Bánh sắn Phong Châu: Từ món ăn dân dã đến sản phẩm OCOP 3 sao

Giữ lại hương vị từ củ sắn quê

Cây sắn từ lâu đã gắn với đời sống của người dân vùng trung du. Trong những năm tháng còn khó khăn, củ sắn từng là nguồn lương thực quen thuộc của nhiều gia đình. Từ nguyên liệu này, người dân Phong Châu làm nên những chiếc bánh đơn giản, phù hợp với điều kiện của mỗi gia đình.

Bánh sắn trước đây thường không có nhân. Sau khi nặn bánh, người làm dùng đầu đũa tạo một lỗ ở giữa để hơi nóng dễ dàng đi qua khi hấp. Cách làm này gắn với tên gọi bánh sắn “nhân đũa”.

Theo thời gian, chiếc bánh được biến tấu với nhiều loại nhân như đỗ xanh, hành mỡ, thịt băm, mộc nhĩ, dừa, lạc, vừng đen. Dù phần nhân có thay đổi, lớp vỏ làm từ sắn vẫn là thành phần tạo nên đặc trưng của món bánh.

Bánh sắn Phong Châu được chế biến từ sắn nếp tươi, kết hợp nhiều loại nhân mang hương vị đặc trưng của món quà quê.

Bánh sắn được làm ở nhiều nơi trong tỉnh, nhưng bánh sắn Phong Châu chú trọng sử dụng sắn nếp tươi. Những củ sắn được lựa chọn có kích thước lớn, nhiều bột, ít mắt. Sau khi thu hoạch, sắn được bóc vỏ, bỏ cùi, làm sạch xơ rồi mài nhỏ.

Phần sắn sau đó được vắt bớt nước chát và nhào kỹ để tạo thành khối bột mềm, dẻo. Tùy từng loại bánh, bột có thể được tạo màu bằng nguyên liệu như lá dứa, gấc hoặc nghệ.

Bột được nặn thành từng phần, cho nhân vào giữa rồi đặt lên lá chuối trước khi đưa vào hấp. Sau khoảng 40 phút, bánh chín với lớp vỏ mềm, dẻo và hương thơm đặc trưng của sắn.

Từ nghề làm bánh đến sản phẩm OCOP

Nghề làm bánh sắn vẫn được duy trì tại xã Phù Ninh. Theo thông tin từ nguồn, địa phương hiện có hơn 100 hộ làm bánh sắn hoặc chế biến các sản phẩm từ sắn như bột sắn khô, bột lọc và bột bánh tươi.

Trong số những cơ sở làm bánh sắn có hộ bà Lê Thị Lương. Quy trình sản xuất tại cơ sở gồm các công đoạn mài sắn, vắt, nhào bột, chuẩn bị nhân, nặn bánh và gói lá.

Quy trình làm bánh sắn Phong Châu gồm nhiều công đoạn từ sơ chế sắn, nhào bột đến làm nhân và tạo hình bánh.

Mỗi ngày, cơ sở sử dụng khoảng một tạ bột sắn tươi, cho ra khoảng 1.000 chiếc bánh. Hoạt động sản xuất cũng tạo việc làm cho khoảng 5-7 lao động địa phương. Sản phẩm được tiêu thụ tại thị trường trong tỉnh và chủ yếu tại Hà Nội.

Theo bà Lương, để bánh sắn giữ được sức hút với người tiêu dùng, ngoài hương vị, quá trình sản xuất cần bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, chú trọng mẫu mã nhưng vẫn giữ cách làm và đặc trưng vốn có của sản phẩm.

Năm 2023, bánh sắn Phong Châu của hộ bà Lê Thị Lương được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao. Việc tham gia Chương trình OCOP tạo thêm điều kiện để sản phẩm xuất hiện tại các hội chợ, gian hàng giới thiệu nông sản và tiếp cận thêm người tiêu dùng.

Từ món ăn dân dã, bánh sắn Phong Châu được phát triển thành sản phẩm đặc trưng của địa phương

Từ một món bánh gắn với đời sống thường ngày, bánh sắn Phong Châu đang được phát triển theo hướng nâng cao chất lượng, hoàn thiện sản phẩm và mở rộng thị trường. Quá trình này cũng góp phần duy trì nghề làm bánh và tạo thêm sinh kế cho người dân địa phương.

Giữa nhiều sản phẩm mới trên thị trường, bánh sắn Phong Châu vẫn giữ nét riêng từ nguyên liệu quen thuộc và cách chế biến truyền thống. Từ củ sắn của vùng trung du, người dân đã tạo nên một món bánh mang dấu ấn địa phương, rồi từng bước đưa sản phẩm đến gần hơn với thị trường thông qua chương trình OCOP.