OCOP Lào Cai chuyển mình với tư duy xanh và thương mại số

“Xanh hóa” sản phẩm OCOP từ gốc

Năm 2026, tỉnh Lào Cai xác định Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) tiếp tục là một trong những “trụ cột” để phát triển kinh tế nông thôn.

Theo Kế hoạch số 198/KH-UBND vừa được ban hành, địa phương này đặt mục tiêu có thêm ít nhất 60 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó tối thiểu 5 sản phẩm đạt hạng 4 sao.

Điều đó đồng nghĩa với việc các sản phẩm không chỉ cần ngon, đẹp hay mang bản sắc địa phương, mà còn phải gắn với vùng nguyên liệu ổn định, quy trình sản xuất thân thiện môi trường, có khả năng truy xuất nguồn gốc và tham gia sâu vào chuỗi giá trị.

Lào Cai đặt mục tiêu phát triển thêm ít nhất 60 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên, phát huy tiềm năng, thế mạnh đặc trưng của các xã, phường trên địa bàn. Ảnh: CTTĐT Lào Cai.

Ở nhiều địa phương vùng cao của Lào Cai, tư duy sản xuất manh mún đang dần được thay bằng cách làm bài bản hơn. Các hợp tác xã (HTX), doanh nghiệp nhỏ và hộ dân được khuyến khích liên kết từ khâu nguyên liệu đến chế biến, tiêu thụ.

Tỉnh đặt mục tiêu ít nhất 30% chủ thể OCOP xây dựng được chuỗi giá trị theo hướng “OCOP xanh”, nâng tỷ lệ chế biến sâu, giảm phụ thuộc vào bán sản phẩm thô. Đó cũng là cách để những đặc sản vùng cao thoát khỏi vòng luẩn quẩn “được mùa mất giá”.

Không chỉ tập trung vào nông sản, chương trình OCOP của Lào Cai còn hướng tới bảo tồn các giá trị văn hóa bản địa thông qua phát triển làng nghề truyền thống và du lịch nông thôn.

Những sản phẩm thổ cẩm, dược liệu, đồ thủ công hay ẩm thực dân tộc được kỳ vọng sẽ trở thành “đại sứ văn hóa” mang theo câu chuyện của vùng đất biên cương đến với du khách.

Bà con vùng cao Lào Cai từng bước nâng cao giá trị sản phẩm địa phương thông qua chương trình OCOP. Ảnh: Đặng Thảo

Theo kế hoạch, Lào Cai sẽ có thêm sản phẩm OCOP tại ít nhất 4% số làng nghề truyền thống. Đây không đơn thuần là chuyện gắn sao cho sản phẩm, mà còn là cách giữ nghề, giữ bản sắc và tạo sinh kế cho người dân miền núi.

Một điểm đáng chú ý khác là Lào Cai ưu tiên phát triển các chủ thể OCOP là hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ, thay vì sản xuất đơn lẻ. Mục tiêu đặt ra là ít nhất 60% chủ thể OCOP là HTX và khoảng 20% là doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Trong bức tranh ấy, phụ nữ và đồng bào dân tộc thiểu số cũng được khuyến khích tham gia mạnh mẽ hơn vào chuỗi sản xuất kinh doanh OCOP, góp phần tạo việc làm và nâng thu nhập ngay tại địa phương.

Đưa đặc sản vùng cao lên “chợ số”

Nếu trước đây, nhiều sản phẩm OCOP chủ yếu bán ở hội chợ hoặc cửa hàng truyền thống, thì nay, chuyển đổi số đang mở ra cánh cửa mới cho nông sản Lào Cai.

Tỉnh đặt mục tiêu 100% sản phẩm OCOP được đưa lên các sàn thương mại điện tử, có gian hàng số và tích hợp thanh toán điện tử. Ít nhất 50% chủ thể OCOP tham gia các kênh bán hàng hiện đại như siêu thị, cửa hàng tiện lợi hoặc nền tảng thương mại điện tử.

Điều này cho thấy OCOP không còn chỉ là câu chuyện của nông thôn, mà đang bước vào guồng quay của kinh tế số.

Sản phẩm OCOP Lào Cai từng bước tiếp cận thị trường số, mở rộng cơ hội tiêu thụ qua thương mại điện tử. Ảnh: Thu Hoà

Đằng sau mỗi sản phẩm sẽ là một “hồ sơ điện tử” gồm thông tin vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất, chứng nhận chất lượng và mã truy xuất nguồn gốc. Các khâu tiếp nhận hồ sơ, chấm điểm, phân hạng sản phẩm cũng từng bước được số hóa để minh bạch và thuận tiện hơn.

Những thay đổi này đặc biệt quan trọng với các sản phẩm đặc sản miền núi vốn lâu nay gặp khó về thị trường. Khi xuất hiện trên các nền tảng số, sản phẩm OCOP có cơ hội tiếp cận người tiêu dùng ở xa, mở rộng quy mô khách hàng thay vì chỉ quanh quẩn ở địa phương.

Không ít chủ thể OCOP tại Lào Cai hiện đã chú trọng đầu tư bao bì, nhãn mác, xây dựng thương hiệu thay vì chỉ bán sản phẩm “vô danh” như trước.

Theo kế hoạch, 100% sản phẩm mới đạt từ 3 sao trở lên sẽ được hỗ trợ bổ sung logo OCOP lên bao bì; khoảng 80% chủ thể có sản phẩm OCOP được kỳ vọng sở hữu website riêng để quảng bá và bán hàng trực tuyến.

Chưa dừng lại ở thị trường nội địa, Lào Cai còn hướng đến việc đưa sản phẩm OCOP tham gia các hội chợ, diễn đàn kết nối giao thương và hợp tác quốc tế về chương trình “Mỗi làng một sản phẩm”. Qua đó, những đặc sản vùng cao có thêm cơ hội tiếp cận thị trường lớn hơn, từ khách du lịch đến đối tác xuất khẩu.

Phiên livestream quảng bá, giới thiệu các sản phẩm OCOP của tỉnh Lào Cai trên nền tảng số.

Theo đại diện lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai, OCOP không nên dừng lại ở việc gắn sao. Các chủ thể cần tiếp tục nâng cấp sản phẩm, đầu tư chế biến sâu, phát triển thị trường, đặc biệt là sản phẩm tiện dụng, thân thiện với người tiêu dùng để phát triển bền vững.

Trong chiến lược phát triển mới, OCOP không chỉ là câu chuyện kinh tế nông thôn. Đó còn là hành trình thay đổi tư duy sản xuất của người dân miền núi, từ làm ra sản phẩm sang làm ra thương hiệu; từ bán thứ mình có sang bán thứ thị trường cần.