Thủ công mỹ nghệ Việt Nam bứt phá xuất khẩu sang thị trường châu Âu

Hội thảo có sự hiện diện của bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc ITPC; ông Nguyễn Hải Nam, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Việt Nam tại Pháp (ABVietFrance); bà Nguyễn Đắc Bội Quỳnh, Giám đốc Xúc tiến Thương mại Khối doanh nghiệp Việt Nam, Phòng Thương mại và Công nghiệp Pháp tại Việt Nam (CCIFV); bà Trà Lê, Giám đốc Phát triển thị trường, Công ty TNHH SOA Trading Việt Nam (Source of Asia); bà Chử Lan Phương, Luật sư Công ty Luật Ceven Law, thành viên ABVietFrance.

Hội thảo “Tăng tốc xuất khẩu các mặt hàng phục vụ lối sống đương đại sang thị trường châu Âu” ngày 14/8 tại TP. HCM

Phát biểu khai mạc, bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc ITPC khẳng định, năm 2025 đặt ra một số thách thức với doanh nghiệp Việt Nam như sự leo thang căng thẳng thuế quan, ảnh hưởng trực tiếp đến xuất khẩu; ESPR - Ecodesign for Sustainable Products Regulation – Quy định mới về thiết kế sinh thái sản phẩm bền vững) yêu cầu chứng nhận chuỗi cung ứng từ EU, Hoa Kỳ;… khiến chi phí tuân thủ, phí vận tải quốc tế vẫn ở mức cao.

Mặc dù vậy, theo đánh giá từ chuyên gia, thị trường châu Âu nói chung, đặc biệt là nước Pháp nói riêng đang chuyển dịch rõ rệt khi người tiêu dùng ngày càng ưu tiên sản phẩm thân thiện môi trường, sở hữu giá trị văn hóa sâu sắc. Đặc biệt, thế hệ Millennials (sinh ra từ năm 1981 – 1996) và Gen Z (từ 1990 đến đầu những năm 2010) chiếm gần 45% thị phần tiêu thụ hàng thủ công, phản ánh xu hướng tiêu dùng nghiêng về sản phẩm “chất”, hơn lượng. Đây là lợi thế rõ rệt với hàng TCMN Việt Nam, vốn nổi tiếng bởi sự khéo léo, tinh xảo, giàu bản sắc truyền thống.

Bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. HCM phát biểu khai mạc Hội thảo

Hàng TCMN Việt Nam hiện có ở 163 quốc gia, vùng lãnh thổ, chiếm gần 10% nhu cầu toàn cầu. Liên minh châu Âu (EU) là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của Việt Nam ở lĩnh vực này, chỉ sau Hoa Kỳ. Bà Nguyễn Đắc Bội Quỳnh, Giám đốc Xúc tiến Thương mại Khối doanh nghiệp Việt Nam, Phòng Thương mại và Công nghiệp Pháp tại Việt Nam (CCIFV) báo cáo, riêng năm 2022, EU đã nhập khẩu hơn 1,1 tỷ USD hàng thủ công mỹ nghệ. Năm ngoái, quy mô thị trường hàng TCMN châu Âu đạt 293 tỷ USD, dự báo nhiều khả năng tăng lên hơn 700 tỷ USD vào năm 2033, mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp nội địa, nếu chiến lược đúng đắn, đầu tư bài bản.

Việt Nam hiện sở hữu hơn 5.400 làng nghề truyền thống, khoảng 3 triệu lao động tham gia vào ngành thủ công mỹ nghệ, tạo nguồn lực sản xuất phong phú – yếu tố giúp sản phẩm quốc nội khác biệt trên trường quốc tế. Những sản phẩm từ mây, tre, gỗ, gốm, thổ cẩm,… đều thể hiện câu chuyện về con người, vùng đất, nghệ thuật thủ công truyền đời. Bà Trà Lê, Giám đốc Phát triển thị trường của Source of Asia nhấn mạnh: “Để thành công ở châu Âu, doanh nghiệp Việt không chỉ đơn thuần xuất khẩu sản phẩm mà cần xuất khẩu cả bản sắc, văn hóa nước nhà.”

Một cơ hội cụ thể cho ngành thủ công mỹ nghệ Việt Nam chính là Triển lãm quốc tế Maison & Objet Paris 2025, dự kiến diễn ra từ ngày 4 - 8/9/2025 tại Pháp. Sự kiện thương mại hàng đầu thế giới trong lĩnh vực thiết kế nội thất, trang trí và phong cách sống, với sự tham gia của hơn 2.400 thương hiệu từ 60 quốc gia, khoảng 60.000 khách tham quan chuyên ngành. Ở triển lãm này, ITPC sẽ tổ chức Cụm gian hàng chung TP.HCM (Vietnam Pavilion - Ho Chi Minh City) nhằm giới thiệu sản phẩm tiêu biểu, đạt tiêu chuẩn xuất khẩu của doanh nghiệp Việt.

Bà Nguyễn Đắc Bội Quỳnh, Giám đốc Xúc tiến Thương mại Khối doanh nghiệp Việt Nam, Phòng Thương mại và Công nghiệp Pháp tại Việt Nam (CCIFV)

Tuy nhiên, đi kèm cơ hội, việc tiếp cận thị trường EU - vốn nổi tiếng với những rào cản kỹ thuật, pháp lý, tiêu chuẩn môi trường khắt khe, tồn động không ít khó khăn. Luật sư Chử Lan Phương từ Công ty Luật Ceven Law nhấn mạnh, thay đổi khung pháp lý bởi EU, bao gồm các quy định như: GPSR (Quy định An toàn Sản phẩm Chung), PLD (Chỉ thị Trách nhiệm Sản phẩm), REACH (quản lý hóa chất), EUDR (chống phá rừng),... đều yêu cầu doanh nghiệp tuân thủ nghiêm ngặt, nếu muốn đưa hàng hóa vào thị trường. Ngoài ra, chi phí tuân thủ cao, yêu cầu minh bạch chuỗi cung ứng, xu hướng tiêu dùng thay đổi nhanh chóng cũng tạo áp lực không nhỏ với doanh nghiệp vừa và nhỏ thuộc ngành TCMN.

Để đối mặt với thách thức, các chuyên gia đã đưa ra nhiều khuyến nghị quan trọng. Doanh nghiệp Việt cần chủ động đạt các chứng nhận quốc tế như FSC (quản lý rừng bền vững), BSCI (trách nhiệm xã hội trong kinh doanh), ISO 14001 (quản lý môi trường),... Đồng thời, những đơn vị xuất khẩu phía Việt Nam nên đẩy mạnh đổi mới thiết kế, tận dụng công nghệ sản xuất sạch, sử dụng nguyên liệu tái chế, gỗ trồng có chứng nhận, xây dựng câu chuyện thương hiệu bền vững, gắn kết bản sắc vùng miền.

Bên cạnh đó, những kênh xúc tiến thương mại như hội chợ quốc tế, nền tảng thương mại điện tử (TMĐT) xuyên biên giới, hợp tác cùng nhà thiết kế, chuỗi bán lẻ chuyên biệt,... cũng cần được chú trọng, trở thành “cánh cửa” hiệu quả, giúp doanh nghiệp tiếp cận thị trường châu Âu nhanh chóng. Đặc biệt, việc tham gia các sự kiện uy tín như Maison & Objet sẽ giúp doanh nghiệp TCMN xây dựng được mối quan hệ chiến lược, mở rộng mạng lưới, cập nhật xu hướng tiêu dùng mới.