Vịt biển Đông Xuyên và hành trình trở thành sản phẩm OCOP vùng ven biển

Năm 2018, ông Ngô Văn Duẩn bắt đầu nuôi vịt biển khi Trung tâm Khuyến nông tỉnh Thái Bình (cũ) triển khai mô hình tại xã Đông Xuyên, nay thuộc xã Đông Tiền Hải.

Những lứa vịt đầu tiên đặt ra bài toán không dễ giải. Khi ấy, thương lái chủ yếu tìm mua vịt lông trắng nên vịt biển đến kỳ xuất bán vẫn khó tiêu thụ. Các hộ phải tự đưa vịt ra chợ, trực tiếp giới thiệu sản phẩm đến người mua.

Thực tế sử dụng dần tạo nên thị trường. Người tiêu dùng đánh giá thịt vịt biển thơm, ngọt, ít mỡ. Đặc tính của giống vịt có khả năng thích nghi với môi trường nước mặn, nước lợ và nước ngọt cũng phù hợp với điều kiện sản xuất tại vùng ven biển.

Đàn vịt biển được nuôi tại vùng ven biển Đông Tiền Hải, nơi giống vịt có khả năng thích nghi với nhiều môi trường nước.

Nhận thấy giống vịt có tiềm năng phát triển thành sản phẩm hàng hóa, ông Duẩn cùng các hộ nuôi bắt đầu tính đến việc tổ chức lại sản xuất. Tháng 3/2019, Hợp tác xã Chăn nuôi tổng hợp Đông Xuyên được thành lập với 64 thành viên, lấy vịt biển sinh sản và vịt biển thương phẩm làm một trong những hướng sản xuất chính.

Đây cũng là bước chuyển quan trọng: con vịt không còn được nuôi riêng lẻ theo từng hộ mà được đặt trong một chuỗi có con giống, kỹ thuật, thức ăn, kiểm soát chất lượng và đầu ra.

Với vịt biển, chất lượng sản phẩm là yếu tố quyết định khả năng giữ chân người mua. HTX xây dựng quy trình chăn nuôi riêng, kiểm soát từ con giống, thức ăn, vaccine đến chế phẩm vi sinh.

Thời gian nuôi vịt thương phẩm khoảng 90 ngày. HTX xây dựng công thức thức ăn riêng, đặt nhà máy sản xuất theo yêu cầu. Trong giai đoạn sau của chu kỳ nuôi, đơn vị ưu tiên sử dụng thảo dược trong chăm sóc, phòng và hỗ trợ điều trị bệnh, hạn chế sử dụng kháng sinh không cần thiết.

Ông Ngô Văn Duẩn kiểm tra và chăm sóc đàn vịt biển giống tại cơ sở của hợp tác xã.

Trứng vịt biển được kiểm soát qua các khâu chăn nuôi, thu gom, phân loại và đóng gói. Những sản phẩm không đáp ứng yêu cầu về hình dạng, chất lượng được loại khỏi chuỗi trước khi đưa ra thị trường.

Cách làm này được áp dụng cho các hộ liên kết. HTX cung cấp con giống, hướng dẫn kỹ thuật, kiểm soát quy trình và thu mua sản phẩm đạt tiêu chuẩn. Mạng lưới liên kết hiện có trên 40 hộ.

Theo số liệu HTX cung cấp, mỗi năm đơn vị nuôi khoảng 80.000 - 100.000 con giống, sản lượng trứng gần 2 triệu quả, doanh thu đạt khoảng 32 - 34 tỷ đồng. Phần lớn nguồn thu đến từ các sản phẩm vịt biển.

Vịt biển Đông Xuyên và trứng vịt biển Đông Xuyên hiện là hai sản phẩm OCOP 4 sao. Chương trình OCOP tạo thêm cơ sở để HTX chuẩn hóa sản phẩm, hoàn thiện bao bì, nhãn mác và mở rộng kênh phân phối.

Sản phẩm hiện được giới thiệu, tiêu thụ thông qua hệ thống cửa hàng và các kênh phân phối tại nhiều tỉnh, thành. HTX cũng phát triển hơn 40 điểm giới thiệu, trưng bày sản phẩm OCOP và đặc sản vùng miền.

Vịt biển Đông Xuyên và trứng vịt biển Đông Xuyên được phát triển thành sản phẩm hàng hóa, mang thương hiệu của địa phương.

Với sản phẩm tươi sống, HTX không đặt mục tiêu bán hoàn toàn qua môi trường trực tuyến. Mạng xã hội và sàn thương mại điện tử chủ yếu được sử dụng để giới thiệu sản phẩm, kết nối khách hàng và đưa người mua đến hệ thống phân phối phù hợp.

Đằng sau mỗi quả trứng hay sản phẩm vịt biển là một chuỗi sản xuất được hình thành qua nhiều năm. Người nuôi có đầu vào được kiểm soát, quy trình thống nhất và đầu ra rõ hơn; còn sản phẩm có thêm điều kiện để giữ chất lượng khi mở rộng thị trường.

Từ một giống vịt từng gặp khó khăn khi tìm người mua, vịt biển Đông Xuyên đã có diện mạo khác khi trở thành sản phẩm OCOP 4 sao. Câu chuyện ấy cho thấy giá trị của một sản phẩm địa phương không chỉ nằm ở nguyên liệu hay giống vật nuôi, mà còn được tạo nên trong quá trình chuẩn hóa sản xuất, xây dựng thương hiệu và tìm một thị trường phù hợp.