Cao Bằng nâng giá trị nông sản từ công nghệ sau thu hoạch

Đầu tư công nghệ sau thu hoạch đang được tỉnh chú trọng nhằm giảm hao hụt, kéo dài thời gian bảo quản và mở rộng thị trường.

Hạt dẻ Trùng Khánh là một trong những sản phẩm cho thấy rõ yêu cầu về công nghệ sau thu hoạch. Sản phẩm có mùa thu hoạch ngắn, trong khi hạt tươi khó bảo quản lâu. Từ thực tế này, Cao Bằng triển khai đề tài nghiên cứu công nghệ sơ chế và bảo quản hạt dẻ Trùng Khánh giai đoạn 2023 - 2025.

Kết quả nghiên cứu đã xây dựng được quy trình bảo quản hạt dẻ nguyên liệu cả loại còn vỏ và đã tách vỏ, với thời gian bảo quản có thể lên tới 12 tháng mà vẫn đáp ứng các quy chuẩn về chất lượng, an toàn thực phẩm. Đề tài cũng hoàn thiện quy trình sản xuất hạt dẻ ăn liền, từ bóc hạt, sấy, tiệt trùng đến đóng gói và bảo quản.

Hạt dẻ Trùng Khánh được nghiên cứu quy trình sơ chế, bảo quản nhằm kéo dài thời gian sử dụng.

Với dong riềng, yêu cầu về chế biến và tiêu thụ càng rõ khi sản lượng tăng nhanh. Năm 2025, toàn tỉnh có 1.582,31 ha dong riềng, sản lượng khoảng 87.660 tấn, tăng 90,4% so với năm trước. Tuy nhiên, giá củ tươi giảm còn 1.200 - 1.400 đồng/kg, trong khi năm 2024 khoảng 3.000 đồng/kg. Thực tế này cho thấy việc nâng công suất chế biến và tăng giá trị sản phẩm sau thu hoạch là vấn đề cần được giải quyết.

Một trường hợp tiêu biểu là Hợp tác xã Nông sản Tân Việt Á tại xã Minh Tâm. Từ quy mô sản xuất khoảng 20 tấn miến/năm, HTX đầu tư hệ thống lọc bột, máy ép miến, giàn phơi sấy và băng tải, đồng thời áp dụng hệ thống quản lý an toàn thực phẩm ISO 22000:2018.

Hiện HTX sản xuất hơn 50 tấn miến thành phẩm mỗi năm, doanh thu đạt hơn 4 tỷ đồng. Sản phẩm “Miến dong Tân Việt Á” được nâng từ OCOP 3 sao lên 4 sao vào năm 2024, có mặt tại nhiều tỉnh, thành.

Câu chuyện của Tân Việt Á cho thấy giá trị không chỉ nằm ở vùng nguyên liệu. Khi các khâu lọc bột, ép, sấy, đóng gói và kiểm soát an toàn thực phẩm được chuẩn hóa, sản phẩm có điều kiện nâng chất lượng, ổn định sản lượng và tiếp cận những thị trường rộng hơn.

Hệ thống máy móc hỗ trợ HTX Nông sản Tân Việt Á chuẩn hóa các công đoạn sản xuất miến dong.

Bên cạnh các cơ sở đang hoạt động, Cao Bằng cũng xuất hiện những dự án đầu tư mới vào chế biến và bảo quản. Ngày 24/8/2026, Nhà máy chế biến, bảo quản và xuất khẩu gia vị hữu cơ DACE Cao Bằng được khởi công tại xã Đông Khê với tổng vốn 126 tỷ đồng, công suất thiết kế 50.000 tấn nguyên liệu/năm.

Nhà máy tập trung vào các sản phẩm như gừng, nghệ, ớt, quế, hồi; dự án liên kết với hơn 3.000 hộ dân, hình thành vùng nguyên liệu khoảng 2.333 ha gắn với bao tiêu sản phẩm. Dự kiến nhà máy hoàn thành vào quý IV/2027.

Từ nghiên cứu bảo quản hạt dẻ, đầu tư thiết bị tại các cơ sở chế biến đến những dự án nhà máy quy mô lớn, công nghệ sau thu hoạch đang dần trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị nông sản Cao Bằng. Đây cũng là hướng để địa phương giảm phụ thuộc vào việc bán nguyên liệu thô, kéo dài thời gian bảo quản và tạo thêm giá trị cho những sản vật đặc trưng của vùng cao.Giải bài toán bảo quản từ những nông sản đặc trưng

Hạt dẻ Trùng Khánh là một trong những sản phẩm cho thấy rõ yêu cầu về công nghệ sau thu hoạch. Sản phẩm có mùa thu hoạch ngắn, trong khi hạt tươi khó bảo quản lâu. Từ thực tế này, Cao Bằng triển khai đề tài nghiên cứu công nghệ sơ chế và bảo quản hạt dẻ Trùng Khánh giai đoạn 2023 - 2025.

Kết quả nghiên cứu đã xây dựng được quy trình bảo quản hạt dẻ nguyên liệu cả loại còn vỏ và đã tách vỏ, với thời gian bảo quản có thể lên tới 12 tháng mà vẫn đáp ứng các quy chuẩn về chất lượng, an toàn thực phẩm. Đề tài cũng hoàn thiện quy trình sản xuất hạt dẻ ăn liền, từ bóc hạt, sấy, tiệt trùng đến đóng gói và bảo quản.

Với dong riềng, yêu cầu về chế biến và tiêu thụ càng rõ khi sản lượng tăng nhanh. Năm 2025, toàn tỉnh có 1.582,31 ha dong riềng, sản lượng khoảng 87.660 tấn, tăng 90,4% so với năm trước. Tuy nhiên, giá củ tươi giảm còn 1.200 - 1.400 đồng/kg, trong khi năm 2024 khoảng 3.000 đồng/kg. Thực tế này cho thấy việc nâng công suất chế biến và tăng giá trị sản phẩm sau thu hoạch là vấn đề cần được giải quyết.

Một trường hợp tiêu biểu là Hợp tác xã Nông sản Tân Việt Á tại xã Minh Tâm. Từ quy mô sản xuất khoảng 20 tấn miến/năm, HTX đầu tư hệ thống lọc bột, máy ép miến, giàn phơi sấy và băng tải, đồng thời áp dụng hệ thống quản lý an toàn thực phẩm ISO 22000:2018.

Hiện HTX sản xuất hơn 50 tấn miến thành phẩm mỗi năm, doanh thu đạt hơn 4 tỷ đồng. Sản phẩm “Miến dong Tân Việt Á” được nâng từ OCOP 3 sao lên 4 sao vào năm 2024, có mặt tại nhiều tỉnh, thành.

Câu chuyện của Tân Việt Á cho thấy giá trị không chỉ nằm ở vùng nguyên liệu. Khi các khâu lọc bột, ép, sấy, đóng gói và kiểm soát an toàn thực phẩm được chuẩn hóa, sản phẩm có điều kiện nâng chất lượng, ổn định sản lượng và tiếp cận những thị trường rộng hơn.

Bên cạnh các cơ sở đang hoạt động, Cao Bằng cũng xuất hiện những dự án đầu tư mới vào chế biến và bảo quản. Ngày 24/8/2026, Nhà máy chế biến, bảo quản và xuất khẩu gia vị hữu cơ DACE Cao Bằng được khởi công tại xã Đông Khê với tổng vốn 126 tỷ đồng, công suất thiết kế 50.000 tấn nguyên liệu/năm.

Nhà máy tập trung vào các sản phẩm như gừng, nghệ, ớt, quế, hồi; dự án liên kết với hơn 3.000 hộ dân, hình thành vùng nguyên liệu khoảng 2.333 ha gắn với bao tiêu sản phẩm. Dự kiến nhà máy hoàn thành vào quý IV/2027.

Từ nghiên cứu bảo quản hạt dẻ, đầu tư thiết bị tại các cơ sở chế biến đến những dự án nhà máy quy mô lớn, công nghệ sau thu hoạch đang dần trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị nông sản Cao Bằng. Đây cũng là hướng để địa phương giảm phụ thuộc vào việc bán nguyên liệu thô, kéo dài thời gian bảo quản và tạo thêm giá trị cho những sản vật đặc trưng của vùng cao.