Vân Sơn bứt phá từ du lịch trải nghiệm và nông nghiệp chế biến sâu

Đồi chè của khu du lịch Mocha Hill

Đồi chè “kể chuyện” làm du lịch

Một buổi sáng đầu xuân, khu du lịch Mocha Hill đã bắt đầu đón những đoàn du khách đầu tiên. Trước mắt họ là những đồi chè trải dài bất tận, màu xanh mướt mắt hòa cùng bầu trời trong vắt của vùng cao nguyên. Nhưng điều khiến nhiều người thích thú không chỉ là phong cảnh, mà chính là cơ hội được “hóa thân” thành người nông dân giữa đồi chè.

Đeo chiếc gùi tre sau lưng, đội nón lá và bước vào nương chè, du khách bắt đầu hành trình trải nghiệm từ những việc giản dị nhất: lựa từng búp chè non, tự tay hái và mang về khu chế biến. Anh Ngô Huy Việt, Giám đốc khu du lịch Mocha Hill cho biết: Đơn vị đang chăm sóc khoảng 3ha chè và phát triển mô hình du lịch trải nghiệm gắn với sản xuất nông nghiệp. Du khách không chỉ tham quan mà còn trực tiếp tham gia các công đoạn từ hái chè, sao chè đến thưởng trà. Khi tự tay làm ra một mẻ trà và thưởng thức ngay giữa đồi chè, họ sẽ hiểu rõ hơn giá trị của sản phẩm và văn hóa trà của Mộc Châu”.

Từ hái chè trên đồi đến thăm xưởng chế biến, hành trình trải nghiệm được thiết kế như một câu chuyện hoàn chỉnh. Những búp chè tươi được đưa vào chảo sao, mùi hương trà lan tỏa khắp không gian. Du khách có thể tận mắt chứng kiến quy trình chế biến kết hợp giữa kỹ thuật truyền thống và công nghệ hiện đại, trước khi ngồi lại bên hiên nhà gỗ, nhâm nhi tách trà nóng giữa gió núi mát lành.

Nông dân ở Vân Sơn đang học cách bước ra khỏi lối canh tác cũ, áp dụng quy trình sản xuất hữu cơ, an toàn

Không dừng lại ở sản phẩm chè, Mocha Hill còn sáng tạo thêm những sản phẩm mới nhằm gia tăng giá trị nông sản. Từ giữa năm 2025, đơn vị đã cho ra mắt dòng sản phẩm kẹo lạc matcha, là sự kết hợp giữa vị bùi béo của lạc và hương trà xanh đặc trưng. Những miếng kẹo giòn tan, thoảng vị chát nhẹ của matcha nhanh chóng trở thành món quà đặc sản được nhiều du khách lựa chọn mang về.

Chị Trần Thị Hoa Lê, du khách đến từ Hà Nội cho biết: “Tôi từng đến Mộc Châu nhiều lần, nhưng lần này thật sự khác. Các con tôi rất hào hứng khi được đeo gùi hái chè, ngửi hương trà trong xưởng và tự tay làm kẹo matcha. Một chuyến đi vừa vui, vừa giúp chúng tôi hiểu thêm về câu chuyện của cây chè nơi cao nguyên”.

Du khách tham quan khu sản xuất của HTX Dịch vụ phát triển nông nghiệp 19/5

Khi nông sản bước vào chuỗi giá trị mới

Không xa Mocha Hill, những vườn mận, vườn mơ của HTX Dịch vụ phát triển nông nghiệp 19/5 cũng đang bước vào mùa thu hoạch. Thành lập từ năm 2000, HTX hiện quản lý khoảng 20ha cây ăn quả, chủ yếu là mận và mơ - những loại cây đặc trưng của cao nguyên Mộc Châu.

Thay vì chỉ bán quả tươi như trước đây, HTX đã mạnh dạn đầu tư hệ thống nhà xưởng và dây chuyền chế biến hiện đại. Từ những loại quả thế mạnh của địa phương, nhiều sản phẩm đã ra đời như rượu mận, rượu mơ, mận sấy dẻo, mơ sấy… mang thương hiệu riêng của HTX.

Sản phẩm mận nguyên quả sấy mật ong do HTX Dịch vụ phát triển nông nghiệp 19/5 sản xuất

Ông Mai Đức Thịnh, Giám đốc HTX 19/5 cho biết: Chế biến sâu là chìa khóa giúp nâng cao giá trị nông sản và ổn định đầu ra cho người trồng. Nếu chỉ bán quả tươi thì phụ thuộc rất nhiều vào thị trường. Khi có nhà máy chế biến, chúng tôi có thể chủ động tiêu thụ, đồng thời tạo thêm nhiều sản phẩm giá trị cao”.

Năm 2025, HTX được hỗ trợ gần 300 triệu đồng từ nguồn vốn khuyến công của tỉnh Sơn La để đầu tư thêm hai máy sấy chân không hiện đại, công suất khoảng 300kg mỗi mẻ. Nhờ đó, chất lượng sản phẩm được nâng lên rõ rệt, thời gian bảo quản kéo dài, đồng thời giảm áp lực tiêu thụ quả tươi trong mùa thu hoạch. Những sản phẩm như mận sấy mật ong, mơ sấy dẻo không chỉ xuất hiện trong các cửa hàng đặc sản của Mộc Châu, mà giờ đây còn theo chân du khách đi khắp mọi miền.

Sự năng động của các doanh nghiệp và HTX đang góp phần làm thay đổi diện mạo nông nghiệp của phường Vân Sơn. Hiện nay, toàn phường có hơn 155ha cây ăn quả, sản lượng quả tươi đạt khoảng 2.700 tấn mỗi năm. Bên cạnh đó, hơn 840ha chè cho sản lượng chè búp tươi hơn 7.500 tấn.

Để nâng cao hiệu quả sản xuất, nhiều mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đã được triển khai. Hàng chục HTX và hộ gia đình áp dụng hệ thống tưới tiết kiệm nước, xây dựng nhà kính, nhà lưới để kiểm soát điều kiện canh tác. Các kho lạnh bảo quản nông sản và xe vận chuyển lạnh cũng được đầu tư, giúp kéo dài thời gian bảo quản và giảm thất thoát sau thu hoạch. Nhờ vậy, giá trị sản xuất trên mỗi hecta đất canh tác của phường Vân Sơn đã đạt khoảng 66 triệu đồng.

Du khách trải nghiệm hái chè tại khu du lịch Mocha Hill

Theo Phó Chủ tịch UBND phường Vân Sơn Trần Quang Hoàng, địa phương xác định chế biến sâu và phát triển sản phẩm OCOP là hướng đi quan trọng trong thời gian tới. Chính quyền phường sẽ tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi về thủ tục hành chính, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp và HTX đầu tư vào lĩnh vực chế biến nông sản.

“Chúng tôi mong muốn xây dựng thêm nhiều mô hình nông nghiệp gắn với công nghệ cao, kết hợp du lịch trải nghiệm để nâng tầm thương hiệu nông sản địa phương,” ông Hoàng nói.

Vân Sơn không còn chỉ là những mùa quả chín hay những nương chè nối dài theo sườn đồi. Những người nông dân ở đó đang học cách bước ra khỏi lối canh tác cũ, mạnh dạn đầu tư chế biến, sáng tạo sản phẩm mới và mở cửa đón du khách về với nông nghiệp. Sự đổi thay rõ nét qua từng mô hình, từng thương hiệu đang dần định hình.

Giữa không gian cao nguyên mát lành, mỗi tách trà, mỗi sản phẩm nông sản chế biến không còn là kết quả của riêng một vụ mùa. Đó là thành quả của tư duy mới, của khát vọng nâng giá trị nông sản bằng tri thức và sự liên kết.