Hà Nội: Khám phá Lễ hội truyền thống làng nghề Phú Thượng
18:59 | 30/01/2023
OVN - Từ mùng 8 đến mùng 11 tháng Giêng hàng năm, hòa cùng không khí Tết đang ngập tràn trên khắp các tỉnh thành trên cả nước Việt Nam, người dân làng Phú Gia thuộc phường Phú Thượng (quận Tây Hồ, Thành phố Hà Nội) lại nô nức chuẩn bị cho ngày khai hội đình làng Phú Gia.
Ấn tượng lễ hội thổi xôi làng Phú Thượng
Phú Thượng là địa phương có bề dày lịch sử của quận Tây Hồ với nhiều đặc sắc văn hoá, trong đó lễ hội xôi là một lễ hội văn hóa truyền thống phản ánh ước vọng của người dân về một cuộc sống no đủ, sung túc được duy trì hàng năm.
Xôi Phú Thượng mang đậm nét văn hóa ẩm thực của người Hà Nội thanh lịch (Ảnh: HNM)
Làng nghề xôi Phú Thượng được hình thành và phát triển qua hàng thế kỷ. Nhờ dòng nước mát và phù sa cổ màu mỡ của dòng Nhị Hà mà Phú Thượng xưa có cánh đồng lúa trù phú, phì nhiêu. Mỗi khi vào mùa, hương lúa thơm ngát triền đê sông Hồng… Từ những cánh đồng màu mỡ này, người dân Phú Thượng trồng được hai loại gạo thượng hạng là nếp cái hoa vàng và nếp dâu keo để đồ xôi. Cứ vào lúc chiều muộn hay sáng sớm, chỉ đến đầu làng Gạ (Kẻ Gạ, tức làng Phú Gia nằm bên bờ Nam sông Hồng, nay thuộc phường Phú Thượng, quận Tây Hồ), đã thấy hương xôi nếp lan tỏa khắp làng trên xóm dưới.
Trải qua quá trình lao động cần cù, sáng tạo, đến nay người dân làng Gạ nói riêng và Nhân dân phường Phú Thượng nói chung đã tiếp tục giữ gìn và phát triển nghề. Xuất phát từ niềm đam mê và tình yêu nghề, các nghệ nhân rất công phu từ khâu chọn nguyên liệu đến khâu chế biến để tạo ra thành phẩm xôi Phú Thượng bóng, no tròn, dẻo ngon mang đậm nét văn hóa ẩm thực của người Hà Nội thanh lịch.
Làng xôi Phú Thượng nổi tiếng với các loại xôi vừng dừa, xôi xéo, xôi lạc, xôi vò, xôi ngô, xôi ngũ sắc… (Ảnh: HNM)
Xôi Phú Thượng ngày càng phát triển đa dạng, chất lượng dịch vụ nâng cao, đáp ứng nhu cầu và thị hiếu của khách hàng. Trước đây, xôi Phú Thượng chủ yếu là đậu xanh và xôi gấc thì ngày nay, xôi Phú Thượng đã phong phú hơn với những loại mới phục vụ thị hiếu ngày càng tinh tế của thực khách như: Xôi vừng dừa, xôi xéo, xôi lạc, xôi vò, xôi ngô, xôi ngũ sắc…
Sản phẩm xôi Phú Thượng được quảng bá thông qua các hội chợ, triển lãm du lịch. Đặc biệt, xôi Phú Thượng được lựa chọn là 1 trong 9 món ăn của Thủ đô Hà Nội phục vụ tại Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Triều, qua đó góp phần từng bước khẳng định thương hiệu của làng nghề xôi Phú Thượng đến thị trường trong nước và quốc tế.
Đặc biệt, ngày 18/2/2019, Cục Sở hữu trí tuệ - Bộ Khoa học và Công nghệ đã có quyết định số 11816/QĐ-SHTT về việc cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu Xôi Phú Thượng.
Đặc sắc lễ hội đình Phú Gia
Lễ hội đình Phú Gia tại phường Phú Thượng mang ý nghĩa văn hóa tâm linh sâu sắc, gợi nhắc con cháu nhớ về cội nguồn của truyền thống ông cha, tỏ lòng biết ơn các bậc tiền nhân đã có công mở mang bờ cõi, có công khai làng, lập ấp mang lại cuộc sống ổn định và ấm no cho nhân dân. Ngoài ra, Lễ hội đình Phú Gia còn để tưởng nhớ Thành hoàng làng Trần Khai Nguyên - vị tướng tài ba dưới thời vua Hùng Vương đời thứ 6 đã góp công đánh giặc giữ nước
Theo thông lệ hằng năm đến ngày 8/1 (âm lịch), người dân trong làng Phú Gia lại mở hội để tưởng nhớ tới Ngài, đây là nét văn hóa truyền thống “uống nước nhớ nguồn” của người Việt. Lễ hội đền Phú Gia bao gồm các nghi thức: Lễ tế thần, Dâng hương rước kiệu, thổi xôi, ca hát, đấu võ, chọi gà… Lễ mở cửa bắt đầu từ sáng sớm ngày 8/1, các cụ ông trong đội tế lễ làm lễ Bao Sái (lau tượng).
Từ lúc 7:00 ngày 9/1(âm lịch), sẽ diễn ra Lễ rước nước với màn dâng lễ được thực hiện với sự tham gia của các cụ ông, cụ bà trong trang phục lễ hội truyền thống cùng người dân trong vùng và du khách thập phương đổ về dự Lễ hội đình Phú Gia. Nghi lễ rước nước từ đình Phú Gia xuống bến được tiến hành ngay sau đó.
Thực hiện các nghi thức của lễ rước nước (Ảnh: VCĐ)
Chèo thuyền ra giữa sông Hồng để lấy nước nằm trong nghi thức lễ rước nước tại lễ hội (Ảnh: VCĐ)
Đoàn rước nước bao gồm: đội múa rồng, đội đánh trống, đánh chiêng, đội cầm vũ khí sẽ cầm gươm hầu, bát bửu, chấp kích; đội khiêng chĩnh (chóe) để đựng nước; 2 đội nhạc lễ: bát âm, đồng văn (trống); đội cấm vệ quân hầu Thánh sẽ lần lượt xuống thuyền, rồi từ từ chèo ra giữa sông Hồng để lấy nước. Biểu dương sức mạnh đoàn kết làng xã, sự gắn kết tình cảm cộng đồng, biểu hiện ước muốn cầu mùa, cầu nước, cầu nhân khang vật thịnh, phong đăng hòa cốc, mong cầu quốc thới dân an.
Ngày 10/1 (âm lịch) chính thức là ngày bước vào Lễ hội đình Phú Gia, từ 6:00 sáng chiêng trống đã nổi lên báo hiệu lễ hội đã bắt đầu, các đoàn đại biểu và nhân dân trong vùng cùng vào dâng hương lễ bái. Sau đó đến đội tế chính của làng bao gồm 8 người mặc áo xanh, người chủ tế sẽ đeo “Bối tử” và chân đi hia. Nghi lễ ở Lễ hội đình Phú Gia được diễn ra trong không khí trang nghiêm, thành kính trong tiếng nhạc bát âm gồm ba “chầu tế” dâng hương, dâng rượu và dâng trà để tế Nhập tịch.
Lễ hội đình Phú Gia, người dân và du khách được tham gia phần lễ, chơi vui hết mình ở phần hội (Ảnh: HNM)
Chiều bắt đầu từ 14:00, các đội dâng hương nữ sẽ tổ chức các nghi lễ: tuần hương, rượu, trà, sau đó người dân trong vùng và khách thập phương vào tế lễ Thánh. Lễ tế buổi tối sẽ bắt đầu từ 20:00 là buổi lễ tế cuối cùng được đánh giá rất quan trọng, đó là Lễ đêm trung diễn ra trong không khí trang nghiêm do đội tế nam đảm nhiệm. Sau phần lễ sẽ đến phần hội giúp người dân cùng hòa mình vui chơi giải trí với các trò chơi dân gian như: diễn xướng văn nghệ tạo lên không khí sôi động, hát chèo, hát quan họ, diễn các tích cổ, chọi gà, đánh cờ bỏ.
Ngày 11/1 (âm lịch) ngày cuối cùng của Lễ hội đình Phú Gia, buổi sáng dân làng, du khách và các đội tế tập trung tại sân đình Phú Gia để cùng chứng kiến Lễ tế hạ hội chính thức khép lại Lễ hội đình Phú Gia. Trong khi tham dự Lễ hội đình Phú Gia, du khách được tham gia phần lễ, chơi vui hết mình ở phần hội và ở đây còn kết hợp quảng bá đặc sản làng quê như chè xôi, bánh đa kê, bánh trôi bánh chay và một số bánh truyền thống của làng nghề Phú Thượng.
Bài và ảnh TH: Kiệt Vũ
Tin mới hơn
LNV - Từ những món ăn dân dã gắn bó với đời sống thường nhật, nhiều đặc sản của Thanh Hóa như mắm tép, tương làng Ái, măng rừng… đang từng bước được chuẩn hóa, nâng cấp thành sản phẩm OCOP. Hành trình này không chỉ góp phần gia tăng giá trị kinh tế mà còn mở ra cơ hội để ẩm thực truyền thống vươn xa trên thị trường, khẳng định bản sắc địa phương trong bối cảnh hội nhập.
LNV - Nhận thấy các sản phẩm chế biến từ cây dược liệu ngày càng được thị trường ưa chuộng, mang lại hiệu quả kinh tế cao gấp nhiều lần so với nhiều loại cây trồng khác, anh Nguyễn Vũ Phú Trường (sinh năm 1987, tổ 10, phường An Phú, tỉnh Gia Lai) đã mạnh dạn khởi nghiệp bằng việc chế biến rau tía tô thành trà thảo dược.
OVN - Tận dụng nguồn măng rừng theo mùa, người dân Đam Rông 3 từng bước phát triển sản phẩm măng khô theo hướng hàng hóa, góp phần nâng cao thu nhập và gìn giữ tài nguyên rừng. Việc sản phẩm đạt chuẩn OCOP không chỉ mở rộng đầu ra mà còn định hình hướng p
OVN - Sau hơn 7 năm bền bỉ xây dựng thương hiệu, cơm sấy Vạn Nguyên của Công ty TNHH MTV Vạn Nguyên Gia Lai (phường Hội Phú, tỉnh Gia Lai) đã từng bước khẳng định chỗ đứng trên thị trường, mở rộng mạng lưới tiêu thụ trong và ngoài tỉnh. Đặc biệt, năm 2023, sản phẩm Cơm sấy đặc sản Vạn Nguyên rong biển chay được công nhận OCOP 3 sao cấp tỉnh, đây là dấu mốc quan trọng tạo đà giúp doanh nghiệp tiếp tục đầu tư, hoàn thiện và phát triển thêm nhiều sản phẩm OCOP trong thời gian tới.
OVN - Từng đứng trước nguy cơ thất truyền, nghề mây tre đan ở Nghệ An đã tìm lại sức sống nhờ sự đồng hành của doanh nghiệp và bàn tay bền bỉ của người thợ làng. Hơn hai thập kỷ kiên trì hồi sinh nghề cũ, Công ty TNHH Đức Phong không chỉ tạo sinh kế cho hàng nghìn lao động nông thôn, mà còn đưa những chiếc đèn tre thuần Việt vươn tới chuẩn OCOP 5 sao, hiện diện ở nhiều thị trường khó tính trên thế giới.
OVN - Sản phẩm trứng gà Phú Quý được thành phố Hà Nội đánh giá, phân hạng và cấp chứng nhận OCOP 3 sao vào năm 2025. Việc đạt chứng nhận OCOP không chỉ góp phần nâng tầm thương hiệu cho sản phẩm mà còn mở ra cơ hội mở rộng thị trường tiêu thụ, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn, phục vụ nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng Thủ đô và các địa phương lân cận.
Tin khác
LNV - Từ vùng biển nhiều nắng gió Khánh Hòa, rong sụn đã vươn lên trở thành một sản phẩm đặc thù gắn với sinh kế bền vững của cộng đồng ven biển. Khi được bảo hộ nhãn hiệu chứng nhận (NHCN), rong sụn không chỉ là nông sản mà còn trở thành tài sản sở hữu trí tuệ của địa phương. Chuỗi hoạt động tập huấn, quảng bá và kết nối thị trường đã góp phần đưa “Rong sụn Ninh Thuận” từng bước khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và hướng tới xuất khẩu.
OVN - Sản phẩm ổi sạch Thu Quế được vinh danh là sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu năm 2025 của tỉnh Bắc Ninh, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong hành trình khẳng định thương hiệu nông sản sạch của địa phương. Thành quả này không chỉ thể hiện nỗ lực bền bỉ của người sản xuất trong việc giữ gìn chất lượng và an toàn thực phẩm, mà còn góp phần nâng cao vị thế nông sản Bắc Ninh trên thị trường.
Từ sản xuất lúa truyền thống, Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp (HTX) Thiệu Hưng đã chuyển mình với dưa lưới VietGAP trong nhà màng. Sản phẩm nhanh chóng đạt OCOP 4 sao, khẳng định hướng đi nông nghiệp sạch, bền vững của địa phương.
Giữa cao nguyên Mộc Châu lộng gió, chúng tôi tìm đến Hợp tác xã Dịch vụ Phát triển Nông nghiệp 19/5 - một trong những điểm sáng của nông nghiệp Sơn La.
Giữa trung tuần tháng 11, chúng tôi trở lại vùng bưởi đỏ Tân Lạc - nơi được ví như “thủ phủ bưởi” của xứ Mường Bi. Dọc Quốc lộ 12B, những đồi bưởi nhuộm vàng óng màu quả chín. Nhưng khác với những năm “hoàng kim”, không còn cảnh thương lái tấp nập, xe tải nối đuôi, chỉ còn những người nông dân lặng lẽ bên vườn cây, họ vẫn tin rằng, nếu được đầu tư đúng cách, cây bưởi đỏ sẽ lại hồi sinh.
Giữa lòng hồ sông Đà mênh mang, khoai sọ Phúc Sạn mộc mạc mà quyến rũ. Vỏ sần sùi, bám đầy đất nhưng ẩn chứa vị ngọt bùi, dẻo thơm khiến ai từng nếm cũng chẳng thể quên.
OVN - Trên vùng đất giàu truyền thống cách mạng Vĩnh Thủy, nơi những nhọc nhằn từng là phép thử bản lĩnh, nông thôn hôm nay đang chuyển mình mạnh mẽ. Từ những ruộng lúa mặn mòi phù sa đến những sản phẩm đặc trưng mang dấu ấn OCOP, Hợp tác xã (HTX) Dịch vụ nông nghiệp Đặng Xá (tỉnh Quảng Trị) đang tạo nên câu chuyện đổi mới đầy tự hào.
LNV - Với mong muốn đưa ẩm thực quê hương đến với khách hàng ở mọi miền đất nước, HTX Mai Sao Lạng Sơn, thôn Mạn Đường, xã Nhân Lý (Lạng Sơn) đã mạnh dạn đầu tư máy móc, xây dựng thương hiệu, chế biến các sản phẩm đặc sản như khau nhục, lạp sườn, măng ớt và tham gia Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP).
OVN - Từ một món đặc sản miền sông nước Hậu Giang, chả cá thát lát Huệ Dương đã định vị mình giữa thị trường Thủ đô bằng chất lượng nghiêm ngặt, hương vị riêng và câu chuyện khởi nghiệp bền bỉ. Đạt OCOP 3 sao và được đánh giá tiềm năng lên 4 sao, sản phẩm đang cho thấy cách một thương hiệu địa phương có thể chinh phục người tiêu dùng thông qua tiêu chuẩn, minh bạch và sự khác biệt.
OVN - Giữa những đồi chè xanh mướt vùng Tân Cương (Thái Nguyên), những búp trà non được hái trong sương sớm nay đã trở thành niềm tự hào quốc gia. Chè Đinh là sản phẩm tinh túy của HTX Chè Hảo Đạt vừa được vinh danh OCOP 5 sao, khẳng định vị thế của trà Việt trên bản đồ thế giới.
OVN - Miến gạo Thăng Long (xã Thăng Bình, Thanh Hóa) nổi tiếng với sợi miến trắng trong, dai giòn và hương thơm của gạo quê. Nhờ gìn giữ bí quyết truyền thống kết hợp cải tiến công nghệ, sản phẩm không chỉ đạt chuẩn OCOP 3 sao mà còn trở thành niềm tự hào của người dân xứ Thanh.
OVN - “Cơn lốc” hội nhập mở ra nhiều cơ hội, song cũng tạo không ít thách thức khiến nông sản Việt bị cuốn vào vòng xoáy phải bán nguyên liệu thô, dễ dẫn đến lãng phí tiềm năng giá trị. Trước thực trạng ấy, mặc dù nhận đề nghị hấp dẫn từ đối tác nước ngoài, ông Trầm Văn Huệ - chủ thể có trà thảo mộc Atiso đạt công nhận OCOP tại Bình Dương (nay là TP. HCM) tuyên bố: Mục tiêu cao nhất là phục vụ nhu cầu nội địa, chỉ chấp nhận xuất khẩu sản phẩm hoàn chỉnh mang thương hiệu Việt ra thế giới.
OVN - Từ những trái sim rừng mọng chín, chị Đỗ Thị Thu Thảo (xã An Hòa, Gia Lai) đã xây dựng thương hiệu rượu SimMo8, kết hợp giữa tri thức bản địa và công nghệ hiện đại. Không chỉ dừng lại ở một sản phẩm OCOP tiêu biểu, SimMo8 còn kể câu chuyện về ký ức,
OVN - Những năm gần đây, các sản phẩm OCOP (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm) của tỉnh Tuyên Quang đang từng bước khẳng định giá trị và chất lượng trên thị trường, được người tiêu dùng trong và ngoài nước đón nhận. Với sự kết nối chặt chẽ giữa ngành Công thương và các đơn vị liên quan, sản phẩm OCOP của tỉnh không chỉ tiêu thụ rộng rãi trong nước mà còn xuất hiện trên các kênh phân phối hiện đại, sàn thương mại điện tử và vươn ra thị trường quốc tế. Nhiều sản phẩm đã trở thành “đại sứ thương hiệu”, đưa hình ảnh xứ Tuyên đến với bạn bè năm châu.
OVN - Từ những ao ốc xanh rì nơi bản Mường đến gian bếp nghi ngút khói, hành trình của Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ Mơ Đức là câu chuyện về sự bền bỉ và sáng tạo. Con ốc nhỏ bé được nuôi bằng thức ăn tự nhiên, chăm chút từng ghi chép về nguồn nước, thời tiết… đã hóa thân thành món chả ốc nhồi trong ống nứa – hương vị mang hơi thở núi rừng và niềm tin vào kinh tế tập thể.
