Bí hạt dẻ Vân Hồ: Lợi nhuận từ ngách thị trường cao cấp

Bên trong hệ thống nhà màng rộng hơn 1 ha tại bản Hang Trùng 1 (xã Vân Hồ, tỉnh Sơn La), quy trình thu hoạch bí hạt dẻ diễn ra khẩn trương. Từng quả bí hình bầu dục, vỏ căng bóng được cắt khỏi giàn, phân loại, đóng gói khép kín. Từ giống cây nhập nội đưa vào trồng thử nghiệm năm 2024, đến nay, bí hạt dẻ chính thức trở thành sản phẩm thương mại chủ lực của đơn vị. Việc lai tạo thành công hai dòng sản phẩm vỏ vàng và vỏ đen giúp Hợp tác xã (HTX) Nông Xanh mở rộng danh mục hàng hóa, tiếp cận trực tiếp phân khúc khách hàng cao cấp.

Giống bí hạt dẻ có nguồn gốc từ Nhật Bản, được HTX Nông Xanh đưa vào trồng thử nghiệm từ năm 2024.

Khác giống bí ngô đại trà, bí hạt dẻ yêu cầu quy trình canh tác khắt khe nhằm đáp ứng rào cản kỹ thuật của các kênh phân phối. Hệ thống tưới và châm phân tự động hóa giúp kiểm soát chuẩn xác dưỡng chất. Công đoạn thụ phấn thực hiện hoàn toàn thủ công nhằm tối ưu tỷ lệ đậu quả, độ đồng đều của thành phẩm.

Đặc biệt, giá trị cốt lõi làm nên sức cạnh tranh của bí hạt dẻ nằm ở quy trình "lên mật" sau thu hoạch. Sản phẩm được bảo quản lạnh trong vòng 15 ngày để tinh bột chuyển hóa. Quá trình này giúp phần ruột chuyển màu vàng ươm, tăng độ dẻo và định hình vị ngọt bùi đặc trưng. Hàm lượng dinh dưỡng cao kết hợp hình thức bắt mắt giúp sản phẩm nhắm trực tiếp vào tệp khách hàng chú trọng sức khỏe và ẩm thực cao cấp.

Bài toán lợi nhuận và định vị thương hiệu

Mức định giá hiện tại minh chứng chiến lược thâm nhập đúng ngách thị trường. Vụ sản xuất năm 2026, sản lượng bí hạt dẻ của HTX Nông Xanh dự kiến đạt 30 - 40 tấn. Thương lái tiến hành thu mua tận vườn với mức giá 35.000 - 40.000 đồng/kg. Sau khi khấu trừ chi phí vận hành hệ thống nhà màng, HTX ước tính thu về mức lợi nhuận trên 600 triệu đồng.

Dòng tiền tích cực tạo cơ sở tài chính để đơn vị thoát khỏi quy mô thử nghiệm, bước vào giai đoạn mở rộng chuỗi cung ứng. Hiện tại, sản lượng bí hạt dẻ của HTX Nông Xanh đã vượt ra khỏi thị trường nội tỉnh, tiếp cận thành công mạng lưới đối tác thương mại ngoài địa bàn. Các đơn hàng sỉ liên tục xuất bến, đánh dấu bước chuyển mình sang chuỗi cung ứng hàng hóa ổn định.

Người lao động của HTX Nông Xanh thu hoạch bí hạt dẻ.

Phó Chủ tịch UBND xã Vân Hồ Nguyễn Văn Bắc nhận định mô hình của HTX Nông Xanh là hướng chuyển đổi cấu trúc nông nghiệp đáng chú ý. Ứng dụng công nghệ cao vào canh tác giống mới giúp đa dạng hóa sản phẩm, tạo việc làm và định hình tư duy sản xuất hàng hóa hiện đại.

Anh Lưu Tùng Định, Giám đốc HTX Nông Xanh kiểm tra chất lượng quả bí trước khi thu hoạch.

Nhằm bảo vệ thị phần và tạo rào cản kỹ thuật, HTX Nông Xanh đang trong giai đoạn nước rút hoàn thiện hồ sơ sản phẩm OCOP 3 sao. Đạt chứng nhận OCOP đóng vai trò "chứng thư pháp lý", giúp thương hiệu định vị chính xác tệp khách hàng, chống lại sự cạnh tranh bằng giá rẻ và tạo bệ phóng thâm nhập sâu hơn vào hệ thống bán lẻ hiện đại.

HTX Nông Xanh đang hoàn thiện hồ sơ sản phẩm OCOP 3 sao cho bí hạt dẻ và mở rộng kênh tiêu thụ.

Khai thác lợi thế tiểu vùng khí hậu đặc thù, sự xuất hiện của bí hạt dẻ nhà màng khẳng định dư địa tăng trưởng của nông sản chất lượng cao. Khép kín chuỗi quy trình từ nhà kính đến kệ hàng siêu thị là chiến lược sống còn để nông sản Vân Hồ nâng tầm giá trị thực chất.