Cao Bằng tìm hướng nâng giá trị cây dong riềng

Tại xóm Hùng Quốc 2, xã Trà Lĩnh, những luống dong riềng trên diện tích gần 4.000 m² của gia đình bà Đinh Thị Yên đang phát triển xanh tốt, chuẩn bị bước vào thời kỳ cho củ. Với khả năng chịu hạn, ít sâu bệnh và phù hợp với điều kiện đất đai tại địa phương, dong riềng từ lâu là một trong những cây trồng mang lại thu nhập cho người dân nơi đây.

Tuy nhiên, đầu ra thiếu ổn định khiến người trồng thường xuyên đối mặt với biến động giá. Năm 2025, sau khi có thời điểm đạt khoảng 3.000 đồng/kg, giá dong riềng giảm xuống còn 800 - 1.000 đồng/kg vào vụ thu hoạch.

Bà Yên cho biết, có những năm được giá, diện tích dong riềng của gia đình mang về hơn 70 triệu đồng mỗi vụ. Tuy nhiên, vụ năm 2025, thu nhập chỉ còn khoảng 26 triệu đồng.

Diện tích dong riềng của gia đình bà Đinh Thị Yên đang phát triển ổn định tại xã Trà Lĩnh, Cao Bằng.

Không chỉ chịu ảnh hưởng của giá thu mua, người dân còn phải đối mặt với chi phí phân bón, nhân công và điều kiện thời tiết bất lợi. Những khó khăn này khiến diện tích dong riềng trên địa bàn tỉnh có xu hướng thu hẹp.

Theo báo cáo của Chi cục Trồng trọt tỉnh, vụ sản xuất năm 2026, toàn tỉnh còn hơn 1.000 ha dong riềng, giảm trên 700 ha so với năm trước. Diện tích tập trung tại các xã Nguyễn Huệ, Trà Lĩnh, Quang Hán, Quảng Uyên, Thành Công và Ca Thành.

Riêng xã Trà Lĩnh, diện tích dong riềng giảm từ 128,5 ha năm 2025 xuống còn khoảng 90 ha. Năng suất vụ này ước đạt khoảng 560 tạ/ha, tổng sản lượng hơn 60.000 tấn.

Thực tế sản xuất cho thấy rằng một trong những nguyên nhân khiến cây dong riềng gặp khó về đầu ra là sản xuất còn thiếu liên kết. Khi giá tăng, người dân có xu hướng mở rộng diện tích; ngược lại, khi thị trường giảm giá, việc tiêu thụ củ tươi gặp nhiều khó khăn.

Người dân thu hoạch dong riềng tại vùng trồng Cao Bằng.

Bên cạnh đó, củ dong riềng sau thu hoạch không thể bảo quản trong thời gian dài, trong khi hoạt động chế biến tại địa phương còn hạn chế. Điều này khiến người trồng phụ thuộc nhiều vào thương lái và khó chủ động trong tiêu thụ sản phẩm.

Trước thực tế này, bước vào vụ sản xuất năm 2026, chính quyền địa phương và doanh nghiệp đang tăng cường liên kết sản xuất, từng bước hình thành vùng nguyên liệu gắn với hợp đồng bao tiêu.

Tại xã Trà Lĩnh, 71 hộ dân đã ký hợp đồng liên kết với Công ty cổ phần Vật tư nông nghiệp tỉnh trên diện tích 22 ha. Người dân được cung cấp giống, hỗ trợ phân bón, hướng dẫn kỹ thuật trồng từ nguồn vốn chương trình mục tiêu quốc gia và được kết nối đầu ra theo hợp đồng.

Gia đình ông La Văn Giáp ở xóm Hùng Quốc 2 hiện canh tác hơn 7.500 m² dong riềng theo mô hình liên kết. Theo ông Giáp, cây trồng năm nay phát triển tốt hơn nhờ được hướng dẫn kỹ thuật. Việc có doanh nghiệp tham gia bao tiêu cũng giúp người dân yên tâm hơn trong sản xuất.

Phó Chủ tịch UBND xã Trà Lĩnh Đàm Xuân Trường cho biết, địa phương đang rà soát, quy hoạch lại vùng trồng phù hợp với nhu cầu thị trường, đồng thời tăng cường liên kết giữa nông dân, doanh nghiệp và hợp tác xã. Xã đặt mục tiêu nâng diện tích ký hợp đồng liên kết lên 60 ha trong năm tới.

Tại xã Nguyễn Huệ, vùng trồng dong riềng trọng điểm với hơn 200 ha và khoảng 320 hộ dân tham gia cũng đang triển khai các giải pháp ổn định đầu ra. Năm 2025, năng suất dong riềng của xã đạt khoảng 600 tạ/ha, sản lượng 16.000 tấn. Tuy nhiên, với giá thu mua dưới 1.000 đồng/kg, người dân chịu thiệt hại lớn.

Địa phương đang kết nối với doanh nghiệp để bao tiêu sản phẩm, đồng thời duy trì vùng nguyên liệu phục vụ thương hiệu “Miến dong Án Lại” đạt OCOP 3 sao.

Sản phẩm miến dong Án Lại

Ông Bế Đình Duy, Giám đốc Công ty cổ phần Vật tư Nông nghiệp tỉnh cho biết, doanh nghiệp đang nỗ lực bảo đảm nguồn vật tư cho người dân trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng. Công ty đồng thời kết nối với các nhà máy chế biến nông sản trong nước, hướng tới thu mua toàn bộ sản phẩm dong riềng đạt yêu cầu.

Việc chuyển từ sản xuất đơn lẻ sang liên kết giữa người dân, doanh nghiệp và hợp tác xã đang mở ra hướng đi mới cho vùng dong riềng Cao Bằng. Khi vùng nguyên liệu được tổ chức phù hợp với nhu cầu chế biến và có đầu ra ổn định, người dân có thêm cơ sở để chủ động sản xuất, nâng cao giá trị cây trồng và giảm rủi ro do biến động thị trường.