Gỡ điểm nghẽn để khoa học, công nghệ thành động lực tăng trưởng nông nghiệp

Hội nghị có chủ đề “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp và môi trường”, do Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) phối hợp với Bộ Công an (Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 57 Trung ương) tổ chức. Các Ủy viên Trung ương Đảng gồm Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, Bộ trưởng Bộ NN&MT Trịnh Việt Hùng và Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Thứ trưởng Bộ Công an, đồng chủ trì hội nghị.

Theo Thượng tướng Nguyễn Văn Long, tổng hợp của Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 57 Trung ương cho thấy 34 địa phương đã báo cáo 916 nhiệm vụ, gắn với 908 sản phẩm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Riêng lĩnh vực nông nghiệp có 451 sản phẩm, chiếm gần một nửa.

Tuy nhiên, 341 sản phẩm trong số đó vẫn đang ở giai đoạn nghiên cứu. Tỷ lệ kết quả được đưa vào ứng dụng, thương mại hóa mới đạt khoảng 24%. Theo Thứ trưởng Bộ Công an, con số này phản ánh khoảng cách lớn giữa nghiên cứu và nhu cầu thực tế của sản xuất, kinh doanh. Nhiều địa phương xác định nhiệm vụ khoa học, công nghệ chưa gắn chặt với mục tiêu tăng trưởng, cũng chưa xác định rõ doanh nghiệp chủ lực đồng hành từ khâu nghiên cứu đến thương mại hóa.

Thượng tướng Nguyễn Văn Long đề nghị các địa phương nhận diện rõ những điểm nghẽn cốt lõi, xác định nhiệm vụ khoa học, công nghệ xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của từng ngành hàng.

Bộ NN&MT cần chủ trì xây dựng danh mục các bài toán tăng trưởng ưu tiên theo chuỗi ngành hàng, tập trung vào những khâu tạo giá trị gia tăng cao; đồng thời làm đầu mối kết nối nhu cầu của địa phương với năng lực của các viện, trường và doanh nghiệp. Bộ cũng cần rà soát các quy trình, quy chuẩn, tiêu chuẩn, kể cả trong lĩnh vực môi trường và nuôi trồng, để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.

Trước đó, phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết, dù tình hình thế giới phức tạp, cạnh tranh thương mại gay gắt, tiêu chuẩn xanh và yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe, thiên tai diễn biến bất thường, ngành nông nghiệp và môi trường vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực.

Bước vào giai đoạn mới, ngành phải chuyển mạnh từ tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực then chốt, theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Tại hội nghị, nhiều địa phương chia sẻ cách làm và những vướng mắc cụ thể.

Ông Nguyễn Thành Công, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La, cho biết tỉnh coi truy xuất nguồn gốc là nền tảng để tổ chức lại vùng nguyên liệu, xác định rõ ranh giới từng thửa đất trồng cà phê và đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu. Số hóa vùng trồng còn giúp xác định khu vực phù hợp để quy hoạch vùng sản xuất tập trung.

Tỉnh khuyến khích doanh nghiệp chia sẻ dữ liệu vùng trồng với cơ quan quản lý để rút ngắn thời gian hoàn thiện thông tin. Đáng chú ý, Sơn La định hướng đưa cà phê Arabica lên sàn đấu giá tại Hawaii (Mỹ) vào tháng 11-2026 và phấn đấu đến quý II-2027 tham gia sàn đấu giá cà phê cấp quốc gia.

Với Quảng Ninh, thủy sản chiếm trên 45% giá trị ngành nông nghiệp, trong đó nuôi trồng đóng góp khoảng 60% sản lượng. Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Công, tỉnh ưu tiên vùng nuôi biển trong phạm vi 3 hải lý để bảo đảm sinh kế cho người dân, nhất là các hộ chuyển từ khai thác sang nuôi trồng; vùng xa bờ khuyến khích hợp tác xã, doanh nghiệp đầu tư theo hướng công nghiệp.

Tuy nhiên, nuôi biển vẫn vướng nhiều điểm nghẽn như thiếu quy hoạch chi tiết không gian nuôi, xung đột giữa các đối tượng nuôi, hạn chế trong đánh giá sức tải môi trường. Công nghệ chế biến sâu, bảo quản sau thu hoạch, xử lý chất thải còn yếu; hệ thống truy xuất nguồn gốc và quan trắc môi trường chưa được số hóa đồng bộ.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng phát biểu khai mạc hội nghị. Cùng chủ trì có Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng và Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Thứ trưởng Bộ Công an.

Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Bùi Duy Cường cho biết, từ năm 2018, thành phố đã vận hành hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản tại địa chỉ hanoicheck.hanoi.gov.vn. Hà Nội đã phối hợp với các địa phương hình thành, kiểm soát 1.388 chuỗi cung ứng nông sản, thực phẩm an toàn và phát triển hơn 3.400 sản phẩm OCOP. Từ ngày 3-8-2026, hệ thống cơ sở dữ liệu về dinh dưỡng và an toàn thực phẩm của thành phố chính thức vận hành. Hà Nội kiến nghị Chính phủ, Bộ NN&MT và các bộ, ngành tiếp tục hỗ trợ kết nối, đồng bộ dữ liệu để hoàn thiện công tác truy xuất nguồn gốc.

Kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu ngành nông nghiệp thống nhất ba quan điểm: tiếp tục nhận diện đầy đủ, thực chất các điểm nghẽn để có giải pháp hiệu quả; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành động lực trực tiếp của tăng trưởng nông nghiệp; việc ứng dụng phải được thực hiện thường xuyên, liên tục, hướng tới hiệu quả thực chất.

Phó Thủ tướng giao Bộ NN&MT phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ khẩn trương rà soát, đánh giá hiện trạng hoạt động khoa học, công nghệ trong ngành nông nghiệp; xây dựng kế hoạch và danh mục các vấn đề lớn cần giải quyết, phù hợp với lợi thế của nông nghiệp khu vực phía Bắc. Các nhiệm vụ phải gắn với định hướng phát triển công nghệ chiến lược quốc gia như giống thế hệ mới (công nghệ gen, tế bào), vaccine thú y, chế phẩm sinh học và hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản.