Cà Mau: Gặp chủ thể OCOP được đề xuất danh hiệu “Nghệ nhân ưu tú” với nghề làm tôm khô

Trong đợt xét tặng danh hiệu “Nghệ Nhân Ưu Tú” lần thứ 4 năm 2025, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau đã trình danh sách 15 cá nhân tiêu biểu lên Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Đáng chú ý, trong lĩnh vực nghề thủ công truyền thống, bà Trương Ngọc Giàu (SN 1970, ấp Tân Thành, xã Tân Tiến, huyện Đầm Dơi) – chủ Hộ kinh doanh Ngọc Giàu là đại diện duy nhất được đề cử với nghề làm tôm khô, một di sản độc đáo gắn liền với vùng đất mũi. Tôm khô Cà Mau từ lâu đã nổi tiếng nhờ hương vị đậm đà, kỹ thuật chế biến thủ công tỉ mỉ, đòi hỏi bí quyết riêng của từng người thợ, cơ sở lành nghề. Quy trình từ chọn nguyên liệu, phơi nắng đều cần kinh nghiệm lâu năm để cho ra thành phẩm chất lượng. Tận dụng nguồn nguyên liệu vốn được đánh giá cao về chất lượng, bà Giàu đã chuyển hướng từ một người chuyên thu mua thuỷ sản hơn 20 năm qua, sang sản xuất các mặt hàng chế biến như tôm khô, tôm khô chà bông, tôm rang, chả tôm,…

Bà Trương Ngọc Giàu – Chủ Hộ kinh doanh Ngọc Giàu là một trong 15 cá nhân tiêu biểu được Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau đề xuất danh hiệu “Nghệ Nhân Ưu Tú” lần thứ 4 năm 2025

Nhờ chú trọng chế biến chuyên sâu, vào năm 2020, ghi nhận 02 sản phẩm tôm chà bông và tôm rang của Hộ kinh doanh Ngọc Giàu đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao cấp tỉnh. Trong khi thủy sản tươi sống thường dễ hư hỏng do vấn đề vận chuyển, bà Giàu cho biết: “Thủy sản khô lại sở hữu ưu điểm tiện lợi, ít hư hỏng, đảm bảo cả về hương vị và chất lượng so với nguồn nguyên liệu tươi. Điển hình như sản phẩm tôm chà bông được chế biến từ giống tôm đất nổi tiếng tại Cà Mau vẫn chứa nhiều đạm, vitamin, khoáng chất, nên giá trị dinh dưỡng không hề thua kém chà bông làm từ thịt heo hay gà”. Bất chấp biến động từ thị trường thuỷ sản, cơ sở của bà Giàu vẫn luôn duy trì việc làm cho công nhân địa phương, đồng thời không ngừng mở rộng kênh phân phối từ siêu thị đến hội chợ xúc tiến thương mại khắp cả nước. Năm 2021, tôm khô Cà Mau được Hội Kỷ lục gia Việt Nam xếp vào Top 100 đặc sản tiêu biểu toàn quốc, tạo đà để thương hiệu như Ngọc Giàu vươn xa. Đến năm 2023, bà Giàu quyết định nâng cấp đầu tư nhà xưởng khép kín, đăng ký bảo hộ kiểu dáng bao bì và phát triển 03 sản phẩm OCOP 4 sao, hướng tới tiêu chuẩn 5 sao.

Giữa lúc người người, nhà nhà chuyển sang sản xuất công nghiệp để tối ưu hoá lợi nhuận, Hộ kinh doanh Ngọc Giàu là một trong những cơ sở hiếm hoi còn giữ được tâm huyết với nghề làm tôm khô truyền thống

Theo bà Giàu, thủy sản khô được chế biến từ giống tôm đất Cà Mau sở hữu ưu điểm tiện lợi, ít hư hỏng, đảm bảo cả về hương vị và chất lượng không hề thua kém nguyên liệu tươi

Theo công văn số 860/SVHTTDL-VHGĐ của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau về việc thông báo kết quả xét, đề nghị tặng danh hiệu Nghệ nhân ưu tú lần 4 năm 2025, ghi nhận danh sách đề cử danh hiệu “Nghệ nhân ưu tú” được Hội đồng thẩm định tỉnh thống nhất cao với tỷ lệ 9/9 phiếu đồng ý. Việc địa phương này đưa nghề làm tôm khô vào danh sách đề nghị cho thấy định hướng bảo tồn đa dạng di sản, không chỉ tập trung vào nghệ thuật trình diễn như Đờn ca tài tử hay Nhạc trống Khmer,… mà còn chú trọng nghề thủ công truyền thống, vốn đang có nguy cơ bị mai một. Nếu được công nhận, nghề làm tôm khô Cà Mau sẽ lần đầu tiên có đại diện được phong tặng danh hiệu cấp quốc gia, mở ra cơ hội quảng bá rộng rãi hơn cho sản phẩm địa phương, góp phần bảo tồn di sản ẩm thực đặc trưng của vùng sông nước miền Tây.

Trao đổi với PV, bà Giàu hy vọng, “Bất chấp kết quả ra sao, đây vẫn là động lực không nhỏ để cơ sở và người làm nghề tiếp tục gìn giữ, phát triển nghề truyền thống này, đồng thời thúc đẩy du lịch trải nghiệm gắn với làng nghề tại Cà Mau. Đề cử nghệ nhân làm tôm khô lần này không chỉ ghi nhận nỗ lực cá nhân mà còn giúp tôn vinh cả một nghề truyền thống, khẳng định giá trị di sản phi vật thể của vùng đất mũi”.