Hương cốm nếp tan Quỳnh Nhai: Gìn giữ nghề truyền thống

ocopvietnam - Từ thức quà quê gắn với mùa lúa mới, cốm nếp tan bản Hán, xã Quỳnh Nhai (Sơn La) đang dần trở thành sản phẩm hàng hóa được người tiêu dùng đón nhận. Việc duy trì giống lúa bản địa, gìn giữ phương thức chế biến truyền thống và mở rộng thị trường tiêu thụ không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân mà còn tạo tiền đề phát triển sản phẩm OCOP đặc trưng của địa phương.

Gìn giữ hương vị cốm nếp tan truyền thống

Những ngày cuối thu, khi lúa nếp tan bắt đầu uốn câu, ngậm sữa, bản Hán, xã Quỳnh Nhai lại rộn ràng bước vào mùa làm cốm. Trên những cánh đồng, người dân tất bật thu hoạch lúa non, chuẩn bị nguyên liệu cho những mẻ cốm dẻo thơm mang hương vị đặc trưng của vùng đất ven lòng hồ. Khác với lúa thu hoạch lấy gạo, lúa làm cốm phải được gặt khi hạt còn non, vừa đủ độ ngậm sữa. Đây là thời điểm quan trọng quyết định chất lượng thành phẩm, giúp cốm giữ được độ mềm dẻo, vị ngọt thanh và hương thơm tự nhiên.

Bản Hán hiện có 38 ha đất lúa hai vụ. Vụ mùa năm nay, 100% số hộ trong bản gieo cấy giống nếp tan bản địa. Nhờ phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu và nguồn nước địa phương, giống lúa này cho hạt dẻo thơm, thích hợp chế biến xôi và cốm. Việc duy trì vùng trồng tập trung vừa góp phần bảo tồn giống lúa truyền thống, vừa tạo nguồn nguyên liệu ổn định cho nghề làm cốm.

Hương cốm nếp tan Quỳnh Nhai: Gìn giữ nghề truyền thống

Người dân bản Hán, xã Quỳnh Nhai thu hoạch lúa nếp tan non để chế biến cốm truyền thống.

Tranh thủ gặt lúa để kịp chế biến trong ngày, chị Lò Minh Trang, người dân bản Hán, chia sẻ: “Hạt lúa còn non, thơm mùi sữa. Phải chọn đúng độ thu hoạch thì làm ra, mẻ cốm mới giữ trọn được độ dẻo, mềm và hương vị thơm ngon đặc trưng”.

Để có mẻ cốm đạt chất lượng, người dân phải thực hiện tỉ mỉ từng công đoạn. Lúa sau khi gặt được tuốt hạt lúc còn tươi, sàng sảy, ngâm và đãi sạch để loại bỏ hạt lép, hạt lửng cùng tạp chất. Những hạt chắc mẩy được để ráo nước trước khi đưa lên chảo gang rang.

Rang thóc và giã cốm là hai công đoạn đòi hỏi kinh nghiệm và sự khéo léo. Người làm phải giữ lửa vừa phải, liên tục đảo đều tay để thóc chín tới, dậy hương mà không bị cháy. Thóc rang xong được giã ngay khi còn nóng, sau đó sàng sảy nhiều lần để loại bỏ vỏ trấu, giữ lại những hạt cốm xanh, mềm dẻo.

Hương cốm nếp tan Quỳnh Nhai: Gìn giữ nghề truyền thống
Công đoạn rang thóc đòi hỏi người làm cốm phải giữ lửa đều để hạt chín tới, giữ được hương thơm tự nhiên.

Hơn 10 năm gắn bó với nghề, chị Lò Thị Tiện, người dân bản Hán, cho biết bí quyết làm cốm ngon nằm ở việc kiểm soát nhiệt độ và đảo thóc đều tay. Hiện mỗi ngày, gia đình chị đóng gói khoảng 30 kg cốm thành phẩm, cung ứng cho khách hàng trong và ngoài tỉnh. Với giá bán trung bình từ 90.000 đến 120.000 đồng/kg, mỗi vụ cốm mang lại thu nhập khoảng 35–40 triệu đồng cho gia đình.

Từ thức quà quê đến sản phẩm hàng hóa

Mùa cốm Quỳnh Nhai thường kéo dài từ cuối tháng 10 đến giữa tháng 11 hằng năm. Trước đây, người dân bản Hán chủ yếu làm cốm để cúng tổ tiên trong dịp mừng cơm mới, thưởng thức trong gia đình hoặc gói lá dong làm quà biếu người thân, bạn bè. Theo thời gian, từ thức quà mang đậm dấu ấn văn hóa địa phương, cốm nếp tan dần trở thành sản phẩm hàng hóa, góp phần tạo thêm nguồn thu nhập cho người dân.

Hương cốm nếp tan Quỳnh Nhai: Gìn giữ nghề truyền thống
Hạt nếp tan được lựa chọn, sơ chế kỹ lưỡng trước khi chế biến thành cốm.

Từ một vài hộ sản xuất nhỏ lẻ, đến nay bản Hán đã có 60 hộ tham gia làm cốm thương phẩm, cung ứng ra thị trường hơn 5 tấn mỗi vụ. Nghề làm cốm không chỉ tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có mà còn tạo việc làm, góp phần nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp tại địa phương.

Đáng chú ý, người dân đã chủ động sử dụng mạng xã hội và các kênh bán hàng trực tuyến để giới thiệu sản phẩm, tiếp cận khách hàng ngoài địa bàn. Nhờ đó, cốm nếp tan Quỳnh Nhai ngày càng được nhiều người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh biết đến, góp phần mở rộng đầu ra và giảm áp lực tiêu thụ trong mùa thu hoạch.

Việc chuyển từ sản xuất phục vụ gia đình sang kinh doanh hàng hóa cũng đặt ra yêu cầu duy trì chất lượng, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, hoàn thiện bao bì và xây dựng nhận diện sản phẩm. Đây là những yếu tố cần thiết để cốm nếp tan từng bước tiếp cận các kênh phân phối rộng hơn.

Hương cốm nếp tan Quỳnh Nhai: Gìn giữ nghề truyền thống
Cốm nếp tan thành phẩm có màu xanh tự nhiên, hạt mềm dẻo, mang hương vị đặc trưng của vùng đất Quỳnh Nhai.

Hướng tới xây dựng sản phẩm OCOP đặc trưng

Nhận thấy tiềm năng phát triển của nghề làm cốm, chính quyền xã Quỳnh Nhai đang định hướng hỗ trợ người dân nâng cao giá trị sản phẩm, từng bước xây dựng thương hiệu gắn với Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP).

Ông Nguyễn Ngọc Tú, Chủ tịch UBND xã Quỳnh Nhai, cho biết thời gian tới, địa phương sẽ lồng ghép các chương trình mục tiêu để hỗ trợ người dân bản Hán xây dựng sản phẩm cốm nếp tan đạt tiêu chuẩn OCOP. Sau khi sản phẩm được công nhận, xã sẽ tiếp tục đẩy mạnh quảng bá, giới thiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ, đưa đặc sản cốm Quỳnh Nhai đến với đông đảo người tiêu dùng và du khách trong, ngoài tỉnh.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, việc duy trì chất lượng vùng nguyên liệu, gìn giữ kỹ thuật chế biến truyền thống và tổ chức sản xuất ổn định đóng vai trò quan trọng. Đồng thời, phát triển bao bì, nhãn hiệu và các kênh tiêu thụ phù hợp sẽ giúp nâng cao giá trị thương mại của sản phẩm.

Không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, nghề làm cốm còn góp phần bảo tồn nét đẹp văn hóa gắn với mùa lúa mới của người dân bản Hán. Những công đoạn rang thóc, giã cốm cùng hương thơm lan tỏa từ các mẻ cốm vừa lưu giữ ký ức làng quê, vừa tạo nên nét đặc trưng riêng của nông sản địa phương.

Từ những hạt lúa nếp tan ngậm sữa đến thức quà dẻo thơm được thị trường đón nhận, cốm Quỳnh Nhai đang từng bước khẳng định giá trị. Khi nghề truyền thống được gắn với sản xuất hàng hóa và định hướng phát triển OCOP, hương cốm bản Hán không chỉ được gìn giữ qua các thế hệ mà còn mở ra cơ hội tạo sinh kế bền vững, nâng cao thu nhập cho người dân vùng lòng hồ.

Quỳnh Anh

Tin liên quan

Tin khác

Ba Vì: Liên kết phát triển dược liệu bản địa, mở hướng xây dựng sản phẩm OCOP
Ba Vì: Liên kết phát triển dược liệu bản địa, mở hướng xây dựng sản phẩm OCOP
ocopvietnam - Từ nguồn dược liệu phong phú và tri thức truyền thống của đồng bào Dao, các hợp tác xã tại Ba Vì đang tìm hướng liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ. Việc kết nối người dân, nhà khoa học, doanh nghiệp và du lịch được kỳ vọng nâng cao giá trị dược liệu bản địa, tạo nền tảng phát triển sản phẩm OCOP bền vững.
Giữ gìn dược liệu bản địa để nâng giá trị nông sản vùng cao
Giữ gìn dược liệu bản địa để nâng giá trị nông sản vùng cao
ocopvietnam - Từ những cây sâm mọc hoang trên núi Thái Nguyên, một hợp tác xã đã bảo tồn, nhân giống thành công và mở rộng vùng trồng sang Yên Bái, Sơn La. Tại hội thảo kết nối thị trường OCOP chiều 13/11 ở Hà Nội, đại diện các đơn vị gửi gắm thông điệp về sự quý giá của dược liệu Việt Nam.
Mật ong Phương Di: Từ đồi núi Gia Lai đến sản phẩm OCOP 5 sao
Mật ong Phương Di: Từ đồi núi Gia Lai đến sản phẩm OCOP 5 sao
ocopvietnam - Từ những tổ ong rừng nhỏ lẻ, bà con xã Gào (Gia Lai) đã cùng nhau xây dựng Hợp tác xã (HTX) Mật ong Phương Di Bee và gây dựng một thương hiệu vươn ra thị trường quốc tế. Năm 2026, sản phẩm Mật ong Phương Di tiếp tục được chọn vào Danh sách 50 sản phẩm tiêu biểu của hợp tác xã và nhận Giải Mai An Tiêm. Đây là sự ghi nhận cho một mô hình kinh tế tập thể biết đặt chất lượng lên hàng đầu.
Người trẻ viết tiếp câu chuyện OCOP Hà Nội: Làm mới nghề mây tre đan Phú Vinh
Người trẻ viết tiếp câu chuyện OCOP Hà Nội: Làm mới nghề mây tre đan Phú Vinh
ocopvietnam - Từ những sợi mây, nan tre quen thuộc, người trẻ làng nghề Phú Vinh đang tìm cách đưa sản phẩm thủ công truyền thống đến gần hơn với đời sống hiện đại. Lựa chọn gắn bó với nghề quê, chị Ngô Thị Liên cho thấy hành trình kế thừa di sản không chỉ là giữ gìn kỹ thuật của cha ông mà còn đòi hỏi tư duy đổi mới sản phẩm, phát triển thị trường và tạo dựng sinh kế bền vững.
Khát vọng nâng tầm dược liệu Việt
Khát vọng nâng tầm dược liệu Việt
ocopvietnam - Mang trong mình ước muốn vun đắp sức khỏe Việt, chị Nguyễn Thị Ngọc Huyền - Giám đốc Công ty TNHH Nấm Dược liệu VNCORDY đã nghiên cứu và phát triển thành công các sản phẩm được bào chế từ nấm dược liệu đông trùng hạ thảo. Trong đó, sản phẩm đông trùng hạ thảo khô của chị đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao.
Quảng Ngãi có thêm 46 sản phẩm OCOP mới, 4 sản phẩm yến sào đạt 4 sao
Quảng Ngãi có thêm 46 sản phẩm OCOP mới, 4 sản phẩm yến sào đạt 4 sao
ocopvietnam - Hội đồng đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP tỉnh Quảng Ngãi vừa công bố kết quả đợt 1 năm 2026. Có 46 sản phẩm mới đạt chuẩn, gồm 42 sản phẩm 3 sao và 4 sản phẩm 4 sao. Danh sách có nhiều đặc sản địa phương như mật dừa nước, dầu mè, dầu đậu phộng và yến sào.
Nữ giám đốc người Tày đưa tinh dầu quế bản địa thành sản phẩm OCOP 4 sao
Nữ giám đốc người Tày đưa tinh dầu quế bản địa thành sản phẩm OCOP 4 sao
ocopvietnam - Từ những ngày thu mua nông sản nhỏ lẻ, chị Lò Thị Liên, Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp và Dịch vụ Vĩnh Yên, xã Nghĩa Đô (Lào Cai), đã từng bước xây dựng thương hiệu tinh dầu quế, sả đạt chuẩn OCOP 4 sao. Không chỉ nâng cao giá trị cây trồng bản địa, mô hình còn mở rộng đầu ra cho nông sản, tạo việc làm và góp phần cải thiện sinh kế cho người dân vùng cao.
Nghệ nhân Lê Thị Thiết: Giữ nghệ thuật bằng tâm, phát triển nghề bằng tầm
Nghệ nhân Lê Thị Thiết: Giữ nghệ thuật bằng tâm, phát triển nghề bằng tầm
ocopvietnam - Từ nỗi nhớ hương vị phở thuở ấu thơ, nghệ nhân Lê Thị Thiết dành hơn 30 năm tìm tòi, chắt lọc tinh hoa ẩm thực truyền thống để xây dựng thương hiệu Phở Xưa. Bằng sự kiên trì với nghề và tư duy phát triển hiện đại, chị từng bước đưa hương vị phở Nam Định đến gần hơn với người tiêu dùng trong nước và quốc tế.
Mở hướng phát triển du lịch vùng cao Thành Công
Mở hướng phát triển du lịch vùng cao Thành Công
ocopvietnam - Với 13 sản phẩm OCOP được xếp hạng, xã Thành Công (Cao Bằng) hiện đứng thứ hai toàn tỉnh về số lượng sản phẩm, chỉ sau phường Thục Phán. Từ lợi thế nông sản đặc trưng, nghề truyền thống đến cảnh quan thiên nhiên, địa phương đang từng bước gắn kết sản phẩm OCOP với du lịch, tạo sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân.
Quảng Trị: Tiếp sức nghề làm nước mắm truyền thống, mở lối phát triển sản phẩm OCOP
Quảng Trị: Tiếp sức nghề làm nước mắm truyền thống, mở lối phát triển sản phẩm OCOP
ocopvietnam - Từ những chum nước mắm được gìn giữ qua nhiều thế hệ, phụ nữ xã Phú Trạch (Quảng Trị) đang từng bước nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ. Sự đồng hành của nguồn vốn tín dụng chính sách cùng các hoạt động hỗ trợ phát triển sản phẩm OCOP không chỉ góp phần gìn giữ nghề truyền thống mà còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế, cải thiện sinh kế cho người dân nông thôn.
Bắc Ninh: Những mẻ bồ kết đầu tiên đến hành trình xây dựng thương hiệu OCOP
Bắc Ninh: Những mẻ bồ kết đầu tiên đến hành trình xây dựng thương hiệu OCOP
ocopvietnam - Từ số vốn khởi nghiệp chưa đầy 10 triệu đồng, vượt qua khó khăn về nguyên liệu, công nghệ và thị trường, chị Vũ Thị Thu cùng những người đồng hành đã từng bước phát triển thương hiệu Dược liệu Việt Kết. Hành trình đưa sản phẩm thảo dược truyền thống đạt OCOP 4 sao không chỉ cho thấy nỗ lực của người làm nghề mà còn phản ánh vai trò của chương trình trong phát triển kinh tế nông thôn, tạo việc làm và cải thiện sinh kế cho người dân Bắc Ninh.
Lâm Đồng: Từ măng tre, cà phê đến mắc ca, OCOP nâng tầm nông sản phía Tây
Lâm Đồng: Từ măng tre, cà phê đến mắc ca, OCOP nâng tầm nông sản phía Tây
ocopvietnam - Từ măng tre, cà phê đến mắc ca, nhiều hợp tác xã và hộ sản xuất tại khu vực phía Tây tỉnh Lâm Đồng đang tận dụng lợi thế vùng nguyên liệu, đẩy mạnh chế biến và phát triển sản phẩm OCOP. Hướng đi này không chỉ góp phần nâng cao giá trị nông sản mà còn thúc đẩy liên kết sản xuất, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Đà Nẵng: Phụ nữ tiên phong phát triển hợp tác xã xanh, tạo sinh kế bền vững
Đà Nẵng: Phụ nữ tiên phong phát triển hợp tác xã xanh, tạo sinh kế bền vững
ocopvietnam - Từ sản xuất nông nghiệp sạch, chế biến nông sản đến phát triển làng nghề và du lịch cộng đồng, nhiều hợp tác xã (HTX) do phụ nữ quản lý tại Đà Nẵng đang từng bước chuyển đổi theo hướng xanh, tuần hoàn. Những mô hình này không chỉ góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ mà còn tạo việc làm, cải thiện thu nhập và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn.
Thanh Hóa đưa gần 700 sản phẩm OCOP tìm đường vào TPHCM
Thanh Hóa đưa gần 700 sản phẩm OCOP tìm đường vào TPHCM
ocopvietnam - Không chỉ mang sản phẩm OCOP vào TPHCM tìm đầu ra, doanh nghiệp Thanh Hóa còn hướng tới kết nối du lịch hai chiều, liên kết sản xuất và giảm chi phí logistics. Nhiều đề xuất cụ thể đã được đưa ra tại hội nghị xúc tiến thương mại giữa hai địa phương chiều 7-11.
Thái Nguyên tăng cường hỗ trợ chủ thể OCOP giữ sao, nâng hạng
Thái Nguyên tăng cường hỗ trợ chủ thể OCOP giữ sao, nâng hạng
ocopvietnam - Tính đến nay, tỉnh Thái Nguyên đã xây dựng được 598 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên (gồm 13 sản phẩm 5 sao, 118 sản phẩm 4 sao và 467 sản phẩm 3 sao). Thành quả này khẳng định bước tiến vượt bậc của địa phương trong việc phát huy tiềm năng nông sản vùng miền. Tuy nhiên, thực tế cũng đang đặt ra một bài toán lớn: gắn sao OCOP đã khó, nhưng giữ sao nâng hạng còn khó hơn.
Tin mới Đọc nhiều
13 sản phẩm OCOP từ đông trùng hạ thảo

13 sản phẩm OCOP từ đông trùng hạ thảo

13:51
160 sản phẩm OCOP Quảng Ngãi “trình làng” bên lề hội thảo kinh tế nông nghiệp, kinh tế biển

160 sản phẩm OCOP Quảng Ngãi “trình làng” bên lề hội thảo kinh tế nông nghiệp, kinh tế biển

19:02
Á hậu Khánh Linh, KOL Quỷ Cốc Tử: Kể câu chuyện thật để sản phẩm OCOP chạm tới người tiêu dùng

Á hậu Khánh Linh, KOL Quỷ Cốc Tử: Kể câu chuyện thật để sản phẩm OCOP chạm tới người tiêu dùng

14:32
AgroViet 2026: 250 gian hàng hướng tới nông nghiệp xanh

AgroViet 2026: 250 gian hàng hướng tới nông nghiệp xanh

14:41
AgroViet 2026: Kết nối giao thương, mở rộng thị trường cho nông sản Việt

AgroViet 2026: Kết nối giao thương, mở rộng thị trường cho nông sản Việt

16:41
An Giang gấp rút chuẩn bị Festival “Dòng xanh An Giang” lần thứ I

An Giang gấp rút chuẩn bị Festival “Dòng xanh An Giang” lần thứ I

21:08
APEC 2027: Việt Nam đặt trọng tâm nông nghiệp xanh và an ninh lương thực

APEC 2027: Việt Nam đặt trọng tâm nông nghiệp xanh và an ninh lương thực

22:33
Bà Dương Thị Luyện và hành trình hồi sinh măng lục trúc Ngọc Châu

Bà Dương Thị Luyện và hành trình hồi sinh măng lục trúc Ngọc Châu

21:26
Ba Vì: Liên kết phát triển dược liệu bản địa, mở hướng xây dựng sản phẩm OCOP

Ba Vì: Liên kết phát triển dược liệu bản địa, mở hướng xây dựng sản phẩm OCOP

20:42
Bắc Ninh tổ chức Lễ hội trái cây từ ngày 4 đến 7-12

Bắc Ninh tổ chức Lễ hội trái cây từ ngày 4 đến 7-12

22:22
Bắc Ninh: Biến đất hoang thành vườn nho công nghệ cao, thu lãi hàng trăm triệu đồng mỗi năm

Bắc Ninh: Biến đất hoang thành vườn nho công nghệ cao, thu lãi hàng trăm triệu đồng mỗi năm

16:06
Bắc Ninh: Nâng chất sản phẩm OCOP, mở hướng cho kinh tế nông thôn

Bắc Ninh: Nâng chất sản phẩm OCOP, mở hướng cho kinh tế nông thôn

22:33
Bắc Ninh: Những mẻ bồ kết đầu tiên đến hành trình xây dựng thương hiệu OCOP

Bắc Ninh: Những mẻ bồ kết đầu tiên đến hành trình xây dựng thương hiệu OCOP

16:14
Bảo Minh – Từ thương hiệu gạo đặc sản đến định vị ‘Ấn tín Nông sản Việt’

Bảo Minh – Từ thương hiệu gạo đặc sản đến định vị ‘Ấn tín Nông sản Việt’

22:18
Bát Tràng: Khi đất hóa thành nghệ thuật

Bát Tràng: Khi đất hóa thành nghệ thuật

09:38
Giao diện di động