Cao Bằng nâng cao năng lực Hợp tác xã, tạo nền cho sản phẩm OCOP đi xa

Trong hai ngày 14 - 15/9 vừa qua, Liên minh Hợp tác xã tỉnh Cao Bằng tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực quản trị cho 34 cán bộ quản lý, thành viên hợp tác xã. Nội dung tập trung vào quản trị theo chuỗi giá trị, phát triển sản phẩm OCOP, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và kinh tế tuần hoàn.

Cán bộ quản lý, thành viên hợp tác xã tại Cao Bằng tham gia lớp bồi dưỡng nâng cao năng lực quản trị. Ảnh: Báo Cao Bằng

Điểm đáng chú ý là các hợp tác xã không chỉ được trang bị kiến thức về quản trị, mà còn được hướng dẫn những khâu gắn trực tiếp với quá trình đưa sản phẩm ra thị trường như xây dựng sản phẩm OCOP, hoàn thiện bao bì, truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu, lập phương án kinh doanh và liên kết tiêu thụ.

Với các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, đây là những khâu quyết định khá lớn đến khả năng giữ thị trường. Một sản phẩm có nguyên liệu tốt nhưng thiếu bao bì phù hợp, thông tin truy xuất chưa đầy đủ hoặc chưa có phương án tiêu thụ ổn định sẽ khó mở rộng quy mô.

Theo kế hoạch thực hiện Chương trình OCOP năm 2026, Cao Bằng đặt mục tiêu phát triển thêm 60 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên, trong đó có 2 sản phẩm đạt 4 sao.

Tỉnh đồng thời đặt mục tiêu có thêm chủ thể OCOP là hợp tác xã hoặc doanh nghiệp nhỏ và vừa; khoảng 40% chủ thể OCOP mới xây dựng được chuỗi giá trị gắn với vùng nguyên liệu ổn định đối với sản phẩm nông nghiệp. Ít nhất 80% chủ thể OCOP tham gia các kênh bán hàng hiện đại như siêu thị, cửa hàng tiện lợi, sàn thương mại điện tử và mạng xã hội.

Những mục tiêu này cho thấy hướng triển khai OCOP đang được đặt cùng với bài toán tổ chức sản xuất và thị trường. Thay vì chỉ quan tâm số lượng sản phẩm được công nhận, yêu cầu đặt ra là các chủ thể phải duy trì được chất lượng, có vùng nguyên liệu và tìm được đầu ra phù hợp.

Cao Bằng hiện có 188 sản phẩm OCOP, gồm 10 sản phẩm 4 sao và 178 sản phẩm 3 sao. Phần lớn thuộc nhóm thực phẩm, bên cạnh các sản phẩm đồ uống, thủ công mỹ nghệ và dịch vụ du lịch.

Quy mô sản phẩm đã hình thành tạo ra dư địa lớn cho khu vực hợp tác xã, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực quản lý và khả năng cạnh tranh.

Thực tế hoạt động của khu vực hợp tác xã cho thấy việc nâng năng lực là yêu cầu không thể tách khỏi quá trình phát triển OCOP.

Các sản phẩm OCOP của Cao Bằng được giới thiệu, quảng bá và kết nối tiêu thụ trên thị trường. Ảnh: Báo Cao Bằng

Trong 5 tháng đầu năm 2026, Cao Bằng có 468 hợp tác xã, trong đó 298 hợp tác xã đang hoạt động và 170 hợp tác xã ngừng hoạt động. Theo Liên minh Hợp tác xã tỉnh, một số hợp tác xã còn hạn chế trong khai thác sàn thương mại điện tử, quảng bá sản phẩm trên nền tảng số và tiếp cận hệ thống phân phối hiện đại. Quy mô sản xuất nhỏ, thiếu vốn, khó khăn trong bảo quản, vận chuyển và xúc tiến thương mại cũng là những vấn đề được chỉ ra.

Những hạn chế này phần nào lý giải vì sao một sản phẩm đạt chứng nhận OCOP chưa đồng nghĩa với việc sản phẩm có thể đứng vững trên thị trường trong thời gian dài.

Đối với các hợp tác xã nông nghiệp, bài toán còn bắt đầu từ vùng nguyên liệu. Khi sản lượng tăng nhưng nguồn nguyên liệu không ổn định, việc duy trì chất lượng sản phẩm và đáp ứng đơn hàng lớn sẽ gặp khó khăn. Ngược lại, nếu tổ chức được vùng nguyên liệu, kiểm soát quy trình và liên kết được với người dân, hợp tác xã có điều kiện chủ động hơn trong sản xuất.

Cùng với quản trị sản xuất, chuyển đổi số đang được Cao Bằng đưa vào các chương trình hỗ trợ hợp tác xã.

Tháng 8/2026, Liên minh Hợp tác xã tỉnh tổ chức tập huấn cho 60 cán bộ quản lý, thành viên hợp tác xã về chuyển đổi số và Luật Hợp tác xã năm 2023. Nội dung có các kỹ năng xây dựng fanpage, Facebook Shop, TikTok, livestream, sản xuất video ngắn và bán hàng trực tuyến, cùng việc ứng dụng AI trong quản trị và truyền thông.

Với các chủ thể OCOP, những kỹ năng này ngày càng gắn trực tiếp với khả năng tiếp cận người mua. Bên cạnh hệ thống phân phối truyền thống, sản phẩm địa phương có thêm cơ hội tiếp cận khách hàng thông qua mạng xã hội, sàn thương mại điện tử và các nền tảng bán hàng trực tuyến.

Cao Bằng cũng triển khai phần mềm quảng bá, giới thiệu và kết nối tiêu thụ sản phẩm OCOP, tích hợp mã QR để cung cấp thông tin về sản phẩm. Đây là một trong những cách hỗ trợ các chủ thể tăng khả năng giới thiệu và truy xuất sản phẩm khi đưa hàng ra thị trường.

Từ sản xuất, quản trị đến bán hàng, yêu cầu đối với các hợp tác xã đang thay đổi cùng với quá trình phát triển của chương trình OCOP. Việc đạt 3 sao hay 4 sao mới là một bước trong quá trình xây dựng sản phẩm; để duy trì giá trị đó, chủ thể phải tiếp tục đầu tư vào chất lượng, vùng nguyên liệu, bao bì, thương hiệu và thị trường.

Với Cao Bằng, việc tập trung đào tạo quản trị, hỗ trợ chuyển đổi số và thúc đẩy liên kết chuỗi đang hướng tới giải quyết những khâu còn yếu của khu vực hợp tác xã. Khi chủ thể có năng lực tổ chức sản xuất và chủ động hơn trong tìm kiếm thị trường, các sản phẩm đặc trưng của địa phương mới có thêm cơ hội vượt khỏi thị trường nhỏ lẻ và tiếp cận những kênh phân phối rộng hơn.

Đó cũng là bước chuyển cần thiết để OCOP không chỉ dừng ở một chứng nhận, mà trở thành một phần của quá trình xây dựng thương hiệu và nâng giá trị nông sản Cao Bằng.