Phát triển du lịch cộng đồng gắn với chương trình OCOP

Góp phần xây dựng nông thôn mới bền vững

Nghệ An là tỉnh có diện tích tự nhiên 16.486,49 km², dân số hơn 3,3 triệu người. Với tiềm năng lớn về đất đai, rừng, khoáng sản, hệ sinh thái đa dạng cùng bề dày văn hóa lâu đời của nhiều dân tộc, Nghệ An có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển nông, lâm, thủy sản gắn với công nghiệp chế biến, đặc biệt là phát triển du lịch nông thôn.

Triển khai Chiến lược phát triển nông nghiệp và nông thôn bền vững đến năm 2030, tầm nhìn 2045, tỉnh Nghệ An đã xác định phát triển du lịch cộng đồng (DLCĐ) là một trong những giải pháp trọng tâm, góp phần phát huy lợi thế, giá trị khác biệt của nông nghiệp – nông thôn, đồng thời thúc đẩy xây dựng nông thôn mới bền vững. Đây cũng là một sản phẩm đặc thù trong Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) đang được triển khai sâu rộng.

Nghệ An có 728 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó 2 sản phẩm đạt 5 sao, 45 sản phẩm đạt 4 sao. Ảnh: TL

Những năm qua, DLCĐ tại Nghệ An được cấp ủy, chính quyền các cấp quan tâm, nhân dân đồng thuận hưởng ứng. Đến hết năm 2023, toàn tỉnh đã có 11/28 điểm du lịch cộng đồng đạt chuẩn OCOP 3 sao, chiếm tỷ lệ 39,2%. Một số điểm tiêu biểu có thể kể đến: bản Nưa (Yên Khê), bản Khe Rạn (Bồng Khê), bản Xiềng (Môn Sơn, Con Cuông), làng du lịch cộng đồng Hoa Tiến (Quỳ Châu), du lịch tâm linh Đền – Chùa Rú Gám (Xuân Thành), Đền Đức Hoàng, Đền Cả – Chùa Bảo Lâm gắn với nhà lưu niệm đồng chí Phan Đăng Lưu (Yên Thành), điểm du lịch Hòn Mát (Nghĩa Đàn), khu du lịch sinh thái HDT (Thanh Chương), du lịch cộng đồng Mường Lống (Kỳ Sơn) hay bản Huồi Cớ (Tương Dương).

Việc phát triển DLCĐ gắn với OCOP đã mang lại những hiệu quả thiết thực, tạo sinh kế mới cho người dân, phát huy vai trò của phụ nữ và đồng bào dân tộc thiểu số, đồng thời giải quyết việc làm thường xuyên cho khoảng 250 – 300 lao động và 150 – 200 lao động thời vụ, với thu nhập bình quân từ 5 – 5,5 triệu đồng/người/tháng.

Nhiều điểm du lịch đã trở thành mô hình điển hình như homestay bản Hoa Tiến (Quỳ Châu), bản Khe Rạn (Bồng Khê), làng Xiềng – Pha Lài – Sông Giăng (Con Cuông), khu tâm linh Đền Cả – Chùa Bảo Lâm (Yên Thành), hay điểm du lịch Hòn Mát (Nghĩa Đàn).

Nước mắm Hải Giang 1 (phường Nghi Hải, TX Cửa Lò) – một trong những sản phẩm OCOP được xếp hạng. Ảnh: Lưu Khuyên

Đến nay, toàn tỉnh có 728 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó 2 sản phẩm đạt 5 sao, 45 sản phẩm đạt 4 sao. Tỷ lệ xã đạt chuẩn nông thôn mới đạt 76%, với nhiều xã đạt chuẩn nâng cao, kiểu mẫu. Ở các điểm DLCĐ, thu nhập bình quân đạt 47 triệu đồng/người/năm, tỷ lệ hộ nghèo giảm còn khoảng 1 – 1,5%/năm.

Song song với phát triển du lịch, các điểm OCOP đều xây dựng cửa hàng trưng bày, giới thiệu và bán sản phẩm. Hàng hóa tại đây chủ yếu là đặc sản vùng miền, sản phẩm nông nghiệp nông thôn tiêu biểu, sản phẩm OCOP, hàng lưu niệm… đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm, mẫu mã đẹp, giá cả cạnh tranh. Nhiều điểm còn liên kết chuỗi giá trị từ sản xuất – chế biến – tiêu thụ, đẩy mạnh bán hàng online, hợp tác với các nền tảng uy tín như Booking, Agoda, TripAdvisor.

Dù đã đạt được những kết quả quan trọng, hoạt động DLCĐ gắn với OCOP ở Nghệ An vẫn còn nhiều hạn chế. Nổi bật là công tác quản trị tại các điểm du lịch còn yếu, thiếu kế hoạch cụ thể; cơ chế quản lý chưa gắn kết chặt chẽ với người dân; công tác bảo vệ môi trường chưa được quan tâm đúng mức; nhận diện, quảng bá sản phẩm còn hạn chế, thiếu ấn phẩm tiếng Anh, chưa có câu chuyện sản phẩm hấp dẫn.

Trà Tâm Sen – Sản phẩm OCOP của HTX Sen quê Bác (Kim Liên, Nam Đàn). Ảnh: Lưu Khuyên

Một số điểm trưng bày còn ít chú trọng đến kiến trúc, cảnh quan, tính đặc trưng vùng miền; chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện kinh doanh dịch vụ; công tác an ninh, phòng cháy chữa cháy chưa đảm bảo. Sản phẩm hàng hóa ở nhiều nơi còn đơn điệu, thậm chí có tình trạng hàng hóa chưa rõ nguồn gốc, không bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm.

Để khắc phục những tồn tại này, Nghệ An cần tập trung vào các nhóm giải pháp nâng cao nhận thức cộng đồng, đẩy mạnh liên kết chuỗi giá trị, ứng dụng chuyển đổi số, nâng cao chất lượng hàng hóa, tăng cường xúc tiến thương mại...

Việc hoàn thiện và phát triển các điểm DLCĐ gắn với OCOP sẽ giúp Nghệ An vừa khai thác được lợi thế về thiên nhiên, văn hóa, vừa tạo ra sinh kế bền vững cho người dân, đồng thời góp phần xây dựng nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu. Đây không chỉ là mục tiêu kinh tế mà còn là chiến lược lâu dài để bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa – xã hội của quê hương xứ Nghệ./.