Đà Nẵng: Phụ nữ tiên phong phát triển hợp tác xã xanh, tạo sinh kế bền vững

Đổi mới sản xuất, phát huy vai trò của phụ nữ trong kinh tế tập thể

Trong xu hướng phát triển kinh tế xanh, nhiều HTX do phụ nữ làm chủ hoặc tham gia quản lý tại Đà Nẵng đã chủ động đổi mới phương thức sản xuất, đẩy mạnh liên kết với các hộ dân và khai thác hiệu quả nguồn nguyên liệu bản địa. Thông qua việc tổ chức sản xuất gắn với tiêu thụ, các HTX từng bước hình thành chuỗi giá trị, nâng cao hiệu quả kinh tế và tạo sinh kế ổn định cho lao động địa phương.

Điển hình là HTX Sản xuất - Thương mại dịch vụ QNa Farm với mô hình phát triển nông nghiệp xanh gắn với xây dựng vùng nguyên liệu và liên kết tiêu thụ sản phẩm.

Theo chị Phạm Thị Mỵ Nương, Giám đốc HTX, đơn vị hiện liên kết với 25 hộ dân trên diện tích khoảng 8ha, trong đó 1ha đã được cấp mã số vùng trồng. HTX hỗ trợ các hộ liên kết về giống, phân bón, hệ thống tưới và bao tiêu sản phẩm, góp phần ổn định đầu ra, nâng cao hiệu quả sản xuất.

Đến nay, mô hình đã tạo việc làm thường xuyên cho 12 lao động với mức thu nhập từ 6 - 10 triệu đồng/người/tháng. Bên cạnh phát triển vùng nguyên liệu, HTX còn chú trọng tận dụng phụ phẩm từ quá trình chế biến gừng, chuối để tạo ra sản phẩm mới, hạn chế lãng phí và nâng cao giá trị sử dụng của nguyên liệu theo hướng kinh tế tuần hoàn.

Các sản phẩm chế biến từ nông sản bản địa của HTX QNa Farm góp phần nâng cao giá trị nguyên liệu và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Tuy nhiên, theo chị Nương, những hạn chế về nguồn vốn, năng lực quản trị và hoạt động truyền thông vẫn là rào cản đối với quá trình xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường. Vì vậy, HTX mong muốn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ từ các cơ quan, tổ chức chuyên môn trong đào tạo, nâng cao năng lực quản lý, điều hành và phát triển sản phẩm.

Không chỉ trong lĩnh vực nông nghiệp, xu hướng chuyển đổi xanh cũng đang được nhiều HTX tiểu thủ công nghiệp triển khai nhằm nâng cao năng suất, tiết kiệm tài nguyên và giảm thiểu tác động đến môi trường.

Tại HTX Mây tre An Khê, việc cải tiến quy trình xử lý nguyên liệu và cơ giới hóa một số công đoạn đã giúp tốc độ thu gom, phơi sản phẩm tăng gấp 30 lần so với phương pháp thủ công.

Theo chị Nguyễn Thị Kim Nhung, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc HTX, chuyển đổi xanh không chỉ góp phần nâng cao năng suất, cải thiện điều kiện làm việc mà còn tạo điều kiện gia tăng thu nhập cho người lao động.

Trong quá trình sản xuất, HTX tận dụng phụ phẩm làm chất đốt, sử dụng tro làm phân bón và thực hiện xử lý sơ bộ nước thải trước khi chuyển giao cho đơn vị thu gom, vận chuyển. Việc áp dụng các giải pháp này góp phần tiết kiệm nguyên liệu, hạn chế chất thải và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Đáng chú ý, các sản phẩm thủ công như đồng hồ mây và ghế mây bập bênh trẻ em của HTX đã đạt chứng nhận OCOP, có sức tiêu thụ lớn trên thị trường. Đây là minh chứng cho hướng phát triển sản phẩm làng nghề gắn với đổi mới sản xuất, nâng cao chất lượng và đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng.

Cùng với QNa Farm và Mây tre An Khê, HTX Nông nghiệp Công nghệ cao 43 Farm và HTX Du lịch cộng đồng Hòa Bắc cũng đang từng bước khai thác lợi thế bản địa, phát triển các sản phẩm, dịch vụ phù hợp với nhu cầu thị trường, qua đó đa dạng hóa sinh kế và nâng cao giá trị kinh tế tại địa phương.

Thực tế từ các mô hình cho thấy, việc phụ nữ chủ động tham gia quản lý, ứng dụng công nghệ và đổi mới tư duy sản xuất đang góp phần tạo động lực cho kinh tế tập thể phát triển theo hướng xanh, bền vững.

Tháo gỡ khó khăn, gắn chuyển đổi xanh với phát triển sản phẩm OCOP

Mặc dù đạt được những kết quả tích cực, quá trình chuyển đổi xanh tại các HTX trên địa bàn Đà Nẵng vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Phần lớn HTX có quy mô sản xuất nhỏ, nguồn lực tài chính hạn chế, trong khi yêu cầu đầu tư công nghệ, kiểm định chất lượng, truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu và phát triển hệ thống phân phối ngày càng cao.

Theo bà Vũ Thị Bích Hậu, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng, yêu cầu đặt ra đối với các HTX hiện nay là chuyển từ tư duy sản xuất theo khả năng sang sản xuất theo nhu cầu thị trường. Thay vì sản xuất rồi mới tìm kiếm đầu ra, các HTX cần chủ động xác định đối tượng khách hàng, tiêu chuẩn chất lượng và khả năng tiêu thụ để tổ chức vùng nguyên liệu, lựa chọn công nghệ và xây dựng phương án kinh doanh phù hợp.

Đối với lĩnh vực nông nghiệp, chuyển đổi xanh cần bắt đầu từ việc tổ chức sản xuất an toàn, sử dụng hợp lý phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, tiết kiệm nước và năng lượng, đồng thời tăng cường kiểm soát chất thải, bảo vệ đất và nguồn nước. Cùng với đó, việc thu gom, xử lý và tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp cần được đẩy mạnh nhằm thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên.

Trong bối cảnh đó, gắn chuyển đổi xanh với Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) được xem là hướng đi có nhiều tiềm năng, giúp các HTX nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Hỗ trợ phương tiện sản xuất, kinh doanh giúp phụ nữ có thêm điều kiện phát triển kinh tế, ổn định sinh kế.

Theo Liên minh HTX thành phố, Đà Nẵng hiện có 552 sản phẩm OCOP còn hiệu lực, gồm 4 sản phẩm 5 sao, 96 sản phẩm 4 sao và 452 sản phẩm 3 sao. Trong đó, 125 HTX và 6 tổ hợp tác tham gia chương trình với tổng cộng 184 sản phẩm.

Những kết quả này tạo nền tảng để các HTX, đặc biệt là các đơn vị do phụ nữ quản lý, tiếp tục khai thác tiềm năng nông sản và sản phẩm làng nghề, đẩy mạnh chế biến sâu, cải tiến mẫu mã, hoàn thiện bao bì và xây dựng thương hiệu. Qua đó, từng bước nâng cao sức cạnh tranh, mở rộng kênh phân phối và gia tăng giá trị sản phẩm trên thị trường.

Để thúc đẩy quá trình chuyển đổi, Liên minh HTX thành phố đề xuất phát triển HTX xanh do phụ nữ quản lý dựa trên sáu trụ cột gồm: quản trị xanh, sản xuất xanh, chuyển đổi số, sản phẩm xanh, liên kết xanh và sinh kế xanh.

Việc triển khai các trụ cột này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý nhà nước, Liên minh HTX, Hội Liên hiệp Phụ nữ, doanh nghiệp, nhà khoa học và các tổ chức tín dụng. Trong đó, cơ quan quản lý giữ vai trò định hướng chính sách; Liên minh HTX hỗ trợ kết nối; Hội Liên hiệp Phụ nữ vận động, đồng hành cùng hội viên; doanh nghiệp góp phần mở rộng thị trường; nhà khoa học hỗ trợ chuyển giao công nghệ và các tổ chức tín dụng tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn.

Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Tiên Phước trao phương tiện sinh kế, hỗ trợ hội viên phát triển kinh tế gia đình.

Theo thống kê của Liên minh HTX thành phố, tính đến tháng 10/2026, Đà Nẵng có 766 HTX, trong đó 63 HTX có nữ giữ chức vụ giám đốc hoặc phó giám đốc; 145 HTX có phụ nữ tham gia hội đồng quản trị, kiểm soát viên. Riêng trong giai đoạn 2020 - 2025, thành phố đã thành lập mới 51 HTX do phụ nữ quản lý, điều hành.

Những con số trên cho thấy sự tham gia ngày càng rõ nét của phụ nữ trong hoạt động kinh tế tập thể. Tuy nhiên, để các mô hình phát huy hiệu quả lâu dài, bên cạnh nỗ lực đổi mới của từng HTX, cần tiếp tục có những chính sách hỗ trợ thiết thực về vốn, công nghệ, đào tạo kỹ năng quản trị và kết nối thị trường.

Khi được tạo điều kiện tiếp cận các nguồn lực và tham gia sâu hơn vào chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ, các HTX do phụ nữ quản lý sẽ có thêm cơ hội phát triển sản phẩm xanh, nâng cao giá trị sản phẩm OCOP và mở rộng quy mô hoạt động.