Đưa OCOP vào hành trình của du khách

Khả năng thương mại hóa OCOP thành hàng hóa quà tặng phục vụ du khách hiện vẫn bộc lộ không ít hạn chế. Du khách cần quà tinh tế, đóng gói nhỏ gọn, dễ vận chuyển hàng không, có yếu tố văn hóa.

Nhiều chủ thể OCOP vẫn sản xuất theo tư duy nông nghiệp thuần túy. Họ thiếu các yếu tố bổ trợ như nhận diện thương hiệu hiện đại, tem truy xuất đa ngôn ngữ, câu chuyện sản phẩm hấp dẫn.

Thị trường năm 2026 cho thấy khoảng cách rõ rệt này. Báo cáo tại Diễn đàn thúc đẩy du lịch nông thôn và sản phẩm OCOP (tháng 8/2026) ghi nhận cả nước có hàng nghìn sản phẩm OCOP đạt sao. Nhóm dịch vụ du lịch cộng đồng và điểm du lịch đạt chuẩn từ 3 sao trở lên chỉ có hơn 200 sản phẩm.

Tại Tỉnh Điện Biên, nơi sở hữu di sản văn hóa của 19 dân tộc và nguồn tài nguyên du lịch phong phú. Dù số sản phẩm OCOP của tỉnh liên tục tăng.

Nhưng việc đưa nông sản vào chuỗi trải nghiệm của du khách vẫn còn gặp rất nhiều khó khăn. Liên kết lữ hành còn lỏng lẻo. Quy mô sản xuất nhỏ lẻ chưa đáp ứng đơn hàng quà tặng lớn.

Du khách trải nghiệm tại Làng Thái Hải (Thái Nguyên), làng đạt 5 sao OCOP

Điểm đáng chú ý trong năm 2026 là định hướng chính sách đang chuyển mạnh sang xây dựng hệ sinh thái thay vì phát triển từng sản phẩm riêng lẻ.

Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam đang xây dựng Đề án "Phát triển du lịch gắn với sản xuất và tiêu dùng sản phẩm OCOP". Đề án đưa ra giải pháp riêng cho từng nhóm sản phẩm, đồng thời đề xuất nhóm giải pháp tổng thể để thúc đẩy liên kết Du lịch - OCOP - Văn hóa theo hướng bền vững.

OCOP không chỉ là chương trình nâng hạng hàng hóa. Bộ tiêu chí mới xác định dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch là một trong 6 nhóm sản phẩm OCOP.

Bộ tiêu chí nhấn mạnh nguồn gốc địa phương, giá trị văn hóa, an toàn, trách nhiệm xã hội, định hướng xanh và bền vững.

Một số địa phương đã cụ thể hóa hướng đi này. Khánh Hòa đang dự thảo Đề án phát triển sản phẩm OCOP thành "đại sứ du lịch" giai đoạn 2026-2030. Đề án kết hợp sản phẩm với trải nghiệm văn hóa bản địa, xây dựng bản đồ số OCOP.

Đà Nẵng thử nghiệm cách tiếp cận tương tự. Thành phố phát triển OCOP theo hướng đa giá trị, kết nối du lịch, văn hóa, dịch vụ trải nghiệm.

Mô hình "Một ngày làm nông dân" ở làng rau Trà Quế là ví dụ. Du khách muốn trực tiếp tham gia, tìm hiểu đời sống bản địa. Họ không muốn chỉ tham quan rồi rời đi. Không gian này giúp OCOP chuyển từ hàng hóa thành một phần của trải nghiệm.

Mô hình “Một ngày làm nông dân” ở làng rau Trà Quế, Đà Nẵng.

Đề án cần triển khai theo logic thị trường. Địa phương xác định nhóm khách, mức chi tiêu, nhu cầu quà tặng, thực phẩm tiện dụng, sản phẩm xanh, sản phẩm trải nghiệm.

Sau đó, địa phương tổ chức lại sản xuất, bao bì, quy cách, điểm bán, logistics. Một hộp đặc sản nhỏ gọn cho khách quốc tế mang lên máy bay có giá trị thương mại khác sản phẩm chỉ phù hợp tiêu dùng tại chỗ.

Cần hình thành các "điểm chạm" OCOP tại khách sạn, sân bay, nhà ga, điểm tham quan, tour trải nghiệm, nền tảng số.

Đồng thời kết nối dữ liệu để du khách có thể tìm hiểu, đặt mua, mua lại sau chuyến đi. Chuyến du lịch khi đó kéo dài thành chuỗi tiêu dùng sản phẩm địa phương.

OCOP đang đứng trước yêu cầu mới. Địa phương không chỉ sản xuất thứ mình có. Địa phương phải sản xuất và bán thứ du khách muốn mua. Khi làm được, mỗi sản phẩm OCOP sẽ trở thành điểm nối giữa nông nghiệp, văn hóa, du lịch và thu nhập của cư dân nông thôn.