Ninh Bình gắn bảo tồn làng nghề với phát triển du lịch

Theo Kế hoạch triển khai "Đề án bảo tồn và phát triển làng nghề, làng nghề truyền thống gắn với phát triển du lịch tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045", năm 2027 được xác định là năm triển khai nền tảng. Địa phương tập trung rà soát, hoàn thiện cơ sở dữ liệu, xây dựng mô hình điểm và hỗ trợ các làng nghề có tiềm năng. Trọng tâm là bảo tồn, phục hồi những nghề có giá trị văn hóa đặc sắc, nhất là nghề có nguy cơ mai một, thất truyền, đồng thời nâng cao giá trị gia tăng, chất lượng và sức cạnh tranh của sản phẩm.

Về mục tiêu cụ thể, Ninh Bình phấn đấu công nhận mới 1-2 làng nghề, làng nghề truyền thống đủ điều kiện; có ít nhất 15 sản phẩm làng nghề được đánh giá, phân hạng theo Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP). Khoảng 300 lượt lao động, nghệ nhân, chủ cơ sở sản xuất, hợp tác xã và cán bộ quản lý sẽ được đào tạo, tập huấn về kỹ năng nghề, quản trị sản xuất, xây dựng thương hiệu, thương mại điện tử, chuyển đổi số, du lịch trải nghiệm, bảo vệ môi trường và an toàn lao động.

Đáng chú ý, tỉnh không chạy theo số lượng làng nghề được công nhận mà chú trọng hiệu quả hoạt động, khả năng duy trì và phát triển bền vững. Bảo tồn phải gắn với phát triển kinh tế; phát triển làng nghề phải song hành với bảo vệ môi trường và du lịch bền vững.

Tỉnh Ninh Bình định hướng đưa làng nghề gắn với du lịch trải nghiệm, để du khách trực tiếp tham gia một số công đoạn sản xuất.

Một hướng đi quan trọng là tăng cường kết nối làng nghề với du lịch văn hóa, cộng đồng, trải nghiệm và nông thôn. Ninh Bình sẽ chọn những làng nghề có giá trị văn hóa đặc sắc, sản phẩm đặc trưng, có khả năng kết nối với các khu, điểm du lịch để xây dựng mô hình phù hợp.

Trong năm 2027, các mô hình du lịch trải nghiệm dự kiến được xây dựng tại làng nghề sinh dược Gia Sinh, làng nghề trồng hoa cây cảnh Vị Khê, làng nghề đá mỹ nghệ Ninh Vân... Du khách không chỉ tham quan mà còn trực tiếp trải nghiệm một số công đoạn sản xuất, qua đó hiểu hơn về nghề, sản phẩm và những giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Tỉnh cũng định hướng xây dựng các tuyến du lịch kết nối làng nghề với Tràng An, Bái Đính, Tam Cốc, Phát Diệm; khuyến khích kết hợp sản phẩm làng nghề với ẩm thực, lễ hội, nghệ thuật dân gian, câu chuyện văn hóa và giá trị di sản để tạo ra sản phẩm du lịch có chiều sâu. Cách làm này vừa mở rộng đầu ra cho sản phẩm, vừa tăng việc làm và thu nhập cho người dân.

Đặc biệt, Ninh Bình sẽ hỗ trợ sản phẩm làng nghề tham gia OCOP, lựa chọn những sản phẩm có tiềm năng trở thành quà tặng du lịch đặc trưng của địa phương.

Tỉnh Ninh Bình sẽ hỗ trợ sản phẩm làng nghề tham gia OCOP, lựa chọn sản phẩm tiềm năng làm quà tặng du lịch đặc trưng

Để nâng sức cạnh tranh, các cơ sở sản xuất, hợp tác xã, doanh nghiệp được hỗ trợ về chất lượng, mẫu mã, bao bì, nhãn mác, chỉ dẫn địa lý, tiêu chuẩn sản phẩm và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Việc đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử, tham gia hội chợ, triển lãm, festival và các chương trình kết nối cung cầu được xem là giải pháp mở rộng thị trường. Địa phương sẽ hỗ trợ xây dựng thương hiệu, nhãn hiệu, hệ thống truy xuất nguồn gốc và mã QR cho sản phẩm.

Về quản lý, Ninh Bình sẽ xây dựng phần mềm, cơ sở dữ liệu điện tử về làng nghề, gồm danh mục làng nghề, nghệ nhân, sản phẩm OCOP, doanh thu và các chỉ tiêu liên quan, từng bước hiện đại hóa quản lý, quảng bá và kết nối thị trường.

Phát triển bền vững được xác định là yêu cầu xuyên suốt. Tỉnh hướng dẫn các cơ sở áp dụng quy trình sản xuất sạch hơn, tiết kiệm nguyên liệu, năng lượng, giảm phát thải; triển khai mô hình thu gom, phân loại, xử lý chất thải phù hợp từng nghề, ưu tiên làng nghề có nguy cơ ô nhiễm cao. Ninh Bình cũng hỗ trợ đổi mới máy móc, thiết bị, chú trọng thiết bị thân thiện môi trường và công nghệ xử lý bụi, nước thải tại các nghề như chế tác đá, gỗ, dệt nhuộm.

Cùng với đó, công tác truyền nghề và tôn vinh nghệ nhân tiếp tục được chú trọng. Nghệ nhân, nghệ nhân ưu tú, thợ giỏi được khuyến khích trực tiếp truyền nghề, đào tạo thế hệ kế cận, góp phần giữ gìn bí quyết nghề và tri thức dân gian có nguy cơ mai một.