Mỳ gạo Bao thai - Đặc sản vùng đất Định Hóa

Năm 2020, mỳ gạo Bao thai Định Hóa của HTX chăn nuôi sản xuất nông sản sạch xã Kim Phượng (xã Kim Phượng) được công nhận là sản phẩm OCOP tiêu chuẩn 3 sao cấp tỉnh.

Từ xa xưa, ATK Định Hóa - vùng đất miền núi trù phú của Thái Nguyên đã vang danh bởi gạo ngon và gái đẹp. Con gái Định Hóa cao ráo, da trắng bóc, mắt đen lay láy lúc nào cũng như đang cười. Còn gạo Bao thai Định Hóa là sản phẩm thứ 2 của tỉnh Thái Nguyên (sau sản phẩm chè búp khô Tân Cương) được Cục Sở hữu trí tuệ cấp chứng nhận đăng ký nhãn hiệu tập thể năm 2007.

Về cây lúa Bao thai ở đồng đất Định Hóa, ngay từ đầu những năm 1980 người dân đã trồng cấy 2 dòng là Bao thai hồng và Bao thai trắng. Đến năm 1992 đồng loạt chuyển đổi sang Bao thai lùn. Hiện vùng sản xuất tập trung trên 2.600ha lúa Bao thai, tập trung ở các xã: Bảo Cường, Đồng Thịnh, Định Biên, Kim Phượng, Phúc Chu, Lam Vỹ, Quy Kỳ…

Hong khô mỳ, công đoạn quan trọng trong chế biến mỳ gạo Bao Thai Định Hóa

Nhờ những đặc điểm về khí hậu và chất đất riêng rất phù hợp với giống lúa Bao thai lùn, sản phẩm gạo Bao thai Định Hóa đã trở thành một loại đặc sản bởi hình thức đẹp, trắng, dẻo thơm, dễ nấu và trở thành nguồn nguyên liệu làm ra món mỳ gạo Bao thai nổi tiếng.

Hành trình OCOP của mỳ gạo Bao thai Định Hóa

Từ nhiều năm trước đây, người dân vùng ATK đã chế biến nhiều món ăn ngon đã được bà con chế biến từ gạo Bao thai như mì sợi, bánh đa, bánh cuốn, bánh phở,… quy mô hộ gia đình. Tại xóm Đình Phỉnh, xã Phượng Tiến hiện có khoảng 10 hộ sản xuất bún, mỳ gạo Bao Thai quy mô hộ gia đình. Mỗi hộ gia đình đều đầu tư nhà xưởng và máy móc để sản xuất mỳ gạo Bao thai.

Người dân tự thực hiện tất cả các công đoạn như ngâm gạo, nghiền bột, ủ bột, cán mỳ, rửa, phơi, đóng gói… Công việc không vất lắm nhưng mất nhiều thời gian, từ sáng sớm đến tối.

Sở dĩ mỳ gạo Bao thai Định Hóa dễ bán ra thị trường bởi nguyên liệu là gạo Bao thai đặc sản. Ngoài ra, các hộ còn sử dụng công nghệ xay bột nước khiến cho sợi mỳ có độ giòn, dai và vẫn dẻo, khi chế biến nước trong đẹp, sợi không bị nát. Làm mỳ gạo đang được người dân đánh giá cao nhất về hiệu quả kinh tế những năm gần đây.

Đóng gói sản phẩm Mỳ gạo Bao thai Định Hóa

Các công đoạn sản xuất mỳ gạo Bao thai rất được người dân Định Hóa chú trọng về vệ sinh an toàn thực phẩm. Gạo được sản xuất an toàn, vo sạch rồi mới đem ngâm, nghiền bột và cán thành sợi khá đa dạng về chủng loại để chế biến được nhiều món ăn, như mỳ bún, mỳ phở sợi to, mỳ sợi nhỏ và gần đây có thêm mỳ gấc. Mỳ thường được phơi khô ngoài trời dưới ánh nắng hoặc gió, nếu không may gặp mưa, các hộ thường dùng quạt để giúp cho sợi mỳ nhanh khô.

Người có công lớn đưa mỳ gạo Bao thai Định Hóa ra thị trường là bà Ma Thị Hằng, Giám đốc HTX chăn nuôi sản xuất nông sản sạch xã Kim Phượng. Xuất phát điểm từ Tổ hợp tác sản xuất và kinh doanh mỳ gạo Bao thai xóm Bản Lanh, xã Kim Phượng thành lập năm 2011, bà Hằng đã mạnh dạn đưa dây chuyền sản xuất mỳ gạo liên hoàn bằng nồi điện vào sản xuất.

Với 6 thành viên đều là phụ nữ, các chị đã đoàn kết đồng lòng tần tảo sớm khuya đi thu mua thóc về xay xát đến việc hỗ trợ nhau học hỏi kỹ thuật sản xuất, tìm kiếm thị trường tiêu thụ trong và ngoài huyện. Từ quy mô sản xuất ban đầu 50kg gạo mỗi ngày, đến nay HTX sản xuất và bán ra thị trường khoảng 3-5 tấn/tháng, doanh thu cả năm đạt khoảng 1 tỷ đồng. Sản phẩm mỳ gạo Bao Thai của HTX là sản phẩm đầu tiên của huyện Định Hóa được chứng nhận OCOP 3 sao cấp tỉnh năm 2020.

Bà Hằng cho biết, sau khi nhận được chứng nhận OCOP, thị trường tiêu thụ sản phẩm mỳ gạo Bao thai Định Hóa cũng mở rộng hơn so với thời gian trước. Mỳ gạo của HTX được sản xuất từ 100% gạo Bao thai nguyên chất, tuyệt đối không có chất phụ gia, mức giá bán dao động 30 - 35 nghìn đồng/kg là khá cao so với nhiều loại mỳ trên thị trường nhưng vẫn được người tiêu dùng chấp nhận.

"Với sản phẩm mỳ gao Bao thai, chúng tôi rất tự hào khi góp phần nâng cao thu nhập và tạo công ăn việc làm cho bà con bằng cách phát huy nghề truyền thống gắn liền với sản phẩm đặc trưng của địa phương", bà Hằng khẳng định.

Bài và ảnh: Đồng Văn Thưởng

•