Bắc Ninh: Biến đất hoang thành vườn nho công nghệ cao, thu lãi hàng trăm triệu đồng mỗi năm

Khởi nghiệp từ những diện tích đất nông nghiệp bỏ hoang

Trong quá trình đô thị hóa, một số diện tích đất nông nghiệp tại khu vực ven đô Bắc Ninh bị bỏ hoang do hiệu quả canh tác thấp, trong khi nhiều lao động nông thôn chuyển sang làm việc tại các khu, cụm công nghiệp. Thực tế này đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức sản xuất, khai thác hiệu quả quỹ đất và nâng cao giá trị kinh tế nông nghiệp.

Nhận thấy tiềm năng từ những diện tích đất chưa được sử dụng hiệu quả, anh Nguyễn Văn Thanh (sinh năm 1993, quê Nghệ An), người đã có hơn 10 năm sinh sống và làm việc tại Bắc Ninh, quyết định đầu tư mô hình trồng nho ứng dụng công nghệ cao kết hợp du lịch trải nghiệm tại phường Nam Sơn.

Anh Nguyễn Văn Thanh bên vườn nho ứng dụng công nghệ cao tại phường Nam Sơn, Bắc Ninh.

Ý tưởng được hình thành vào cuối năm 2022, khi anh nhận thấy nhu cầu tiêu thụ nông sản an toàn của người dân đô thị ngày càng tăng, trong khi các mô hình nông nghiệp kết hợp tham quan, trải nghiệm tại địa phương còn hạn chế. Theo anh Thanh, trồng nho trong nhà màng là hướng đi phù hợp với điều kiện sản xuất ven đô, vừa tận dụng diện tích đất canh tác, vừa tạo nguồn nông sản tươi phục vụ thị trường tại chỗ.

Để triển khai mô hình, anh đã vận động hàng chục hộ dân cho thuê lại những diện tích đất bỏ hoang, từng bước tập hợp được khoảng 5.000m² đất sản xuất. Sau khi hoàn thiện mặt bằng, anh tiến hành cải tạo đất, đầu tư hệ thống nhà màng và đưa vào canh tác các giống nho có giá trị kinh tế như nho Mẫu Đơn, nho Hạ Đen.

Tuy nhiên, quá trình khởi nghiệp gặp không ít khó khăn. Những năm đầu, cây nho chưa thích nghi hoàn toàn với điều kiện canh tác, năng suất thấp hơn kỳ vọng. Bên cạnh đó, thời tiết bất lợi, bão lớn và mưa lũ gây hư hỏng hệ thống nhà màng, khiến nhiều gốc nho bị ngập úng, ảnh hưởng đến sản xuất.

Có thời điểm, thiệt hại về cây trồng và cơ sở vật chất khiến anh Thanh phải cân nhắc việc tiếp tục đầu tư. Dù vậy, nhận thấy tiềm năng của thị trường nông sản an toàn, anh quyết định khắc phục thiệt hại, bổ sung cây giống và dành thêm thời gian phục hồi vườn. Sau nhiều lần điều chỉnh kỹ thuật chăm sóc và tổ chức sản xuất, mô hình từng bước ổn định, cây nho sinh trưởng tốt hơn và bắt đầu mang lại hiệu quả kinh tế.

Phát triển nông nghiệp sạch gắn với du lịch trải nghiệm và OCOP

Xác định chất lượng sản phẩm là yếu tố quan trọng để phát triển lâu dài, anh Thanh lựa chọn phương thức canh tác theo hướng hữu cơ, ưu tiên sử dụng phân bón hữu cơ vi sinh và hạn chế thuốc bảo vệ thực vật hóa học. Toàn bộ diện tích vườn được đầu tư hệ thống nhà màng nhằm giảm tác động của thời tiết và hạn chế sâu bệnh. Trong quá trình chăm sóc, anh áp dụng kỹ thuật tỉa chùm, bọc quả bằng túi chuyên dụng để bảo vệ nho trước tác động của côn trùng, bụi bẩn và các yếu tố môi trường.

Những chùm nho được bọc túi chuyên dụng nhằm hạn chế sâu bệnh và bảo đảm chất lượng quả.

Đối với công tác phòng trừ sâu bệnh, nhà vườn ưu tiên sử dụng các chế phẩm sinh học thuộc danh mục được phép lưu hành, đồng thời tuân thủ thời gian cách ly trước thu hoạch. Sản phẩm cũng được gửi kiểm nghiệm các chỉ tiêu an toàn thực phẩm, phục vụ quá trình xây dựng thương hiệu và hoàn thiện hồ sơ tham gia chương trình OCOP.

Thay vì khai thác nhiều vụ trong năm, anh Thanh lựa chọn duy trì một vụ thu hoạch chính, kéo dài từ tháng 7 đến tháng 9. Theo anh, việc bố trí thời gian nghỉ giữa các vụ giúp cây có điều kiện phục hồi, tích lũy dinh dưỡng và duy trì chất lượng quả.

Khi cây bước vào giai đoạn trưởng thành, trong điều kiện thời tiết thuận lợi, vườn nho đạt sản lượng khoảng 2 tấn mỗi vụ. Những năm chịu ảnh hưởng của thiên tai, sản lượng có thể giảm còn khoảng 1 tấn.

Những chùm nho Mẫu Đơn tại vườn Nam Sơn, một trong những giống nho được anh Thanh lựa chọn phát triển.

Nho sau thu hoạch được tiêu thụ thông qua hình thức bán trực tiếp tại vườn, các cửa hàng hoa quả sạch trên địa bàn Bắc Ninh và một số kênh phân phối tại Hà Nội. Không chỉ tập trung sản xuất nông sản, anh Thanh còn phát triển dịch vụ tham quan, trải nghiệm tại vườn nhằm gia tăng giá trị trên cùng diện tích canh tác.

Vào mùa thu hoạch, du khách có thể trực tiếp tham quan nhà màng, tìm hiểu quy trình chăm sóc và tự tay lựa chọn, thu hái những chùm nho chín. Trong những ngày cuối tuần cao điểm, nhà vườn đón khoảng 50 - 60 lượt khách/ngày, chủ yếu là các gia đình, học sinh và nhóm bạn trẻ.

Du khách tham quan, chụp ảnh và trải nghiệm tại vườn nho Nam Sơn trong mùa thu hoạch.

Theo anh Thanh, hình thức du lịch trải nghiệm không chỉ tạo thêm nguồn thu mà còn giúp người tiêu dùng trực tiếp tìm hiểu quy trình sản xuất, qua đó tăng sự tin tưởng đối với chất lượng sản phẩm. Nhờ kết hợp sản xuất nông nghiệp với dịch vụ trải nghiệm, mô hình mang lại lợi nhuận khoảng 300 - 400 triệu đồng/năm trong những năm chịu ảnh hưởng của thiên tai và có thể đạt 500 - 600 triệu đồng/năm khi điều kiện thời tiết thuận lợi.

Bên cạnh hiệu quả kinh tế, nhà vườn còn tạo việc làm thường xuyên và thời vụ cho khoảng 3 - 4 lao động địa phương, với mức thù lao khoảng 400.000 đồng/người/ngày. Từ kết quả đạt được, anh Thanh tiếp tục định hướng phát triển sản phẩm nho tươi Nam Sơn gắn với Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP).

Tháng 6/2026, anh đã nộp hồ sơ đăng ký tham gia chương trình OCOP. Theo thông tin từ cơ sở, các thủ tục đăng ký hộ kinh doanh, tem nhãn, bao bì, truy xuất nguồn gốc và hồ sơ kiểm nghiệm chất lượng đã được hoàn thiện. Sản phẩm nho tươi Nam Sơn đang trong quá trình thẩm định để xem xét công nhận OCOP 3 sao.

Theo anh Thanh, việc tham gia chương trình OCOP là cơ hội để nâng cao uy tín sản phẩm, chuẩn hóa quy trình sản xuất và mở rộng thị trường tiêu thụ. Nếu được công nhận, sản phẩm sẽ có thêm điều kiện tiếp cận các hệ thống phân phối hiện đại, siêu thị và trung tâm thương mại.

Trong thời gian tới, anh dự kiến mở rộng diện tích canh tác, nghiên cứu đưa thêm một số giống nho mới như nho đỏ, nho ngón tay vào sản xuất nhằm đa dạng hóa sản phẩm và tăng sức hấp dẫn cho hoạt động du lịch trải nghiệm. Từ những diện tích đất nông nghiệp từng bị bỏ hoang, mô hình trồng nho công nghệ cao của anh Nguyễn Văn Thanh cho thấy hiệu quả của việc đổi mới tư duy sản xuất, ứng dụng kỹ thuật và khai thác nhu cầu thị trường.

Không chỉ mang lại nguồn thu đáng kể, mô hình còn mở ra hướng phát triển nông nghiệp ven đô gắn với du lịch trải nghiệm và xây dựng sản phẩm OCOP. Đây là cách tiếp cận đáng chú ý trong khai thác hiệu quả quỹ đất nông nghiệp, nâng cao giá trị nông sản và tạo sinh kế cho lao động địa phương.