Lào Cai: Không gian văn hoá trà Suối Giàng – Biểu tượng du lịch xanh gắn kết cộng đồng

Trăn trở trách nhiệm với cộng đồng

Từ một dự định cá nhân, Không gian Văn hóa Trà Suối Giàng của Hộ Kinh Doanh Nguyễn Xuân Năng đã trở thành động lực thay đổi cuộc sống người dân địa phương xã Văn Chấn, tỉnh Lào Cai

Chia sẻ về hành trình đầy cảm hứng, ông Đặng Thái Sơn, Giám đốc Điều hành Không gian văn hóa trà Suối Giàng tiết lộ một sự thật thú vị. Ban đầu, dự án chỉ đơn giản là mong muốn của ông Nguyễn Xuân Năng - Chủ nhân không gian, về một căn nhà nhỏ để “bỏ phố về núi”, nghỉ ngơi và thưởng trà cuối tuần. Hệ thống giao thông thuận lợi, khí hậu trong lành, mát mẻ ở độ cao trên 1.400m so với mực nước biển đã thu hút ông nảy ra ý tưởng phát triển thành điểm du lịch. Thêm vào đó, ngày tháng “ăn, ngủ, lắng nghe” người dân chia sẻ về cuộc sống khó khăn, còn nhiều túng thiếu càng khiến ông Năng cảm thấy bản thân cần có trách nhiệm cộng đồng.

Nhờ hệ thống giao thông thuận lợi, khí hậu trong lành, mát mẻ ở độ cao trên 1.400m so với mực nước biển, Không gian Văn hóa Trà Suối Giàng đã trở thành điểm du lịch thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước

“Trong quá trình cải tạo, đội ngũ đã dành nhiều thời gian tiếp xúc, tìm hiểu và trải nghiệm cuộc sống cùng người dân tộc H’Mông, chứng kiến tình cảm họ dành cho cây chè, cũng như nỗi lo mất đi truyền thống, chúng tôi thêm phần hiểu được những trăn trở, định hướng của người sở hữu không gian. Mục tiêu đội ngũ giờ đây là vừa giữ gìn di sản, vừa tạo ra cơ hội kinh tế bền vững cho cộng đồng dân cư bản địa,” Giám đốc Điều hành Không gian văn hoá trà suối giàng chia sẻ.

Ông Đặng Thái Sơn, Giám đốc Điều hành Không gian cho biết, mô hình du lịch giúp đồng bào H’Mông chuyển mình từ “nhóm được bảo tồn” thành “chủ thể phát triển” du lịch

Sự thay đổi là bước ngoặt lớn, khiến công trình - ban đầu được cải tạo trên cơ sở khu nhà cũ một gia đình người H’Mông bản địa, phải điều chỉnh thiết kế theo phong cách mộc mạc, gần gũi cuộc sống hàng ngày như: tường đá, ván lợp bằng cây pơ-mu,… hướng đến tuyên truyền, khuyến khích người dân làm đẹp gia trang từ các vật liệu có sẵn. Sau nhiều nỗ lực, Không gian Văn hóa Trà Suối Giàng giờ đây trở thành trung tâm trưng bày, giới thiệu sản vật địa phương, một địa điểm tự hào của người dân Suối Giàng.

Làn sóng du khách đến trải nghiệm đã mang lại thay đổi rõ rệt đời sống đồng bào H’Mông

Làn sóng du khách đến trải nghiệm mang lại thay đổi rõ rệt đời sống đồng bào H’Mông. Nếu trước đây, bà con chủ yếu dựa vào canh tác truyền thống, khai thác chè theo hướng thủ công, thì nay họ biến những đồi chè Shan thành điểm du lịch thu hút. Ông Sơn thông tin thêm, Không gian Văn hóa Trà Suối Giàng thực hiện chiến lược “lấy cộng đồng làm trung tâm”, ưu tiên thu mua nguyên liệu từ hộ dân bản địa, hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm, tạo điều kiện để cộng đồng thực sự làm chủ trải nghiệm du lịch.

Nhờ áp dụng kỹ thuật, nâng cao chất lượng, đầu tư thêm mẫu mã bao bì, giá trị sản phẩm chè tăng lên đáng kể. Giai đoạn trước năm 2019, 1kg trà chế biến chỉ có giá khoảng 3 triệu/kg. đến nay, nhiều sản phẩm có giá hơn 20-25 triệu/kg. Thu nhập bà con dân tộc cũng nâng lên đáng kể (gấp 3 - 4 lần), đồng thời nâng cao nhận thức về giá trị văn hóa bản địa. Nhiều hộ dân cũng mạnh dạn cải tạo nhà cửa thành homestay, mở quán ăn, quầy hàng đặc sản, học cách quản lý dịch vụ bài bản hơn.

Người dân nay đã biết biến những đồi chè Shan thành điểm du lịch thu hút, thay vì chỉ sống dựa vào canh tác, khai thác chè theo hướng thủ công truyền thống

Điển hình có thể kể đến gia đình anh “Vàng A Chông” đã đầu tư xây dựng mô hình du lịch homestay gắn kết quảng bá sản phẩm chè Shan tuyết, có khả năng đón tiếp 40 - 60 người/ngày. Với việc đổi mới trong tư duy phát triển kinh tế, đặc biệt về phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, chỉ sau 04 năm kể từ khi thành lập (2019) – tức vào năm 2023, ông Sơn nói, Suối Giàng đón trên 100.000 lượt khách du lịch, đạt doanh thu trên 25 tỷ đồng.

“Đệ nhất kỳ quan chè” Shan tuyết cổ thụ

Với việc đổi mới trong tư duy phát triển kinh tế, đặc biệt về du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, chỉ sau 04 năm kể từ khi thành lập, đại diện Không gian Văn hóa Trà Suối Giàng cho biết, đơn vị đã tiếp đón trên 100.000 lượt khách du lịch, đạt doanh thu trên 25 tỷ đồng

Theo ông Sơn, cây chè Shan tuyết cổ thụ mệnh danh là “thủy tổ của cây chè thế giới” và “đệ nhất kỳ quan chè”, trở thành báu vật thiên nhiên tại Suối Giàng. Bí quyết để tạo nên chất lượng đặc biệt nhờ kết hợp giữa khí hậu mát lạnh, đất núi giàu khoáng chất, sương mù bao phủ, độ cao lý tưởng (trên 1.400m), bộ rễ chè bám sâu hàng chục mét vào lòng đất.

Cây chè Shan tuyết cổ thụ mệnh danh là “thủy tổ của cây chè thế giới” và “đệ nhất kỳ quan chè”, trở thành báu vật thiên nhiên tại Suối Giàng

Hộ Kinh Doanh Nguyễn Xuân Năng giữ nguyên tính truyền thống khi thu hái thủ công khi sáng sớm, chỉ chọn những búp non đạt chuẩn. Đồng thời, kết hợp với quy trình chế biến chuẩn hóa: Có thêm khâu kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc ngay từ khâu lựa nguyên liệu đầu vào đóng gói hiện đại. Điều này giúp sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 4 sao tại tỉnh Yên Bái, bên cạnh không gian văn hoá vốn được công nhận OCOP về sản phẩm du lịch.

Hộ Kinh Doanh Nguyễn Xuân Năng đã giữ nguyên tính truyền thống khi thu hái chè thủ công vào sáng sớm, chỉ chọn những búp non đạt chuẩn

Chia sẻ với PV về mục tiêu phát triển thời gian tới, đại diện Không gian Văn hóa Trà Suối Giàng trăn trở mục tiêu muốn đưa sản phẩm trà Shan tuyết ra thị trường quốc tế, cụ thể sang Trung Quốc, châu Âu. Mặc dù xác định có nguy cơ đối mặt trước thách thức về tiêu chuẩn chất lượng khắt khe (chứng nhận hữu cơ quốc tế, truy xuất nguồn gốc,…), đơn vị tin rằng, lợi thế về sản phẩm độc đáo bản địa, hương vị tự nhiên cùng câu chuyện văn hóa sẽ tạo nên sức hút riêng biệt. Ngoài ra, đơn vị dự kiến tiếp tục nâng cao chất lượng sản phẩm trà Shan tuyết theo hướng hữu cơ - tiêu chuẩn quốc tế, mở rộng các tour trải nghiệm hái, chế biến, thưởng trà từ nghệ nhân, hỗ trợ thêm nhiều hộ dân địa phương tham gia dịch vụ du lịch.

Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan trải nghiệm sản phẩm chè Shan tuyết cổ thụ từ đơn vị

Ông Sơn bổ sung: “Ngoài sản xuất trà khô truyền thống, cây chè Shan tuyết còn có tiềm năng khai thác theo hướng chế biến sâu như tinh dầu trà, mỹ phẩm tự nhiên và phát triển giáo dục, văn hóa thông qua tổ chức những khóa học về nghệ thuật trà”.

Ông Sơn cam kết phát triển mô hình theo hướng bền vững, đưa địa danh Suối Giàng trở thành điểm đến tiêu biểu của du lịch xanh, trải nghiệm, nơi quy tụ toàn bộ những người yêu trà trên khắp thế giới

Song song phát triển kinh tế, Không gian văn hóa trà Suối Giàng còn tạo dựng “Lớp học sẻ chia” để giáo dục kỹ năng sống, khơi dậy trong các em nhỏ vùng cao tình yêu thương, lòng nhân ái. Với triết lý “lấy cộng đồng làm trung tâm”, mô hình này cam kết phát triển theo hướng bền vững, đưa Suối Giàng trở thành điểm đến tiêu biểu của du lịch xanh, trải nghiệm, nơi quy tụ toàn bộ những người yêu trà trên khắp thế giới.