Lai Châu rà soát sản phẩm OCOP, chú trọng chất lượng sau công nhận

Ngày 23/9, Đoàn ĐBQH tỉnh Lai Châu do ông Hoàng Quốc Khánh, Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh, chủ trì làm việc với Sở Nông nghiệp và Môi trường về Chương trình OCOP giai đoạn 2021 - 2026.

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, từ năm 2021 đến nay, Lai Châu đã tổ chức đánh giá, phân hạng 288 lượt sản phẩm, gồm 238 sản phẩm đánh giá mới và 50 sản phẩm đánh giá lại.

Đoàn ĐBQH tỉnh Lai Châu làm việc với Sở Nông nghiệp và Môi trường về Chương trình OCOP giai đoạn 2021 - 2026.

Hiện tỉnh có 191 sản phẩm OCOP còn thời hạn của 98 chủ thể. Trong đó, 178 sản phẩm đạt 3 sao và 13 sản phẩm đạt 4 sao. Số liệu này phù hợp với danh sách sản phẩm OCOP tỉnh Lai Châu công bố đến hết năm 2025.

Tuy nhiên, phía sau con số sản phẩm đã được công nhận là yêu cầu duy trì chất lượng trong suốt thời gian sử dụng chứng nhận. Lai Châu hiện còn 104 sản phẩm hết thời hạn công nhận nhưng chưa được đánh giá, phân hạng lại.

Trong số 191 sản phẩm còn thời hạn, 30 sản phẩm đang tạm dừng hoạt động hoặc chủ thể đã chuyển đổi mục đích kinh doanh. Một số cơ sở chưa duy trì thường xuyên việc kiểm nghiệm, kiểm soát chất lượng. Qua rà soát, vẫn có trường hợp sử dụng bao bì, nhãn mác, logo OCOP chưa đúng quy định.

Những vấn đề này cho thấy việc được công nhận OCOP mới là một bước trong quá trình phát triển sản phẩm. Khi hoạt động sản xuất thay đổi, chủ thể không còn kinh doanh hoặc sản phẩm không được duy trì thường xuyên, việc quản lý sau công nhận cần được thực hiện chặt chẽ hơn.

Tại buổi làm việc, Đoàn giám sát đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường làm rõ tình trạng của từng nhóm sản phẩm, hiệu quả thực tế sau công nhận và trách nhiệm quản lý trong điều kiện Lai Châu đã thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Qua giám sát thực tế, Đoàn ghi nhận một số trường hợp sử dụng bao bì OCOP cho sản phẩm không được công nhận; thông tin trên nhãn chưa đầy đủ hoặc mã truy xuất chưa thể hiện đúng sản phẩm.

Công tác hậu kiểm đã được triển khai với 6 cuộc kiểm tra, giám sát, hơn 200 lượt chủ thể và 500 lượt sản phẩm. Cơ quan chức năng lấy 13 mẫu sản phẩm OCOP để kiểm nghiệm và cả 13 mẫu đều đạt yêu cầu.

Kết quả này cho thấy những mẫu được kiểm tra đáp ứng yêu cầu tại thời điểm lấy mẫu. Tuy nhiên, Đoàn giám sát đề nghị tiếp tục xem xét mức độ bao quát của hoạt động lấy mẫu, nhất là với các sản phẩm sản xuất không thường xuyên hoặc có dấu hiệu không còn duy trì đầy đủ điều kiện đã đăng ký.

Đoàn cũng đề nghị rà soát, công bố thông tin về những sản phẩm đã hết thời hạn công nhận để người tiêu dùng nhận biết; kiểm tra và xử lý các trường hợp sử dụng sai nhãn mác, logo OCOP theo quy định.

Những yêu cầu đặt ra tại cuộc giám sát phù hợp với định hướng OCOP của Lai Châu trong giai đoạn mới. Kế hoạch phát triển sản phẩm OCOP giai đoạn 2026 - 2030 của tỉnh được ban hành ngày 29/6/2026, trong bối cảnh địa phương tiếp tục hướng chương trình vào nâng cao giá trị nông sản và phát triển kinh tế nông thôn.

Từ tháng 7/2026, Lai Châu cũng triển khai hướng dẫn thực hiện Quyết định 26/2026/QĐ-TTg về bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP. Quy định mới chia sản phẩm tham gia đánh giá thành 6 nhóm, gồm thực phẩm; đồ uống; dược liệu và sản phẩm từ dược liệu; hàng thủ công mỹ nghệ; sinh vật cảnh; dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch.

Với các sản phẩm đã được công nhận, vấn đề đặt ra không còn nằm ở việc tăng thêm bao nhiêu sản phẩm, mà là khả năng duy trì sản xuất, kiểm soát chất lượng, bảo đảm thông tin trên nhãn và giữ được thị trường.

Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương rà soát sản phẩm, hướng dẫn chủ thể hoàn thiện hồ sơ đánh giá lại và tăng cường kiểm tra việc duy trì chất lượng sau công nhận.

Với 191 sản phẩm còn thời hạn, Lai Châu đã có một nền sản phẩm OCOP tương đối rõ. Giai đoạn tiếp theo đòi hỏi các chủ thể giữ được chất lượng ổn định, tuân thủ quy định và chứng minh hiệu quả sản xuất, kinh doanh thay vì chỉ dừng ở kết quả phân hạng.