Đưa cói, bèo tây Ninh Bình ra thị trường thế giới
![]() |
| Người lao động đan túi xách từ sợi bèo tây. Nhiều lao động nông thôn nhận nguyên liệu về gia công, có thêm thu nhập lúc nông nhàn. |
Sinh năm 1963 trong một gia đình nông dân, ông Phạm Đăng Khuyến sớm quen với các nghề thủ công của quê hương như đan bèo bồng, mây tre đan, dệt chiếu cói. Thời ấy, đây chủ yếu là nghề phụ, người dân tranh thủ làm lúc nông nhàn. Sản xuất nhỏ lẻ, mẫu mã đơn điệu và đầu ra hạn chế khiến giá trị của các sản phẩm này chưa tương xứng với tiềm năng.
Trăn trở trước thực tế đó, ông Khuyến tìm đến học hỏi ở những vùng có nghề thủ công phát triển, đặc biệt là Kim Sơn, vùng trồng và chế biến cói nổi tiếng của Ninh Bình. Gần 10 năm trực tiếp làm nghề giúp ông tích lũy kinh nghiệm về chọn nguyên liệu, kỹ thuật xử lý, tổ chức sản xuất và nắm bắt nhu cầu thị trường.
Nhận thấy cói và bèo tây (lục bình) là nguyên liệu tự nhiên sẵn có, có thể làm ra nhiều mặt hàng có giá trị, năm 1996, ông về quê khởi nghiệp với số vốn 50 triệu đồng, lập Tổ hợp cói xuất khẩu Thành Hóa. Ban đầu, cơ sở chủ yếu dựa vào nhân lực gia đình, sau đó tuyển dụng, đào tạo thêm thợ và mở rộng sản xuất.
![]() |
| Thân bèo tây được phơi khô, xử lý trước khi đưa vào đan thành sản phẩm. |
Không chỉ nhận gia công, ông Khuyến chủ động tìm đối tác, chào hàng ra nước ngoài. Nhờ chú trọng chất lượng, giá thành và mẫu mã, sản phẩm cói mỹ nghệ Thành Hóa dần vào được các thị trường châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc.
Năm 2001, ông thuê 11.000 m² đất, huy động hơn 1,5 tỷ đồng xây nhà xưởng và văn phòng giao dịch. Bên cạnh hàng cói, doanh nghiệp phát triển thêm các mặt hàng từ bèo tây. Sợi bèo tây sau khi xử lý, phơi khô được người thợ đan thành giỏ, làn, hộp đựng đồ, thảm, đồ trang trí nội thất…
Điểm nổi bật của Thành Hóa là kết hợp kỹ thuật đan lát truyền thống với thiết kế hiện đại. Hoa văn mang nét văn hóa Việt được thể hiện trên sản phẩm có kiểu dáng, màu sắc và công năng hợp thị hiếu quốc tế. Nhờ đó, sản phẩm vừa giữ được nét mộc mạc của nguyên liệu tự nhiên, vừa đáp ứng yêu cầu thẩm mỹ của thị trường xuất khẩu, nhất là châu Âu.
Năm 2009, Công ty TNHH Xuất khẩu và Đầu tư Thành Hóa được thành lập, đánh dấu bước chuyển từ tổ hợp sản xuất sang doanh nghiệp.
Từ cơ sở nhỏ với số vốn khiêm tốn, Thành Hóa đã trở thành doanh nghiệp có doanh thu hơn trăm tỷ đồng mỗi năm. Năm 2025, doanh thu của công ty đạt khoảng 140 tỷ đồng, lợi nhuận 1,8 tỷ đồng, nộp ngân sách 6,1 tỷ đồng. Năm 2017, doanh thu mới đạt 58 tỷ đồng.
![]() |
| Công nhân Công ty Thành Hóa hoàn thiện sản phẩm giỏ, hộp đan từ cói trước khi đóng hàng xuất khẩu. |
Hiện công ty có khoảng 140 lao động làm việc thường xuyên tại xưởng, thu nhập 5,5-7,5 triệu đồng/người/tháng. Ngoài ra, khoảng 5.000 lao động nhận nguyên liệu về gia công tại nhà theo mùa vụ, tranh thủ thời gian nông nhàn để có thêm thu nhập.
Trong số này có nhiều hội viên nông dân nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn. Doanh nghiệp phối hợp với Hội Nông dân và các cơ sở dạy nghề hướng dẫn kỹ thuật, đào tạo nghề và bao tiêu sản phẩm sau đào tạo. Cách tổ chức linh hoạt này giúp người lao động vừa giữ được việc đồng áng, vừa làm thêm tại nhà. Phụ nữ và người cao tuổi có thêm thu nhập mà không phải rời quê đi làm xa.
Theo ông Khuyến, phát triển nghề thủ công không chỉ là mở rộng quy mô, mà quan trọng hơn là có đầu ra ổn định để người dân có việc làm, thu nhập lâu dài. Vì vậy, doanh nghiệp luôn chú trọng kết nối với các hộ sản xuất, hướng dẫn kỹ thuật, cải tiến mẫu mã và bảo đảm tiêu thụ sản phẩm.
![]() |
| Các sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ cói, bèo tây của Công ty TNHH Xuất khẩu và Đầu tư Thành Hóa: giỏ, hộp đựng đồ, đồ trang trí với nhiều kiểu dáng. |
Thị trường quốc tế ngày càng đòi hỏi cao về chất lượng, mẫu mã và tính thân thiện với môi trường. Đây là cơ hội cho hàng thủ công từ nguyên liệu tự nhiên như cói, bèo tây. Để nâng sức cạnh tranh, Thành Hóa đầu tư nghiên cứu sản phẩm mới, thiết bị, cải tiến quy trình và năng lực quản lý. Đội ngũ kỹ thuật thường xuyên nghiên cứu thị hiếu, xây dựng mẫu mới và hướng dẫn người lao động ở các địa phương làm theo.
Việc tổ chức sản xuất theo đơn hàng, tiêu chuẩn và thị hiếu của khách quốc tế giúp nâng giá trị cây cói, bèo tây, đồng thời góp phần gìn giữ nghề thủ công truyền thống trong kinh tế thị trường.
![]() |
| Quai giỏ bện từ sợi tự nhiên nhuộm màu, kết hợp kỹ thuật đan truyền thống với thiết kế hiện đại để đáp ứng thị hiếu thị trường xuất khẩu. |
Ngoài sản xuất, kinh doanh, ông Khuyến còn tham gia các hoạt động xã hội ở địa phương. Năm 2023, ông phối hợp tổ chức đoàn y, bác sĩ khám, tư vấn sức khỏe và cấp thuốc miễn phí cho hơn 400 người có hoàn cảnh khó khăn.
Với những đóng góp trong sản xuất, kinh doanh và cộng đồng, ông Phạm Đăng Khuyến đã nhận nhiều hình thức khen thưởng. Năm 2026, ông được Trung ương Hội Nông dân Việt Nam công nhận danh hiệu “Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới” (Quyết định số 136-QĐ/HNDTW ngày 4-9-2026).
Từ cây cói, bèo tây bình dị, một mô hình kinh tế nông thôn đã hình thành, kết nối người lao động với doanh nghiệp và thị trường quốc tế, đưa sản phẩm thủ công mang dấu ấn Việt Nam đi xa hơn.
Tin mới hơn
Tin khác




