Cao Bằng mở hướng tăng thu nhập từ cây lê xanh trên núi đá

Xóm Đức Xuân có 122 hộ với 677 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào dân tộc Mông và Nùng. Trước đây, người dân chủ yếu canh tác ngô trên diện tích đất dốc, manh mún, mỗi năm chỉ sản xuất một vụ. Điều kiện khô hạn, thiếu nước vào mùa khô khiến sản xuất nông nghiệp gặp nhiều khó khăn.

Năm 2021, từ nguồn vốn Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã Đại Tiến (cũ) triển khai mô hình trồng 2.000 cây lê xanh trên diện tích 3 ha tại các xóm Ca Rài, Lũng Duốc, Lũng Rì và Lũng Thốc.

Đây là lần đầu cây lê được đưa vào trồng trên vùng núi đá của địa phương. Trong quá trình triển khai, người dân được cán bộ chuyên môn hướng dẫn kỹ thuật cắt tỉa, tạo tán, bón phân hữu cơ và phòng trừ sâu bệnh.

Qua thời gian chăm sóc, cây lê cho thấy khả năng sinh trưởng khá tốt trên nền đất đá vôi và điều kiện khí hậu vùng cao Hòa An. Người dân cũng từng bước tích lũy kinh nghiệm để chăm sóc cây phù hợp với điều kiện thực tế.

Người dân xã Hòa An trồng thêm 200 cây lê xanh tại khu vực Ca Rài trong năm 2026.

Tại khu Lũng Thốc, hiện có 15 hộ tham gia trồng lê trên diện tích 1,5 ha, trở thành khu vực tập trung lớn nhất của xóm Đức Xuân. Đây cũng là nơi có số lượng cây cho thu hoạch nhiều nhất.

Sau gần 5 năm chăm sóc, năm 2026 là năm thứ 3 cây lê tại Lũng Thốc cho thu hoạch. Khi mới triển khai, khu vực này có 750 cây lê. Do thời tiết khắc nghiệt, thiếu nước vào mùa khô và kinh nghiệm chăm sóc ban đầu còn hạn chế, một số cây bị chết. Hiện còn khoảng 400 cây sinh trưởng và phát triển tốt.

Gia đình anh Long Văn Chu là một trong những hộ trồng nhiều lê tại xóm Đức Xuân với 60 cây. Dù sản lượng chưa cao do cây mới bước vào những năm đầu cho quả, những vụ thu hoạch đầu tiên đã mang lại thêm nguồn thu và tạo động lực để gia đình tiếp tục chăm sóc, đầu tư cho vườn cây.

Theo ông Long Văn Sảng, Bí thư Chi bộ xóm Đức Xuân, người dân thường bọc quả khi lê bắt đầu cho trái để hạn chế sâu bệnh và nâng chất lượng quả. Phân chuồng và phân lân được sử dụng chủ yếu trong quá trình chăm sóc.

Lê Đức Xuân hiện được bán tại vườn với giá khoảng 30.000 - 50.000 đồng/kg. Dù sản lượng còn hạn chế, những kết quả ban đầu cho thấy cây lê có giá trị kinh tế cao hơn so với cây ngô trước đây, qua đó tạo thêm động lực để người dân tiếp tục phát triển mô hình.

Năm 2026, UBND xã Hòa An tiếp tục triển khai trồng thêm 200 cây lê xanh tại khu vực Ca Rài, hướng tới mở rộng vùng trồng, đa dạng hóa cơ cấu cây trồng và nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Người dân cũng mong muốn được tiếp tục hỗ trợ về kỹ thuật cắt tỉa, tạo tán, xử lý ra hoa và phòng trừ sâu bệnh; đồng thời có cơ hội tham quan, học hỏi kinh nghiệm từ những vùng trồng lê lâu năm nhằm nâng cao năng suất, chất lượng quả và từng bước xây dựng thương hiệu cho sản phẩm.

Phó Chủ tịch UBND xã Hòa An Chu Phương Thanh cho biết cây lê phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng khu vực Đức Xuân. Thời gian tới, xã tiếp tục phối hợp với cơ quan chuyên môn hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, đánh giá chất lượng cây trồng và khuyến khích mở rộng diện tích ở những khu vực phù hợp.

Định hướng của địa phương là từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung, phát triển cây lê thành sản phẩm đặc trưng, góp phần nâng cao thu nhập và giảm nghèo bền vững cho người dân.

Từ những diện tích đất đá trước đây chủ yếu trồng ngô, những vườn lê xanh đang tạo thêm màu xanh và giá trị kinh tế cho vùng cao Đức Xuân. Kết quả bước đầu của mô hình cho thấy việc lựa chọn cây trồng phù hợp với điều kiện tự nhiên có thể mở ra thêm hướng phát triển sinh kế cho người dân Cao Bằng.