Mùa hạt dẻ trên những triền đồi Ngân Sơn (Thái Nguyên)

Cây dẻ đã có thời gian dài gắn với đời sống của người dân Ngân Sơn. Từ việc khai thác dẻ ta trong tự nhiên, địa phương từng bước mở rộng trồng dẻ ván, chuẩn hóa quá trình sản xuất và phát triển sản phẩm theo hướng nâng cao giá trị.

Vườn dẻ tại Ngân Sơn vào thời điểm bước vào mùa thu hoạch.

Từ giống dẻ ván đến những vườn cây cho thu hoạch

Một trong những người sớm đưa giống dẻ ván về trồng tại Ngân Sơn là bà Bàn Thị Ngân, Giám đốc Hợp tác xã Hợp Phát. Năm 2017, bà mang giống dẻ ván từ Lạng Sơn về trồng thử.

Sau thời gian chăm sóc, nhận thấy cây phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu tại địa phương, đồng thời cho hạt to, thơm và bùi, bà tiếp tục mở rộng diện tích và chia sẻ kinh nghiệm trồng dẻ với người dân trong vùng.

Từ những cây giống ban đầu, diện tích dẻ ván dần được mở rộng trên các triền đồi Ngân Sơn. Gia đình bà Ngân hiện có gần 5ha dẻ, trong đó nhiều diện tích đã cho thu hoạch ổn định.

Thời điểm đầu tháng 8 cũng là lúc gia đình bà tập trung nhân lực cho vụ dẻ. Theo bà Ngân, quả dẻ khi còn xanh sẽ chuyển dần sang màu nâu khi chín và tự rụng. Người trồng cần thu hoạch đúng thời điểm bởi nếu hái khi quả còn non, hạt sẽ không đạt độ ngọt và bùi như mong muốn.

Hạt dẻ ván - sản phẩm đang được phát triển tại vùng Ngân Sơn.

Hơn 100ha dẻ ván được phát triển

Từ những diện tích trồng ban đầu, đến nay xã Ngân Sơn có hơn 100ha dẻ ván, trong đó khoảng 50ha đã bước vào thời kỳ cho thu hoạch ổn định.

Cây dẻ được đánh giá là không đòi hỏi quá nhiều công chăm sóc và có khả năng thích nghi với điều kiện vùng núi cao. Khi cây trưởng thành và cho quả ổn định, năng suất có thể đạt từ 30-40kg hạt mỗi vụ.

Giá hạt dẻ Ngân Sơn tại vườn những năm gần đây dao động khoảng 80.000-120.000 đồng/kg, tùy thời điểm và chất lượng. Theo mức năng suất và giá bán được nêu trong bài, mỗi héc-ta dẻ có thể mang lại nguồn thu hàng trăm triệu đồng mỗi năm.

Giá trị kinh tế từ cây dẻ cũng góp phần thay đổi cách người dân tiếp cận sản phẩm. Thay vì chủ yếu thu hái, sơ chế thủ công và bán cho thương lái như trước, các hộ trồng dẻ ngày càng chú trọng hơn đến chất lượng, quy trình sản xuất và các khâu sau thu hoạch.

Việc thu hái, làm sạch, phân loại đến sơ chế, đóng gói, các công đoạn từng bước được quan tâm và chuẩn hóa. Một số hộ dân, hợp tác xã đầu tư thêm máy móc, thiết bị nhằm giảm công lao động, nâng cao chất lượng và kéo dài thời gian bảo quản.

Sản phẩm hạt dẻ được sơ chế, chuẩn hóa để nâng cao giá trị.

Hướng tới nâng cao giá trị sản phẩm

HTX Hợp Phát hiện liên kết với gần 20 hộ dân để xây dựng vùng nguyên liệu khoảng 50ha, hướng tới sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn, hữu cơ và hoàn thiện sản phẩm hạt dẻ để đưa ra thị trường.

Những thay đổi trong sản xuất đang tạo thêm giá trị cho hạt dẻ - một sản vật gắn với đời sống người dân vùng cao Ngân Sơn. Hạt dẻ ván Ngân Sơn đã được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao; đồng thời, có sản phẩm được chứng nhận theo tiêu chuẩn hữu cơ.

Việc chuẩn hóa sản xuất và chú trọng chất lượng là cơ sở để sản phẩm tiếp tục nâng cao khả năng cạnh tranh, từng bước mở rộng thị trường.