là phường Tân Thành, TP.HCM. Cây bưởi phát triển trên nền đất đỏ bazan màu mỡ, gần hệ thống sông suối với nguồn nước dồi dào. Đây là lợi thế để trái bưởi ở đây có chất lượng ổn định, vỏ xanh, múi ráo, được thị trường ưa chuộng.
Tuy nhiên, trong nhiều năm, bưởi chủ yếu được sản xuất theo kinh nghiệm, mỗi nhà một kiểu, chất lượng không đồng đều và phụ thuộc vào thương lái. Có thời điểm giá bưởi giảm mạnh, nông dân phải bỏ trái ngoài vườn vì bán không đủ bù công thu hái.
![]() |
| Anh Hồ Hoàng Kha - Giám đốc Hợp tác xã Bưởi Da xanh Sông Xoài. |
HTX Bưởi da xanh Sông Xoài được thành lập năm 2013, do anh Hồ Hoàng Kha làm Giám đốc, với mục tiêu liên kết nông dân, phát triển vùng trồng bưởi chất lượng cao theo hướng sạch, bền vững và hiệu quả. Hiện HTX có hơn 120 thành viên, canh tác hơn 200 ha bưởi, đồng thời liên kết thêm hơn 1.000 ha của nông dân trong vùng. Mỗi năm, vùng liên kết cung ứng khoảng 5.000 tấn bưởi ra thị trường.
Để sản xuất đồng đều, HTX tổ chức bộ máy chuyên môn khá bài bản, gồm tổ VietGAP, tổ khoa học - công nghệ, tổ kỹ thuật và các tổ sản xuất. Mỗi tổ được phân công trách nhiệm cụ thể, kịp thời hướng dẫn, hỗ trợ và giám sát quy trình canh tác của từng thành viên. Nhờ vậy, việc chuyển từ sản xuất theo kinh nghiệm sang sản xuất theo tiêu chuẩn, dữ liệu và kỹ thuật được thực hiện từng bước.
Hiện 22 thành viên với 30 ha đã đạt chứng nhận VietGAP; diện tích còn lại đang hoàn thiện quy trình để hướng tới VietGAP. Từ năm 2022, HTX chuyển sang chăm sóc bưởi theo hướng hữu cơ, với khoảng 20 ha đang được định hướng sản xuất hữu cơ, chuẩn bị cho các thị trường cao cấp.
Kết quả rõ nhất là chất lượng trái. Nhờ kiểm soát chặt kỹ thuật chăm sóc, tỷ lệ bưởi loại 1 của HTX đạt gần 80% sản lượng. Sản phẩm bưởi da xanh đạt OCOP 4 sao, được dán tem truy xuất nguồn gốc để người tiêu dùng kiểm tra thông tin. Năm 2015, sản phẩm của HTX từng được Trung ương Hội Nông dân Việt Nam công nhận là sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu cấp quốc gia.
Xuất khẩu là hướng đi HTX theo đuổi nhiều năm. Hai năm trước, HTX xuất khẩu thành công container bưởi đầu tiên sang Mỹ. Sau một thời gian gián đoạn, cuối tháng 3-2026, HTX nối lại xuất khẩu sang Mỹ, Trung Quốc, Hàn Quốc và Australia. Theo anh Kha, sản lượng phục vụ xuất khẩu của vùng liên kết đạt khoảng 700-800 tấn mỗi năm; riêng năm 2025, HTX cung ứng khoảng 800 tấn bưởi cho xuất khẩu.
Để đáp ứng thị trường Mỹ, HTX chọn 5 hộ với tổng diện tích 18 ha để xây dựng mã số vùng trồng, sản lượng dự kiến khoảng 540 tấn/năm. Mã số vùng trồng không chỉ là “giấy thông hành” để xuất khẩu, mà còn là cơ sở để kiểm soát quy trình canh tác, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Các thị trường khó tính còn có yêu cầu riêng về kích thước, mẫu mã và trọng lượng trái, đòi hỏi người trồng phải tuân thủ nghiêm quy trình.
![]() |
| Bưởi da xanh Sông Xoài được nâng chất lượng nhờ ứng dụng khoa học công nghệ, hướng tới đổi mới sáng tạo và gia tăng giá trị sở hữu trí tuệ. |
Việc chuẩn hóa vùng trồng và lưu giữ dữ liệu sản xuất cũng giúp xác lập rõ nguồn gốc, đặc tính của trái bưởi Sông Xoài. Đây là nền tảng để HTX xây dựng thương hiệu, nhãn hiệu và không phải cạnh tranh chỉ bằng giá.
Ở thị trường trong nước, bên cạnh kênh truyền thống, sản phẩm của HTX đã vào siêu thị, cửa hàng tiện lợi. HTX cũng đẩy mạnh quảng bá, bán hàng trên sàn thương mại điện tử và nền tảng số để tiếp cận người tiêu dùng nhanh hơn. Nếu chỉ bán trái tươi, giá trị của cây bưởi vẫn còn bỏ ngỏ. Mỗi mùa thu hoạch, lượng phụ phẩm như vỏ, cùi, múi, hạt, cùng bưởi non bị tỉa bỏ, không chỉ lãng phí mà còn trở thành vấn đề môi trường.
Từ thực tế đó, Ban Giám đốc HTX thống nhất với các thành viên đầu tư máy móc, thiết bị và nhân lực để phát triển sản phẩm mới. “Vùng nguyên liệu của quê hương rất dồi dào. Trái bưởi chín, bưởi non, cành, lá…, lâu nay bà con bỏ đi. Tôi đã mời các kỹ sư trẻ nghiên cứu, tạo ra sản phẩm từ những phần bỏ đi đó”, anh Kha chia sẻ.
Đến nay, HTX đã có nhiều sản phẩm như nước bưởi lên men, tinh dầu bưởi, bưởi sấy, trà bưởi, nhang bưởi, rượu bưởi. Mỗi sản phẩm mới không chỉ giúp đa dạng hóa đầu ra, giảm rủi ro khi giá trái tươi xuống thấp, mà còn tạo ra những công thức, quy trình, bao bì và nhãn hiệu riêng. Đây là tài sản trí tuệ của HTX, cần được nhận diện và đăng ký bảo hộ để giữ lợi thế cạnh tranh, tránh bị sao chép.
Cách làm của HTX Sông Xoài cũng lan sang các HTX khác trong phường. HTX bưởi da xanh Hắc Dịch hiện có 40 thành viên với hơn 40 ha bưởi sản xuất theo quy trình VietGAP và định hướng hữu cơ. Giai đoạn đầu, HTX được cán bộ Trung tâm Nghiên cứu chuyển giao tiến bộ kỹ thuật nông nghiệp (Viện Khoa học kỹ thuật nông nghiệp miền Nam) trực tiếp hướng dẫn kỹ thuật.
![]() |
| Các sản phẩm về bưởi đạt OCOP 4 sao được giới thiệu tại các hội chợ hàng nông sản. |
Nông dân được tập huấn dùng phân hữu cơ, tự ủ phân, tạo cành, tỉa tán và thả kiến vàng để kiểm soát sâu bệnh thay cho thuốc hóa học. Nhờ đó, tỷ lệ bưởi loại 1 và loại 2 đạt trên 70%. HTX còn đầu tư hệ thống tưới tự động và cách đây 3 năm đã đưa vào dùng dây chuyền sơ chế gồm phân loại, rửa ozone, phun dung dịch bảo vệ và đóng gói tự động.
“Từ lúc có máy, trái bưởi sạch hơn, bóng hơn và để được lâu hơn. Nhờ đó, sản phẩm đạt chuẩn siêu thị, giá bán tăng thêm khoảng 20% ở các đơn hàng cao cấp”, bà Nguyễn Thị Thùy Dung, Phó Giám đốc HTX bưởi da xanh Hắc Dịch, cho biết. Năng suất bưởi của HTX hiện đạt khoảng 35 tấn/ha/năm, tạo nền tảng để mở rộng vào hệ thống siêu thị và hướng tới xuất khẩu.
Từ liên kết nông dân, chuẩn hóa vùng trồng, ứng dụng công nghệ đến chế biến sâu, các HTX ở Tân Thành đang cho thấy cây bưởi da xanh có thể mang lại giá trị cao hơn nhiều so với cách bán trái tươi truyền thống. Khi chất lượng được giữ vững và những sáng tạo được bảo vệ, bưởi da xanh Sông Xoài sẽ có thêm sức cạnh tranh trên cả thị trường trong nước lẫn quốc tế.
Tin mới hơn
Tin khác


