Cao Bằng: Đưa làng nghề truyền thống xuống phố, lan tỏa giá trị văn hóa bản địa

Đưa nghề truyền thống đến gần hơn với du khách

Nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa bản địa, tỉnh Cao Bằng đang triển khai nhiều hoạt động đưa di sản ra khỏi không gian làng bản, tạo điều kiện để người dân và du khách trực tiếp tìm hiểu, trải nghiệm các nghề thủ công truyền thống. Tại Phố đi bộ Kim Đồng, phường Thục Phán, chuỗi hoạt động “Bàn tay người Cao Bằng” được tổ chức vào những ngày cuối tuần, với sự tham gia của các nghệ nhân và đồng bào dân tộc thiểu số.

Nổi bật trong chương trình là nghề làm giấy bản làng Dìa Trên, làm hương làng Phja Thắp (xã Quảng Uyên), thêu và in hoa văn bằng sáp ong của người Dao Tiền (xã Tam Kim, xã Thành Công) cùng nghề dệt thổ cẩm của người Tày (xã Hà Quảng).

Nghề làm hương truyền thống ở Cao Bằng được người dân gìn giữ.

Mỗi nghề mang nét đặc trưng riêng, phản ánh sự khéo léo, sáng tạo và đời sống văn hóa của cộng đồng các dân tộc trên địa bàn tỉnh. Thông qua hoạt động trình diễn, du khách không chỉ được quan sát các công đoạn sản xuất mà còn có cơ hội trực tiếp thực hành, tìm hiểu nguyên liệu và những câu chuyện gắn liền với nghề truyền thống.

Nghề in hoa văn bằng sáp ong của đồng bào dân tộc được gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ.

Nghề in hoa văn bằng sáp ong của đồng bào dân tộc được gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ. Nghệ nhân Hoàng Thị Hằng, người gắn bó với nghề dệt thổ cẩm truyền thống của dân tộc Tày tại xã Hà Quảng, bày tỏ niềm vui khi được mang nghề của địa phương đến giới thiệu tại phố đi bộ. Theo bà, hoạt động trình diễn giúp du khách hiểu rõ hơn về quy trình tạo ra một sản phẩm thổ cẩm, từ đó thêm trân trọng giá trị lao động và nét đẹp văn hóa của đồng bào.

Bà Hằng cũng mong muốn nghề dệt truyền thống ngày càng được nhiều người biết đến, đặc biệt là thế hệ trẻ, để tiếp tục gìn giữ và phát huy trong đời sống hiện đại. Cùng chung niềm vui, bà Nông Thị Xanh, nghệ nhân có hơn 20 năm gắn bó với nghề làm giấy bản tại làng Dìa Trên, cho biết nghề đã được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Từ nguyên liệu vỏ cây tự nhiên, người dân tạo ra những tờ giấy bản phục vụ sinh hoạt và phát triển thành các sản phẩm như sổ tay, quạt, tranh thủ công.

Theo bà Xanh, việc đưa nghề làm giấy bản đến phố đi bộ giúp sản phẩm được quảng bá rộng rãi hơn, đồng thời thu hút du khách tìm về làng để trực tiếp trải nghiệm. Nhờ đó, người làm nghề có thêm cơ hội tăng thu nhập và duy trì sản xuất.

Không chỉ giới thiệu sản phẩm, các hoạt động trải nghiệm còn tạo sự kết nối giữa nghệ nhân và du khách, giúp những nghề thủ công vốn gắn bó với đời sống bản làng tiếp cận gần hơn với thị trường du lịch. Bên cạnh các nghề truyền thống, chương trình còn tái hiện những nét văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó có nghi lễ cưới truyền thống của người Dao Đỏ.

Giữa không gian nhộn nhịp của phố đi bộ, đám cưới người Dao Đỏ được tái hiện với trang phục truyền thống, sính lễ và các nghi thức mang đậm bản sắc dân tộc, thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân và du khách.

Nghi lễ cưới truyền thống của người Dao Đỏ với trang phục rực rỡ, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.

Nghi lễ cưới truyền thống của người Dao Đỏ với trang phục rực rỡ, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc. Theo ông Triệu Kiềm Pu, người dân tộc Dao tại xã Nguyên Bình, đám cưới là một phong tục quan trọng trong đời sống cộng đồng người Dao Đỏ. Mỗi nghi thức, từ lễ ăn hỏi đến lễ cưới, đều mang ý nghĩa riêng, thể hiện sự gắn kết giữa hai gia đình và những lời chúc phúc dành cho đôi trẻ.

Trong bối cảnh một số phong tục truyền thống đang dần mai một hoặc thay đổi theo đời sống hiện đại, việc tái hiện nghi lễ tại không gian công cộng góp phần giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về bản sắc dân tộc. Đồng thời, đây cũng là dịp để cộng đồng giới thiệu, trao truyền những giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Gắn bảo tồn làng nghề với phát triển du lịch và sinh kế

Việc đưa các nghề thủ công truyền thống đến không gian phố đi bộ không chỉ tạo thêm sản phẩm du lịch văn hóa mà còn mở ra cơ hội quảng bá, tiêu thụ sản phẩm và phát triển sinh kế cho người dân địa phương.

Thông qua các hoạt động trải nghiệm, du khách được trực tiếp tham gia một số công đoạn như làm quạt giấy bản, làm hương, vẽ hoa văn bằng sáp ong trên vải hay tìm hiểu kỹ thuật dệt thổ cẩm. Những trải nghiệm thực tế giúp du khách cảm nhận rõ hơn giá trị của sản phẩm thủ công, đồng thời tăng sức hấp dẫn cho du lịch địa phương.

Chị Nguyễn Hồng Loan, du khách đến từ Hà Nội, chia sẻ sự hào hứng khi được tự tay thử làm quạt giấy bản, làm hương và vẽ hoa văn bằng sáp ong. Theo chị, những hoạt động như vậy cần tiếp tục được duy trì, mở rộng để góp phần gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống hiện đại.

Trong khi đó, chị Ngô Thị Thanh Hằng, du khách đến từ Thành phố Hồ Chí Minh, ấn tượng với nghi lễ cưới truyền thống của người Dao Đỏ. Từ trang phục, trang sức bạc đến sính lễ và các nghi thức cưới hỏi, mỗi chi tiết đều giúp chị hiểu thêm về phong tục, tập quán của đồng bào vùng cao.

Sự quan tâm của du khách cho thấy tiềm năng phát triển các sản phẩm du lịch trải nghiệm gắn với làng nghề và di sản văn hóa tại Cao Bằng. Thay vì chỉ giới thiệu sản phẩm hoàn thiện, việc để du khách trực tiếp tham gia quá trình sản xuất có thể tạo thêm giá trị cho nghề truyền thống, đồng thời khuyến khích nhu cầu tìm hiểu, mua sắm sản phẩm thủ công.

Để những hoạt động này mang lại hiệu quả lâu dài, việc kết nối không gian trải nghiệm tại phố đi bộ với các làng nghề, điểm du lịch cộng đồng và thị trường tiêu thụ sản phẩm được xem là hướng đi cần thiết.

Theo bà Hoàng Thị Huệ, Phó Giám đốc Ban Quản lý Di tích và Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng, qua các hoạt động đưa nghệ nhân tham gia hội chợ và giới thiệu nghề truyền thống tại nhiều địa phương, đơn vị nhận thấy du khách có nhu cầu lớn đối với những trải nghiệm văn hóa bản địa. Chuỗi hoạt động “Bàn tay người Cao Bằng” vì vậy không chỉ tạo cơ hội để nghệ nhân giới thiệu kỹ năng, sản phẩm mà còn góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ, về trách nhiệm bảo tồn di sản văn hóa.

Đồng thời, việc quảng bá nghề truyền thống thông qua du lịch còn mở ra cơ hội tăng thu nhập cho người dân, khuyến khích các hộ gia đình tiếp tục duy trì nghề và phát triển sản phẩm phù hợp với nhu cầu thị trường. Trong định hướng phát triển văn hóa gắn với kinh tế, những hoạt động đưa di sản đến gần công chúng cũng góp phần phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng trong bảo tồn và trao truyền các giá trị truyền thống.

Từ những tờ giấy bản mộc mạc, nén hương thủ công đến các sản phẩm thổ cẩm mang hoa văn đặc trưng, mỗi nghề truyền thống không chỉ chứa đựng giá trị văn hóa mà còn có tiềm năng trở thành sản phẩm du lịch, hàng lưu niệm mang dấu ấn riêng của Cao Bằng.

Việc đưa làng nghề xuống phố đang mở ra hướng tiếp cận mới trong bảo tồn và phát huy di sản văn hóa địa phương. Khi nghề truyền thống được kết nối với hoạt động du lịch, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm, những giá trị văn hóa bản địa không chỉ được gìn giữ mà còn có thêm điều kiện phát triển, góp phần tạo sinh kế bền vững cho người dân và nâng cao sức hấp dẫn của du lịch Cao Bằng.