Cần thương hiệu chung để nông sản Việt vươn ra thế giới

Chiều 29-10, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đại biểu Trần Thị Hiền ghi nhận dự thảo có nhiều chính sách mới nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.

Đại biểu Quốc hội Trần Thị Hiền (Ninh Bình) phát biểu tại phiên thảo luận.

Sản phẩm OCOP thiếu liên kết chuỗi

Là người trực tiếp điều hành doanh nghiệp, đại biểu Hiền cho rằng lần sửa luật này cần tạo thể chế để doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển theo chuỗi giá trị, gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, với vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp đầu chuỗi.

Theo bà, ba yếu tố này gắn bó chặt chẽ với nhau. “Chuyển đổi xanh đòi hỏi thay đổi kỹ thuật, công nghệ, nguyên liệu, xử lý chất thải, bảo vệ môi trường; chuyển đổi số giúp nâng cao năng lực quản trị và kết nối thị trường; còn liên kết chuỗi tạo quy mô thị trường, giảm chi phí đầu tư và tăng khả năng chống chịu của doanh nghiệp nhỏ”, đại biểu phân tích.

Đại biểu dẫn chứng, sự thiếu liên kết thể hiện rõ ở các sản phẩm OCOP. Đến tháng 12-2025, cả nước có 18.234 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên, nhưng chỉ 48,3% xây dựng được vùng nguyên liệu ổn định theo hướng liên kết chuỗi.

Một địa phương có thể có cả chục sản phẩm miến dong đạt OCOP, nhưng không hình thành được thương hiệu chung, không sản xuất quy mô lớn theo tiêu chuẩn chung để cung ứng ổn định cho các hệ thống phân phối lớn.

Vì vậy, bà đề nghị bổ sung vào dự luật nguyên tắc ưu tiên hỗ trợ phát triển chuỗi giá trị gắn với nâng cao năng lực chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phù hợp với ngành nghề, quy mô và lộ trình của doanh nghiệp, bảo đảm liên kết tự nguyện, bình đẳng, cùng có lợi.

Luật hóa hỗ trợ thương hiệu chung

Về phát triển thị trường, đại biểu Hiền đề nghị bổ sung chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp cùng ngành hàng liên kết xây dựng, quản lý và phát triển thương hiệu chung. Nhắc đến kiwi Zespri và táo Jazz của New Zealand, bà cho rằng đây là lúc cần luật hóa rõ ràng chính sách này, tạo nền tảng pháp lý để cơ quan xúc tiến thương mại, hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp lớn cùng xây dựng những thương hiệu chung đủ sức chinh phục thị trường thế giới.

Quang cảnh phiên thảo luận tại hội trường chiều 29-10.

Với quan điểm “doanh nghiệp nhỏ cần cơ hội để lớn; doanh nghiệp lớn cần nhà cung ứng đáng tin cậy”, đại biểu đề nghị khuyến khích doanh nghiệp lớn bảo lãnh, đồng bảo lãnh khoản vay cho doanh nghiệp nhỏ trong chuỗi giá trị. Theo bà, sự chia sẻ rủi ro của doanh nghiệp lớn sẽ giúp tổ chức tín dụng yên tâm cho vay.

Đi kèm quyền lợi, đại biểu cho rằng cần quy định rõ trách nhiệm của doanh nghiệp lớn: công khai tiêu chí chọn nhà cung ứng, cam kết hỗ trợ kỹ thuật, nghiệm thu và thanh toán đúng hạn, không lợi dụng vị thế để áp đặt độc quyền bất hợp lý lên doanh nghiệp nhỏ.

Đại biểu Phan Thị Thuỳ Linh (Thanh Hoá) phát biểu tại phiên thảo luận.

Cùng quan tâm đến doanh nghiệp nhỏ, đại biểu Phan Thị Thùy Linh (Thanh Hóa) cho rằng bên cạnh việc “trải thảm đỏ” đón “đại bàng”, cần tạo điều kiện để hàng triệu “chim sẻ” của nền kinh tế có cơ hội lớn mạnh. Theo bà, chính sách tốt phải có kênh dẫn để đến được cả những doanh nghiệp nhỏ nhất.

Dẫn báo cáo của Bộ Tài chính khảo sát gần 500 doanh nghiệp nhỏ và vừa, đại biểu Linh cho biết chỉ khoảng 9% doanh nghiệp cho biết đã tiếp cận, thụ hưởng chính sách hỗ trợ. Con số này cho thấy cần tổ chức thực hiện tốt hơn để doanh nghiệp thực sự tiếp cận được các hỗ trợ đã được quy định.