Từ trang trại lên bàn ăn thế giới: Gia Lai thử mô hình mới

Thông điệp của chương trình là “Chuẩn hóa giá trị - Kể câu chuyện Việt - Kiến tạo hệ sinh thái nông nghiệp, ẩm thực và du lịch tuần hoàn”, hướng tới nâng sức cạnh tranh và tăng phần giá trị còn lại cho người sản xuất trong chuỗi cung ứng.

Việt Nam có nền nông nghiệp giàu tiềm năng, với nhiều nông sản đặc trưng phong phú về chủng loại, đa dạng về hương vị, gắn với điều kiện tự nhiên, bản sắc văn hóa và truyền thống sản xuất từng vùng miền.

Toàn cảnh Hội thảo “Nông sản Việt: Từ trang trại lên bàn ăn thế giới” tại Gia Lai.

Dù đã khẳng định được vị thế trong và ngoài nước, ngành vẫn còn những bài toán cần giải: chuẩn hóa chất lượng, phát triển sản phẩm, chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường.

Trong xu thế hiện nay, giá trị nông sản không chỉ ở sản lượng hay chất lượng nguyên liệu mà còn ở khả năng trở thành món ăn đặc sắc, câu chuyện văn hóa hấp dẫn và trải nghiệm du lịch có giá trị.

Phát biểu khai mạc, bà Nguyễn Thị Thanh Lịch, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai, nhấn mạnh: “Một sản phẩm nông nghiệp khi được kết hợp với nghệ thuật chế biến, sự sáng tạo của người đầu bếp và câu chuyện về vùng đất, con người nơi sản phẩm được tạo ra sẽ có thêm cơ hội nâng cao giá trị, mở rộng thị trường và tiếp cận người tiêu dùng trên thế giới”.

Đây cũng chính là ý nghĩa của chủ đề Hội thảo, đó là đưa nông sản Việt không chỉ đi xa hơn về thị trường, mà còn vươn cao hơn về giá trị, thương hiệu và bản sắc văn hóa.

Bà Nguyễn Thị Thanh Lịch, Phó chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai, phát biểu khai mạc hội thảo

Gia Lai là vùng đất hội tụ những giá trị đặc sắc của đại ngàn Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ, sở hữu nguồn tài nguyên nông nghiệp phong phú, hệ sinh thái đa dạng cùng kho tàng văn hóa, ẩm thực giàu bản sắc.

Theo bà Lịch, từ cà phê, hồ tiêu, rau củ, trái cây của vùng cao nguyên đến dừa, thủy hải sản của vùng đồng bằng, ven biển, Gia Lai có nhiều điều kiện để phát triển chuỗi giá trị nối nông nghiệp, chế biến, ẩm thực và du lịch.

Mỗi sản vật, món ăn truyền thống còn chứa đựng câu chuyện về lịch sử, văn hóa, phong tục và đời sống cộng đồng, là nguồn tài nguyên quý để tỉnh phát triển du lịch nông nghiệp, du lịch cộng đồng, du lịch ẩm thực, tạo ra những sản phẩm đậm bản sắc và tăng sức hấp dẫn với du khách.

Mục tiêu không chỉ là đưa sản phẩm ra thị trường mà còn từng bước đưa vào hành trình trải nghiệm của du khách và bàn ăn của người tiêu dùng trong nước, quốc tế.

Để làm được điều đó, bà mong muốn có sự phối hợp chặt chẽ giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp sản xuất và chế biến, đầu bếp, nhà hàng, khách sạn, doanh nghiệp du lịch, nhà phân phối và cơ quan quản lý.

Mỗi chủ thể có vai trò riêng, nhưng chỉ khi cùng nằm trong một chuỗi liên kết đồng bộ, từ vùng nguyên liệu đến sản phẩm cuối cùng và thị trường tiêu thụ, mới có thể nâng sức cạnh tranh và bảo đảm lợi ích hài hòa cho các bên.

Nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan cho rằng “Từ trang trại lên bàn ăn thế giới” còn là hành trình đưa giá trị vùng đất đến gần người tiêu dùng: “Nếu chỉ hỏi một mùa vụ thu hoạch bao nhiêu, bán được giá nào, sẽ còn nhiều giá trị nằm lại ngoài cánh đồng. Cần hỏi thêm, mùa vụ ấy đã tạo ra bao nhiêu cơ hội việc làm, bao nhiêu trải nghiệm đáng nhớ và bao nhiêu mối quan hệ bền lâu với khách hàng.”

Trong tham luận “Từ một mùa vụ đến một miền thương nhớ”, ông Hoan chia sẻ rằng trong một gia đình làm nông, người lớn tuổi có tri thức chọn giống, chăm cây, nấu món truyền thống; người trẻ có thể chụp ảnh, dựng video, bán hàng trực tuyến, thiết kế trải nghiệm.

Người phụ nữ giữ công thức món ăn có thể được kết nối với đầu bếp, trường nghề, cơ sở chế biến. Nghệ nhân có thể hướng dẫn lớp trẻ học nghề, nhưng phải được ghi nhận và trả công xứng đáng.

Theo ông, chính quyền xã cùng hội quán, hợp tác xã, trường học và doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng việc nhận diện năng lực từng hộ: ai có món ăn ngon, ai giỏi nghề thủ công, ai kể chuyện hay, ai có khu vườn phù hợp để làm trải nghiệm, ai muốn học kỹ năng mới.

Sau đó tổ chức các lớp học ngắn, nhóm cùng làm, thử sản phẩm và kết nối người mua thật. Mục tiêu không phải biến mọi gia đình thành một công ty nhỏ, mà để mỗi người thấy được điều mình biết, điều mình yêu và cơ hội đóng góp vào sinh kế chung. Khi những hạt nhân ấy liên kết, sức mạnh mềm không còn xa vời mà hiện diện trong đời sống mỗi ngày.

Các món ăn đặc trưng gắn với nông sản bản địa Gia Lai được giới thiệu bên lề hội thảo. (Ảnh: Báo Thanh Niên)

Ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Việt Nam, cho rằng ẩm thực là ngôn ngữ dễ hiểu nhất để Việt Nam kể câu chuyện của mình với thế giới, và nông sản là những chữ cái đầu tiên của ngôn ngữ đó.

Một hạt cà phê, một trái chanh dây, một bát phở hay một bữa cơm của người dân đều mang theo đất, nước, con người và ký ức. Khi biết kể, biết tổ chức và biết phục vụ, những giá trị ấy trở thành sản phẩm du lịch, đơn hàng và thu nhập của người dân.

Về lý do chọn Gia Lai, ông Kỳ cho biết: “Chúng tôi chọn Gia Lai vì nơi này có đủ những điều kiện để thử một mô hình.

“Đại ngàn chạm biển xanh” không chỉ là chủ đề của Năm Du lịch quốc gia 2026, mà còn là một câu chuyện ẩm thực trọn vẹn từ cao nguyên đến duyên hải, từ vùng nguyên liệu đến bàn ăn, từ bản sắc của các cộng đồng đến những cuộc gặp gỡ với du khách.”

Ông Kỳ cho biết Hiệp hội không sản xuất nông sản, không điều hành tour và không làm phim.

“Giá trị riêng của chúng tôi là kết nối những người làm ra các khâu đó và giữ cho câu chuyện ẩm thực được kể đúng, kể thật”, ông nói.

Sau chuỗi hội thảo này, Hiệp hội sẽ làm ba việc: kết nối nghệ nhân, đầu bếp, doanh nghiệp và nhà sáng tạo với địa phương để các đề xuất có người nhận việc, cùng tỉnh xây dựng bộ tư liệu có nguồn về món ăn, nguyên liệu và nghề truyền thống tiêu biểu của Gia Lai; tổng hợp các kiến nghị, gửi đến cơ quan có thẩm quyền và theo dõi việc thực hiện.