Mùa “dứa nữ hoàng” ở Na Sang (Điện Biên)

“Phiên chợ vàng” bên đường Quốc lộ

Na Sang mùa này nhộn nhịp hơn ngày thường. Những bãi đất ven quốc lộ bỗng hóa thành những “phiên chợ vàng” giữa núi rừng. Dứa được xếp thành từng đống lớn bên đường, quả nào quả ấy tròn đều, vàng ruộm dưới nắng đầu hè. Xe tải nhỏ dừng liên tục để lấy hàng. Khách đi đường ngang qua thường không cưỡng nổi mà ghé lại chọn vài quả mang về.

Những quả dứa chín vàng đặc trưng của vùng cao Na Sang.

Giữa cái nắng vùng biên đã bắt đầu gắt, chị Hồ Thị Thu, bản Na Sang vẫn thoăn thoắt phân loại dứa ngay bên vệ đường. Đôi bàn tay rám nắng của người phụ nữ miền núi thoạt nhìn khô ráp, nhưng cách chị nâng niu từng quả dứa lại nhẹ như chăm một món quà. “Gia đình tôi hiện trồng khoảng 1ha dứa với hơn 60.000 cây. Vụ này, sản lượng ước đạt gần 20 tấn quả. Những quả đẹp, nặng khoảng 1kg được thương lái mua với giá từ 11.000 - 13.000 đồng/kg. Trước kia làm ngô, làm sắn vất vả mà thu chẳng được bao nhiêu. Từ ngày chuyển sang trồng dứa, cuộc sống đỡ hơn nhiều”, chị Thu cho biết.

Người dân Na Sang phân loại dứa sau thu hoạch, chuẩn bị đưa sản phẩm ra thị trường.

Phân loại dứa sau thu hoạch, công việc góp phần nâng cao giá trị nông sản địa phương.

Người dân vùng cao Na Sang không còn chỉ biết chờ thương lái đến tận nhà nữa. Những chiếc điện thoại thông minh cũng theo chân bà con lên nương. Người livestream bán dứa, người chụp ảnh đăng mạng xã hội, người kết nối xe vận chuyển đi các tỉnh. Có ngày, riêng gia đình chị Thu bán gần cả tấn dứa qua nhiều kênh khác nhau.

Trên những quả đồi cao hơn, ông Vàng A Lử vẫn lom khom giữa nương dứa chín. Mồ hôi thấm đẫm lưng áo, nhưng gương mặt người đàn ông Mông vẫn ánh lên niềm vui của mùa bội thu. Ông bảo cây dứa đã thay đổi cuộc sống của nhiều gia đình nơi đây. “Mấy năm nay, dứa cho thu nhập ổn định hơn ngô, sắn nhiều lắm. Năm ngoái nhà tôi thu được hơn 200 triệu đồng. Có tiền sửa nhà, lo cho con đi học. Năm nay được mùa lại được giá nên ai cũng phấn khởi”, ông Lử nói.

Người dân Na Sang thu hoạch dứa trên những triền đồi vùng cao.

Người dân thu hái dứa, đưa nông sản đặc trưng của địa phương ra thị trường.

Cần tìm hướng đi bền vững

Người ta thích dứa Na Sang không chỉ bởi vẻ ngoài đẹp mắt. Loại dứa này có mùi thơm rất riêng - hương thơm đậm nhưng thanh, lan nhẹ trong gió nóng đầu hè. Khi bổ ra, ruột vàng óng, thịt giòn, nhiều nước và ít xơ. Có lẽ chính khí hậu vùng biên, cái nắng gắt ban ngày và sương lạnh ban đêm đã làm nên vị ngọt đặc biệt ấy.

Dứa Na Sang nổi bật với vị ngọt tự nhiên, độ giòn vừa phải và hương thơm lan tỏa.

Chị Trần Thu Thuỷ, một đầu mối tiêu thụ tại phường Điện Biên Phủ cho biết: “Khách hàng rất chuộng dứa Na Sang bởi chất lượng đồng đều, khi ăn vị rất thơm và mát. Nhiều người từng mua một lần rồi quay lại đặt thêm, nhất là vào cao điểm nắng nóng mùa hè thế này”.

Không chỉ là nông sản, cây dứa còn trở thành một phần trong câu chuyện du lịch của vùng cao Na Sang. Những đồi dứa trải dài giữa núi non, những phiên chợ ven quốc lộ mùa thu hoạch hay hình ảnh đồng bào Mông, Thái gùi dứa xuống núi… tất cả tạo nên một bức tranh rất riêng của miền biên viễn Tây Bắc.

Mùa dứa Na Sang góp phần tạo nên bức tranh nông nghiệp gắn với đời sống văn hóa của đồng bào vùng cao.

Hiện nay, xã Na Sang xác định dứa là một trong những cây trồng chủ lực trong chiến lược phát triển nông nghiệp địa phương. Ông Trần Hồng Quân, Chủ tịch UBND xã Na Sang cho biết: “Với lợi thế về điều kiện đất đai, khí hậu cùng kinh nghiệm canh tác tích lũy qua nhiều năm, cây dứa đã chứng minh hiệu quả rõ rệt, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân. Hiện nay, nhiều hộ gia đình trên địa bàn đã vươn lên thoát nghèo, từng bước nâng cao mức sống, thậm chí có hộ đạt thu nhập khoảng 300 triệu đồng/ha”.

Đặc biệt, sản phẩm dứa Na Sang đã được công nhận OCOP 3 sao, góp phần khẳng định chất lượng và thương hiệu nông sản địa phương. Tuy nhiên, để nâng cao giá trị bền vững, xã vẫn đang tập trung vận động người dân thay đổi tư duy sản xuất, chú trọng hơn đến khâu bao bì, tem nhãn, truy xuất nguồn gốc và mở rộng các kênh tiêu thụ hiện đại. “Chúng tôi xác định, mục tiêu không chỉ là bán được quả dứa tươi mà còn từng bước xây dựng thương hiệu dứa Na Sang trở thành sản phẩm nông nghiệp đặc trưng có sức cạnh tranh trên thị trường”, ông Quân chia sẻ them.

Vào thời điểm thu hoạch chính vụ, sản lượng dứa toàn xã Na Sang đạt khoảng 40 - 50 tấn mỗi ngày. Từ thực tế đó, địa phương tiếp tục khuyến khích mở rộng diện tích theo quy hoạch, gắn với nâng cao chất lượng, phát triển thị trường tiêu thụ và định hướng chế biến sâu để gia tăng giá trị cho sản phẩm.

Dứa Na Sang được kiểm tra trước khi đến tay thương lái và người tiêu dùng.

Mùa dứa năm nay không chỉ mang lại niềm vui được mùa, được giá cho người dân Na Sang. Mà còn tiếp thêm kỳ vọng để loại quả đặc trưng của vùng cao này từng bước khẳng định thương hiệu, mở rộng thị trường và nâng cao giá trị từ chương trình OCOP.