Lâm Đồng: Từ măng tre, cà phê đến mắc ca, OCOP nâng tầm nông sản phía Tây

Khai thác lợi thế, phát triển sản phẩm đặc trưng

Tận dụng điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng cùng nguồn nguyên liệu sẵn có, nhiều hộ dân và hợp tác xã (HTX) tại khu vực phía Tây Lâm Đồng đang từng bước đổi mới phương thức sản xuất, chú trọng chế biến để nâng cao giá trị nông sản. Từ những sản phẩm quen thuộc, các chủ thể đã phát triển thành sản phẩm đặc trưng, từng bước khẳng định chất lượng và xây dựng thương hiệu thông qua Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP).

Tại xã Tà Đùng, gia đình ông Lê Minh Hoàng ở thôn Đắk Som 2 là một trong những hộ phát triển vùng nguyên liệu tre lấy măng gắn với chế biến sản phẩm. Khởi đầu từ 50 gốc măng giống vào năm 2017, vợ chồng ông từng bước mở rộng diện tích trồng tre lên khoảng 40 ha, trong đó 20 ha đã được cấp mã số vùng trồng, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP.

Nhờ áp dụng kỹ thuật chăm sóc phù hợp, vườn tre có thể cho măng trái vụ, mang lại sản lượng trung bình khoảng 200 tấn măng tươi mỗi năm. Nguồn nguyên liệu ổn định đã tạo điều kiện để gia đình ông Hoàng phát triển sản phẩm theo hướng chế biến, nâng cao giá trị thay vì chỉ tiêu thụ nông sản thô.

Người dân thu hoạch măng tre tại vùng nguyên liệu xã Tà Đùng, Lâm Đồng.

Từ lợi thế vùng trồng và kinh nghiệm sản xuất, gia đình ông Hoàng đã phát triển sản phẩm “Măng tre tươi bốn mùa sơ chế”. Năm 2024, sản phẩm được công nhận OCOP 3 sao, đánh dấu bước chuyển từ sản xuất nông sản truyền thống sang phát triển sản phẩm có chất lượng và thương hiệu, góp phần nâng cao giá trị cây tre tại địa phương.

Sản phẩm “Măng tre tươi bốn mùa sơ chế” được công nhận OCOP 3 sao năm 2024.

Không chỉ có măng tre, cây cà phê cũng đang được các HTX tại Lâm Đồng khai thác theo hướng nâng cao chất lượng, gắn phát triển vùng nguyên liệu với chế biến và xây dựng thương hiệu. Tại xã Trường Xuân, một HTX sản xuất cà phê đã từng bước hình thành vùng nguyên liệu theo định hướng hữu cơ. Theo ông Hà Công Xã, Giám đốc HTX, đơn vị hiện có 70 ha cà phê được canh tác theo định hướng này. Trên cơ sở đó, HTX đầu tư chế biến, phát triển sản phẩm cà phê bột và được công nhận OCOP 3 sao vào năm 2024.

Đại diện HTX sản xuất cà phê tại xã Trường Xuân giới thiệu vùng nguyên liệu, hướng tới nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP.

Theo ông Xã, HTX không chỉ hướng đến sản xuất và tiêu thụ cà phê mà còn mong muốn xây dựng câu chuyện sản phẩm gắn với người nông dân, sự thay đổi trong phương thức canh tác và khát vọng nâng tầm nông sản địa phương. Đây cũng là cách để tạo sự khác biệt, nâng cao giá trị sản phẩm thông qua chất lượng và định hướng sản xuất bền vững.

Trong khi đó, tại xã Tuy Đức, lợi thế về diện tích trồng mắc ca đang tạo điều kiện thuận lợi để các HTX hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ. Toàn xã hiện có hơn 2.000 ha mắc ca, trong đó khoảng 1.400 ha đang cho thu hoạch, với sản lượng ước đạt 900 tấn. Nguồn nguyên liệu này là nền tảng để các HTX tăng cường liên kết với hộ trồng, chủ động nguồn cung và phát triển các sản phẩm chế biến.

Vùng trồng mắc ca tại xã Tuy Đức tạo nguồn nguyên liệu phục vụ chế biến và phát triển sản phẩm OCOP.

Tận dụng lợi thế sẵn có, một HTX sản xuất mắc ca tại địa phương đã phát triển các sản phẩm như mắc ca nứt vỏ, nhân mắc ca và dầu mắc ca. Năm 2024, các sản phẩm của HTX được công nhận OCOP 3 sao, góp phần gia tăng giá trị cây mắc ca và mở ra cơ hội tiếp cận thị trường.

Nâng cao giá trị, mở rộng thị trường tiêu thụ

Từ những mô hình sản xuất tại Tà Đùng, Trường Xuân và Tuy Đức có thể thấy, Chương trình OCOP đang tạo động lực để các chủ thể chuyển dần từ tiêu thụ nông sản thô sang đầu tư chế biến, hoàn thiện chất lượng và xây dựng thương hiệu. Qua đó, sản phẩm địa phương từng bước nâng cao sức cạnh tranh, mở rộng đầu ra và gia tăng giá trị trên thị trường.

Đối với HTX sản xuất mắc ca tại xã Tuy Đức, việc được công nhận OCOP 3 sao không chỉ ghi nhận những nỗ lực trong phát triển sản phẩm mà còn tạo thêm động lực để đơn vị tiếp tục chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng và mở rộng kênh tiêu thụ.

Bà Phạm Thị Dung, đại diện HTX, chia sẻ: “Việc tham gia chương trình OCOP giúp sản phẩm có thêm cơ hội quảng bá, tiếp cận người tiêu dùng và mở rộng thị trường. Đối với các hộ liên kết, đầu ra ổn định cũng tạo động lực để người dân yên tâm đầu tư chăm sóc vườn cây”.

Hoạt động chế biến, đóng gói sản phẩm mắc ca góp phần nâng cao giá trị nông sản và mở rộng cơ hội tiêu thụ.

Không riêng mắc ca, HTX sản xuất cà phê tại xã Trường Xuân cũng chú trọng đầu tư chế biến, từng bước chuyển từ cung cấp nguyên liệu sang phát triển sản phẩm hoàn chỉnh. Việc sản phẩm cà phê bột được công nhận OCOP 3 sao đã tạo thêm lợi thế trong quá trình xây dựng thương hiệu, đồng thời mở ra cơ hội tiếp cận các kênh phân phối và thị trường tiêu thụ mới.

Đại diện HTX cà phê tại xã Trường Xuân trao đổi về sản phẩm chế biến, hướng tới nâng cao giá trị và phát triển thương hiệu.

Theo ông Hà Công Xã, người tiêu dùng hiện nay không chỉ quan tâm đến chất lượng mà còn chú trọng nguồn gốc, quy trình sản xuất và những giá trị gắn liền với sản phẩm. Vì vậy, tham gia Chương trình OCOP không đơn thuần là hoàn thiện hồ sơ để được công nhận, mà còn là quá trình đổi mới tư duy sản xuất, nâng cao chất lượng và từng bước xây dựng niềm tin với người tiêu dùng.

Từ măng tre Tà Đùng, cà phê Trường Xuân đến mắc ca Tuy Đức, các mô hình sản xuất tại khu vực phía Tây Lâm Đồng đang cho thấy những chuyển biến tích cực trong việc khai thác lợi thế địa phương gắn với chế biến và phát triển sản phẩm OCOP. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao giá trị nông sản, củng cố liên kết sản xuất, mở rộng thị trường và thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển theo hướng bền vững.