Hành hương trên mặt nước: Tìm về Đền Chúa Thác Bờ mùa lễ hội

Du xuân giữa non nước lòng hồ

Không chỉ là chuyến đi lễ đầu năm, với nhiều người, đến Đền Chúa Thác Bờ còn là một cuộc du xuân đặc biệt. Bởi hiếm nơi nào con đường hành hương lại trải dài trên mặt nước mênh mang, giữa núi non trùng điệp như ở hồ Hòa Bình.

Từ bến cảng Bích Hạ (phường Hòa Bình) hay bến Thung Nai, từng chiếc thuyền chở du khách lần lượt rẽ sóng ra lòng hồ. Khi thuyền rời bến, phía sau là phố xá đang dần thức giấc. Còn phía trước mở ra một không gian khoáng đạt của núi và nước.

Hồ Hòa Bình vào xuân trong xanh và tĩnh lặng. Những dãy núi đá vôi nối nhau chạy dài, soi bóng xuống mặt nước phẳng lặng như gương.

Ngồi trên thuyền, nhiều du khách tranh thủ ghi lại những khoảnh khắc của chuyến đi. Có người lặng lẽ nhìn ra mặt nước, hít một hơi dài như để giữ lại cảm giác khoáng đạt của núi sông.

Không chỉ là chuyến đi lễ đầu năm, với nhiều người, đến Đền Chúa Thác Bờ còn là một cuộc du xuân đặc biệt.

Chị Nguyễn Lan Anh, du khách đến từ Hà Nội chia sẻ: “Lênh đênh trên thuyền giữa lòng hồ rộng lớn, nhìn núi non soi bóng xuống mặt nước thấy lòng mình nhẹ nhõm hẳn. Đi lễ đầu năm ở đây vừa thành kính, vừa như một chuyến du xuân giữa thiên nhiên rất đặc biệt”.

Quả thật, với nhiều người, chuyến đi lễ Đền Chúa Thác Bờ không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, mà còn là dịp để tìm lại sự thảnh thơi sau những bộn bề của cuộc sống thường ngày.

Ngôi đền linh thiêng bên sông Đà

Sau gần một giờ xuôi theo lòng hồ, những bậc đá dẫn lên Đền Chúa Thác Bờ hiện ra bên sườn núi. Ngôi đền nằm tựa lưng vào vách đá, phía trước là mặt nước rộng lớn của hồ Hòa Bình. Trước đây, nơi này từng là đoạn thác ghềnh hiểm trở bậc nhất trên sông Đà.

Theo truyền thuyết dân gian, đền thờ bà Chúa Thác Bờ là nơi thờ hai người phụ nữ được nhân dân tôn kính là bà Đinh Thị Vân, người dân tộc Mường và một bà người dân tộc Dao ở vùng Vầy Nưa.

Trong cuộc khởi nghĩa chống giặc của vua Lê Lợi, hai bà đã giúp quân lính vận chuyển lương thảo, dẫn đường vượt qua thác ghềnh sông Đà tiến lên vùng Mường Lễ (Sơn La) dẹp loạn đảng Đèo Cát Hãn.

Sau khi mất, người dân tương truyền rằng hai bà thường hiển linh giúp những người đi thuyền vượt qua thác dữ an toàn. Vua Lê Lợi sau đó đã truy phong công trạng và cho lập đền thờ để tưởng nhớ. Từ đó, Đền Chúa Thác Bờ trở thành một trong những điểm tâm linh quan trọng của vùng Tây Bắc.

Ngày nay, khi hồ thủy điện Hòa Bình hình thành, dòng sông Đà hung dữ năm xưa đã hóa thành lòng hồ mênh mang. Nhưng ngôi đền vẫn ở đó, như một dấu mốc văn hóa - tâm linh của vùng đất này.

Non nước hữu tình trên lòng hồ Hoà Bình.

Lễ hội Đền Thác Bờ cũng được tổ chức hàng năm, thường diễn ra từ tháng Giêng đến hết tháng Ba âm lịch, và cao điểm nhất là dịp đầu năm mới.

Dấu tích lịch sử nơi ngã ba sông

Không chỉ gắn với tín ngưỡng thờ Bà Chúa Thác Bờ, vùng đất ven hồ này còn lưu giữ nhiều lớp trầm tích lịch sử lâu đời của vùng sông Đà.

Cũng nằm trong lịch trình khi du lịch lòng hồ Hoà Bình, Đền Đôi Cô Bé Cửa Chương Hoà Bình, nơi ngã ba sông Đà, từ xa xưa đã được người dân nhiều nơi biết đến như một địa danh linh thiêng.

Tương truyền rằng sau khi đất nước yên bình, vua Lê Lợi đã cho người dân lập đền thờ Hai Bà, giống như Hai Bà được thờ ở Đền Chúa Thác Bờ) tại cửa Chương, thuộc xã Hiền Lương, huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình trước đây. Qua nhiều lần thay đổi địa giới hành chính, khu vực này nay thuộc xã Đà Bắc, tỉnh Phú Thọ.

Từ trung tâm Hòa Bình cũ, nếu ngược theo tuyến sông Đà chừng hơn 7km về phía tây, đến khu vực ngã sông này vẫn còn lưu lại những dấu tích của một vùng đất từng gắn với nhiều câu chuyện lịch sử.

Trong ký ức dân gian, đó không chỉ là bến nước giao thương một thời mà còn là nơi ghi dấu những trang sử hào hùng của các bậc anh hùng đã góp sức bảo vệ non sông.

Những câu chuyện truyền lại qua nhiều thế hệ đã khiến vùng Bến Chương - cửa Chương trở thành một không gian văn hóa tâm linh đặc biệt của cư dân ven sông Đà. Trong dòng chảy lịch sử ấy, tín ngưỡng thờ các nữ tướng, các vị thần sông nước và sau này là Bà Chúa Thác Bờ đã hòa quyện vào đời sống tinh thần của người dân nơi đây.

Động Thác Bờ - vẻ đẹp huyền ảo trong lòng núi

Sau khi dâng hương tại đền, nhiều du khách tiếp tục hành trình đến động Thác Bờ, nằm không xa bến thuyền. Bước vào bên trong, một thế giới khác mở ra. Không gian mát lạnh, tĩnh lặng, chỉ còn tiếng bước chân và ánh đèn hắt lên những khối nhũ đá lấp lánh.

Hệ thống nhũ đá trong động được thiên nhiên tạo tác qua hàng triệu năm.

Hệ thống nhũ đá ở đây được thiên nhiên tạo tác qua hàng triệu năm, mang nhiều hình dáng kỳ lạ. Có khối giống đàn voi đang đứng, có khối lại tựa như pho tượng Phật trầm mặc. Người dân địa phương còn gọi một số nhũ đá là “cây vàng”, “cây bạc” - biểu tượng của tài lộc và phúc lành.

Anh Phạm Ngọc Đoan, du khách đến từ Đà Nẵng chia sẻ: “Bước vào trong động, cảm giác đầu tiên là sự choáng ngợp trước những khối nhũ đá kỳ ảo. Không gian mát lạnh, ánh đèn hắt lên từng vòm đá khiến nơi đây càng thêm tĩnh lặng và linh thiêng”.

Năm 2008, động Thác Bờ được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản cấp quốc gia, trở thành điểm nhấn quan trọng trong hành trình du lịch trên hồ Hòa Bình.

Động Thác Bờ - vẻ đẹp huyền ảo trong lòng núi.

Hướng đi bền vững cho du lịch tâm linh

Không chỉ là nơi hành hương, Đền Chúa Thác Bờ còn đang trở thành điểm du lịch hấp dẫn, kết hợp giữa du lịch tâm linh và trải nghiệm sinh thái lòng hồ.

Bí thư Đảng ủy xã Thung Nai, ông Trần Anh cho biết: “Mỗi mùa lễ hội, Đền Chúa Thác Bờ đón hàng chục nghìn lượt khách. Xã đã phối hợp với các lực lượng chức năng tăng cường quản lý, đảm bảo an ninh trật tự, an toàn giao thông đường thủy và giữ gìn cảnh quan môi trường. Mục tiêu của địa phương là phát triển du lịch tâm linh gắn với bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống và sinh thái lòng hồ”.

Theo ông Trần Anh, người dân địa phương cũng được khuyến khích tham gia các hoạt động du lịch một cách văn minh, thân thiện, coi du khách như những vị khách quý đến với quê hương mình.

Trời đã về chiều. Trên lòng hồ mênh mang, những chuyến thuyền rời bến đền, lặng lẽ rẽ sóng đưa dòng người trở về sau một ngày du xuân. Mặt nước lấp lánh ánh nắng cuối ngày, núi non trầm mặc soi bóng, tạo nên một khung cảnh vừa khoáng đạt vừa bình yên.

Đặc sản cá nướng từ lòng hồ Hoà Bình.

Với nhiều du khách, chuyến đi lễ Đền Chúa Thác Bờ đầu năm không chỉ là một nghi lễ tâm linh. Đó còn là hành trình tìm về với thiên nhiên, với lịch sử và với những giá trị bình dị, an lành mà ai cũng mong cầu cho một năm mới đủ đầy.