Bắc Ninh: Nâng chất sản phẩm OCOP, mở hướng cho kinh tế nông thôn

Giai đoạn 2026-2030, tỉnh tiếp tục chú trọng nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và phát triển sản phẩm theo chuỗi giá trị, gắn với xây dựng nông thôn mới hiện đại, bền vững.

Phát triển kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại, bền vững không chỉ đòi hỏi nâng cấp hạ tầng mà còn phải khai thác hiệu quả tiềm năng sản xuất, tài nguyên bản địa và lợi thế văn hóa của từng địa phương. Với định hướng đó, Bắc Ninh xác định Chương trình OCOP là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao giá trị nông sản và tạo sinh kế cho người dân.

Một số sản phẩm đặc sản, OCOP của Bắc Ninh như yến sào, ngũ cốc dinh dưỡng, mỳ gạo Chũ, bún khô rau củ với mẫu mã, bao bì ngày càng được đầu tư.

Theo Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn Bắc Ninh, đến hết tháng 7-2026, toàn tỉnh có 722 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, gồm 1 sản phẩm 5 sao, 57 sản phẩm 4 sao và 664 sản phẩm 3 sao. Kết quả này cho thấy doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất ngày càng tích cực phát triển sản phẩm đặc trưng, từng bước xây dựng thương hiệu gắn với địa phương.

Không chỉ tăng về số lượng, điểm tạo nên sức cạnh tranh của sản phẩm OCOP Bắc Ninh là chất lượng và sự minh bạch. Mỗi sản phẩm được công nhận đều phải có hồ sơ, minh chứng rõ ràng về nguồn gốc xuất xứ và quy trình sản xuất.

Nhiều chủ thể đã mạnh dạn đầu tư, áp dụng quy trình sản xuất tiên tiến, đạt các tiêu chuẩn, chứng nhận như VietGAP, GlobalGAP, HACCP, ISO 22000... Đây vừa là “tấm vé thông hành” giúp sản phẩm vào được các kênh phân phối hiện đại, vừa là cam kết về chất lượng và an toàn với người tiêu dùng.

Thực tế cho thấy OCOP ở Bắc Ninh trải rộng trên nhiều lĩnh vực, từ nông sản, thực phẩm chế biến đến dược liệu và sản phẩm làng nghề. Mỗi sản phẩm không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn chứa đựng đặc điểm vùng nguyên liệu, kinh nghiệm sản xuất và bản sắc văn hóa địa phương. Đây là cơ sở để tỉnh phát triển sản phẩm có lợi thế cạnh tranh, kết nối sản xuất nông thôn với thương mại, dịch vụ và du lịch.

Livestream bán vải thiều Lục Ngạn ngay tại vườn trên nền tảng TikTok Shop và Sendo Farm trong chương trình “Tuần lễ vải thiều Lục Ngạn”.

Theo Kế hoạch số 68/KH-UBND triển khai Chương trình OCOP năm 2026, Bắc Ninh đặt mục tiêu có thêm ít nhất 100 sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên, đồng thời rà soát, đánh giá lại khoảng 35-40% số sản phẩm đã hết thời hạn công nhận để duy trì chất lượng và nâng hạng khi đủ điều kiện.

Để thực hiện mục tiêu, tỉnh ưu tiên phát triển sản phẩm theo chuỗi giá trị, dựa trên nguyên liệu địa phương, văn hóa và tri thức bản địa, tập trung vào đặc sản, sản phẩm chế biến, làng nghề truyền thống và dịch vụ du lịch nông thôn. Song song đó là đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn, hướng dẫn chuẩn hóa sản phẩm và nâng cao năng lực cho các chủ thể.

Được công nhận sao mới chỉ là bước đầu. Để giữ sức cạnh tranh, các chủ thể cần liên tục cải tiến quy trình, kiểm soát chất lượng, hoàn thiện hồ sơ pháp lý và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Từ đầu năm đến nay, Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn Bắc Ninh đã tiếp nhận 652 hồ sơ đăng ký tham gia chương trình. Kết quả sơ bộ, 514 sản phẩm được xác định có tiềm năng trở thành sản phẩm OCOP. Việc rà soát, hướng dẫn chuẩn hóa giúp chủ thể nhận diện những nội dung cần hoàn thiện trước khi đánh giá, phân hạng.

Dù có số lượng sản phẩm lớn, việc đưa OCOP Bắc Ninh vào hệ thống bán lẻ hiện đại vẫn gặp trở ngại về tiêu chuẩn, công nghệ, logistics và thương mại số. Điều này đòi hỏi các chủ thể đầu tư bài bản hơn cho vùng nguyên liệu, bao bì, truy xuất nguồn gốc và năng lực cung ứng.

Để tháo gỡ, Bắc Ninh định hướng đẩy mạnh xúc tiến thương mại, kết nối cung - cầu qua hội chợ, triển lãm, sự kiện quảng bá; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu OCOP và kết nối với các sàn thương mại điện tử uy tín. Mở rộng kênh phân phối phải đi đôi với nâng cao năng lực quản trị, bảo đảm chất lượng ổn định và giữ uy tín thương hiệu.

Du khách tham quan, trải nghiệm hái vải thiều tại vườn, hướng đi gắn sản phẩm OCOP với du lịch nông thôn của Bắc Ninh.

Một hướng đi đáng chú ý khác là gắn OCOP với du lịch nông thôn. Với lợi thế sản vật, làng nghề và di sản văn hóa Kinh Bắc, Bắc Ninh có điều kiện kết nối sản phẩm với hoạt động trải nghiệm, tham quan và tiêu dùng tại chỗ, vừa mở rộng đầu ra, vừa quảng bá hình ảnh địa phương và tạo thêm việc làm cho người dân.

Tuy nhiên, để OCOP thực sự trở thành động lực của kinh tế nông thôn, tăng số lượng sản phẩm phải song hành với hiệu quả tiêu thụ và năng lực duy trì chất lượng sau công nhận. Các chủ thể cần chủ động đổi mới công nghệ, xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, phát triển liên kết giữa sản xuất, chế biến và phân phối. Cơ quan quản lý tiếp tục hướng dẫn, kiểm tra, giám sát chất lượng, hỗ trợ xúc tiến thương mại và kết nối thị trường.

Giai đoạn 2026-2030, phát triển OCOP gắn với nông thôn mới hiện đại, chuyển đổi số và bảo tồn bản sắc địa phương được kỳ vọng sẽ giúp nâng tầm thương hiệu Bắc Ninh, tạo thêm sinh kế, cải thiện thu nhập và thúc đẩy nông thôn phát triển bền vững.