OCOP miền núi: Nhiều tiềm năng cần đánh thức

Sản phẩm OCOP góp phần quảng bá bản sắc và tiềm năng phát triển bền vững

Theo tập quán, người dân khu vực miền núi có đời sống sinh hoạt đặc sắc, với nhiều sản phẩm mang tính bản địa, đặc trưng. Tuy nhiên, việc hình thành tư duy sản xuất hàng hóa còn hạn chế nên hầu hết các sản phẩm làm ra để phục vụ nhu cầu sinh hoạt thường ngày. Thông qua “làn gió mới” của Chương trình OCOP, nhiều sản phẩm đã được trao đổi, mua bán, trở thành thương hiệu mạnh, đại diện cho một vùng văn hóa đặc sắc của địa phương.

Từ tình yêu với quê hương và mong muốn lưu giữ hương vị truyền thống, đôi vợ chồng trẻ Trương Văn Thiên và Cao Thị Chuyên ở khu vực Suối cá thần Cẩm Lương, xã Cẩm Tú đã khởi đầu hành trình làm nên thương hiệu Bánh gai Thiên Dương.

Chị Chuyên cho biết: "Xuất phát từ cuộc sống thường nhật, chúng tôi thấy quê hương mình có nhiều nguyên liệu sẵn có như gạo nếp dẻo, đậu xanh, đường, mật mía và diện tích trồng lá gai xanh rộng lớn. Vì thế, chúng tôi nung nấu khát vọng tạo nên một món quà quê mang dấu ấn riêng của gia đình, vừa giữ hồn ẩm thực truyền thống, vừa có thể gửi gắm tình cảm quê hương đến du khách mỗi khi dừng chân tham quan danh thắng suối cá thần”.

Quá trình biến ý tưởng thành hiện thực không hề đơn giản. Với sự kiên nhẫn và lòng đam mê, họ đã tìm được công thức riêng, kết hợp tinh hoa của nghề truyền thống với sự tỉ mỉ, sáng tạo trong cách làm, để thành thương hiệu Bánh gai Thiên Dương như ngày nay.

Chiếc bánh gai Thiên Dương hiện diện với vẻ ngoài dân dã nhưng tinh tế. Lớp lá chuối gói bánh được chọn kỹ, dẻo dai, khi bóc ra hiện rõ màu đen óng mượt của bột lá gai. Bánh có mùi thơm đặc trưng, dẻo quánh, không bở, ăn vào cảm nhận ngay vị ngọt thanh của mật mía, vị bùi của đậu xanh, kết hợp với sợi dừa nạo thơm ngậy. Từng chiếc bánh đều được làm thủ công, đảm bảo sự đồng đều về chất lượng, vừa mang hương vị quen thuộc, vừa thể hiện được nét riêng khó trộn lẫn. Đây cũng chính là lý do khiến nhiều du khách khi đã một lần thưởng thức bánh gai Thiên Dương đều nhớ mãi.

Điểm nổi bật khiến sản phẩm được tin tưởng nằm ở sự khắt khe trong việc chọn nguyên liệu và chú trọng khâu chế biến. Toàn bộ quy trình sản xuất đều tuân thủ quy định vệ sinh an toàn thực phẩm, không sử dụng phẩm màu hay chất bảo quản; bao bì sản phẩm được cải tiến theo hướng hiện đại, bắt mắt, thuận tiện khi mang đi xa, phù hợp làm quà biếu trong các dịp lễ, tết. Đồng thời, bánh gai Thiên Dương đã tham gia đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP cấp tỉnh, dự kiến sẽ là một trong những sản phẩm OCOP thế mạnh của địa phương.

Còn tại xã Linh Sơn, sản phẩm kẹo nhãn Châu Lang của HTX kẹo nhãn Lang Chánh đã trở thành thương hiệu đại diện cho đời sống, sinh hoạt đặc sắc của người dân. Sản phẩm được chú trọng cải tiến mẫu mã, nâng cao chất lượng và phát huy lợi thế của công nghệ để quảng bá rộng rãi trên thị trường. Với việc được công nhận OCOP 3 sao năm 2022, mức tiêu thụ của sản phẩm đã tăng từ 2 - 2,5 lần so với trước đó.

Bà Phạm Thị Hoa, phó giám đốc HTX kẹo nhãn Lang Chánh, cho biết: "Bên cạnh các kênh bán hàng truyền thống như đại lý, siêu thị, cửa hàng phân phối, HTX chú trọng quảng bá sản phẩm trực tuyến qua website, zalo, facebook và các sàn thương mại điện tử. Lượng tiêu thụ sản phẩm mạnh không chỉ bởi chất lượng sản phẩm tốt, mà còn bởi khách hàng đang lựa chọn giá trị văn hóa, nét đặc sắc trong đời sống sản xuất, sinh hoạt của đồng bào các dân tộc địa phương”.

Theo khảo sát của Văn phòng Điều phối Chương trình XDNTM tỉnh, các xã khu vực miền núi có thế mạnh về nghề truyền thống. Những tấm thổ cẩm rực rỡ của người Thái, người Mông hay các sản phẩm đan lát từ mây tre đã được nâng tầm, không chỉ là vật dụng sinh hoạt mà trở thành món quà lưu niệm độc đáo, đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao, 4 sao. Một trong những hướng đi tiềm năng của khu vực miền núi Thanh Hóa là phát triển sản phẩm OCOP dịch vụ du lịch. Các khu, điểm du lịch cộng đồng như bản Mạ (xã Thường Xuân), bản Năng Cát (xã Linh Sơn) hay Pù Luông (xã Pù Luông, Cổ Lũng) đang kết hợp khéo léo giữa việc đón khách lưu trú với việc quảng bá đặc sản tại chỗ. Tại đây, sản phẩm OCOP trở thành “đại sứ văn hóa”, giúp du khách có những trải nghiệm thực tế về ẩm thực và đời sống của đồng bào địa phương.

Phát triển sản phẩm OCOP khu vực miền núi không chỉ là câu chuyện kinh tế, mà còn là hành trình gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc. Với sự quan tâm của các cấp chính quyền và sự chủ động của người dân, miền núi Thanh Hóa hứa hẹn sẽ có thêm nhiều sản phẩm “vươn tầm”, đóng góp vào sự phát triển chung của tỉnh.