Nỗ lực giúp ngành yến sào tìm lời giải “bài toán” giá trị thực

Nhìn nhận đúng giá trị từ góc độ khoa học

Vừa qua, tại phường Thủ Dầu Một (TP. HCM), Hiệp hội Yến sào Việt Nam (VSFA) đã phối hợp Trường Đại học Thủ Dầu Một tổ chức buổi tọa đàm khoa học “Giá trị dinh dưỡng, tiềm năng sinh học và định hướng phát triển bền vững sản phẩm tổ yến Việt Nam”. Tham dự sự kiện có ông Lê Thành Đại, Chủ tịch VSFA; ông Đoàn Ngọc Xuân, Hiệu trưởng trường Đại học Thủ Dầu Một cùng đông đảo Uỷ viên, thành viên Hiệp hội; chuyên gia đầu ngành về lĩnh vực công nghệ thực phẩm, công nghệ sinh học; đại diện doanh nghiệp sản xuất, chế biến tổ yến trên khắp cả nước.

Tọa đàm khoa học “Giá trị dinh dưỡng, tiềm năng sinh học và định hướng phát triển bền vững sản phẩm tổ yến Việt Nam” tại phường Thủ Dầu Một (TP. HCM)

Ông Lê Thành Đại, Chủ tịch Hiệp hội Yến sào Việt Nam phát biểu tại buổi tọa đàm

Ông Đoàn Ngọc Xuân, Hiệu trưởng trường Đại học Thủ Dầu Một khẳng định cam kết thúc đẩy mối quan hệ hợp tác trong tương lai giữa nhà trường cùng Hiệp hội Yến sào Việt Nam

Phát biểu tại buổi tọa đàm, ông Lê Thành Đại nhấn mạnh, những năm qua, ngành yến sào Việt Nam mặc dù có bước phát triển mạnh mẽ quy mô, nhưng đang đối mặt không ít thách thức, điển hình như nhận thức xã hội về giá trị thực của sản phẩm chưa đầy đủ, thiếu thống nhất. Mơ hồ này không chỉ làm suy giảm niềm tin người tiêu dùng mà còn trực tiếp ảnh hưởng giá trị thương hiệu, gây khó khăn đến quá trình phát triển bền vững toàn ngành. Trước thực trạng đó, ông Đại kỳ vọng, tọa đàm sẽ trở thành diễn đàn hữu hiệu, nơi các chuyên gia cùng nhau thảo luận, tìm ra lời giải “bài toán” thương hiệu và khẳng định vị thế, dựa trên nền tảng khoa học thực chứng, minh bạch hóa giá trị.

Cụ thể hóa lời giải cho trăn trở ấy, tại phiên thảo luận chuyên sâu, các nhà khoa học đã đi sâu vào phân tích bản chất sinh học từ tổ yến – vốn bấy lâu nay thường được quảng bá theo kinh nghiệm dân gian. TS.BS. Lê Thị Thùy Dung và TS. Lưu Kim Lệ Hằng (Đại học Thủ Dầu Một) thống nhất, giá trị cốt lõi tổ yến nằm ở cấu trúc glycoprotein đặc thù, trong đó, acid sialic (chiếm 7 - 9%) và protein (chiếm 45 - 60%) là hai thành phần then chốt. Những hợp chất này đóng vai trò quan trọng giúp thúc đẩy phát triển não bộ, điều hòa miễn dịch, tái tạo mô tế bào.

Các chuyên gia, nhà khoa học tham gia thảo luận chuyên sâu, giúp ngành yến sào tìm lời giải cho bài toán chất lượng và định vị giá trị thương hiệu

Doanh nghiệp yến sào giới thiệu sản phẩm đến khách tham quan, đại biểu tham dự

Doanh nghiệp yến sào giới thiệu sản phẩm đến khách tham quan, đại biểu tham dự

Tuy nhiên, chuyên gia cũng đưa ra một phản biện sâu sắc: Hàm lượng cao không đồng nghĩa với tác dụng tức thì. “Khoảng trống” lớn nhất hiện nay là vấn đề sinh khả dụng – khả năng hấp thu thực tế của cơ thể người sau tiêu hóa. Vì dưỡng chất trong yến tồn tại dạng gắn kết phức tạp, TS. Lưu Kim Lệ Hằng đánh giá cần thay đổi tư duy từ “thần thánh hóa” sang định vị đúng đây là “thực phẩm hỗ trợ sinh học”, đồng thời nên sớm có các nghiên cứu lâm sàng để xác lập liều dùng chuẩn xác từng nhóm đối tượng cụ thể.

Thách thức từ thực trạng an toàn, gian lận thương mại

Song song làm rõ giá trị dinh dưỡng, tọa đàm cũng trực diện nhìn vào những “mảng tối” của ngành yến hiện nay. TS. Nguyễn Hồng Nhung cảnh báo về rủi ro nhiễm độc tố Nitrite, Nitrate và kim loại nặng do môi trường nuôi kém vệ sinh hoặc hành vi nhuộm màu yến huyết giả. Nghiêm trọng hơn, tình trạng gian lận thương mại bằng chất độn như mủ trôm, đường, rau câu hay tẩy trắng bằng hóa chất độc hại đang trực tiếp đe dọa sức khỏe người dùng, bào mòn uy tín ngành yến.

Một số sản phẩm OCOP yến sào được trưng bày tại buổi tọa đàm

Một số sản phẩm OCOP yến sào được trưng bày tại buổi tọa đàm

Một số sản phẩm OCOP yến sào được trưng bày tại buổi tọa đàm

Về giải pháp, chuyên gia khuyến nghị cần kiểm soát chặt chẽ từ môi trường nuôi đến kỹ thuật thu hoạch. Việc xây dựng bộ tiêu chuẩn chất lượng nghiêm ngặt, hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch không chỉ là yêu cầu quản lý, mà sẽ trở thành “tấm khiên” giúp doanh nghiệp tự bảo vệ mình giữa một thị trường còn nhiều “tranh tối, tranh sáng”.

Để hiện thực hóa tiềm năng sinh học vào thực tiễn, giải pháp quy trình sản xuất đã được TS. Nguyễn Thị Ngọc Nhi chi tiết hóa qua các bước kỹ thuật khắt khe. Từ khâu phân loại thô, nhặt lông thủ công đến công nghệ hiện đại như sấy lạnh hay tiệt trùng cao áp, tất cả đều hướng tới mục tiêu bảo toàn nguyên vẹn hàm lượng acid sialic, protein – vốn nhạy cảm trước nhiệt độ. Đặc biệt, việc sản xuất dòng yến hũ tiệt trùng không sử dụng chất bảo quản kỳ vọng sẽ trở thành bước tiến quan trọng, đáp ứng xu hướng tiêu dùng sạch của thế giới. Ngoài ra, quá trình kiểm soát chặt chẽ từng công đoạn sản xuất, đóng gói chân không chính cũng là “hàng rào” bảo vệ thực phẩm khỏi nhiễm chéo vi sinh vật, giúp sản phẩm giữ giá trị dinh dưỡng tự nhiên cao nhất.

Sản phẩm OCOP nghệ Vinh Lương tham gia trưng bày sản phẩm tại buổi tọa đàm

Tọa đàm khép lại với thông điệp mạnh mẽ: Ngành yến sào Việt Nam cần bước ra khỏi những định kiến cũ, sự suy diễn quá mức công dụng nhằm tiến tới một nền sản xuất dựa vào bằng chứng khoa học, tiêu chuẩn quốc tế. Việc kết hợp giữa nhà khoa học, cơ quan quản lý, doanh nghiệp trong việc chuẩn hóa nguồn nguyên liệu, quy trình chế biến cùng thực hiện các thử nghiệm lâm sàng sẽ làm nền tảng vững chắc nhất. Chỉ khi “bài toán” lòng tin, lẫn chất lượng được giải quyết triệt để, tổ yến Việt mới có thể khẳng định vị thế bền vững trên bản đồ thực phẩm sức khỏe toàn cầu.