Bắc Ninh: Phát triển du lịch cộng đồng gắn với sản phẩm OCOP tại làng tranh Đông Hồ

Thăm không gian làm tranh của gia đình nghệ nhân Nguyễn Hữu Hoa, chúng tôi được ông hào hứng giới thiệu về bốn sản phẩm tranh dân gian Đông Hồ của gia đình mới được tỉnh công nhận là sản phẩm OCOP. Nghệ nhân Nguyễn Hữu Hoa cho biết: Để dòng tranh dân gian Đông Hồ đến gần hơn với khách du lịch, gia đình đã sáng tạo, xây dựng các sản phẩm OCOP từ tranh dân gian gồm: tranh khung trúc, tranh để bàn, tranh mành và tranh tập. Cùng với các nguyên liệu làm tranh truyền thống, điểm mới của các sản phẩm OCOP là kết hợp tranh dân gian với các vật liệu tự nhiên tại địa phương như mành tăm của Tương Giang (thành phố Từ Sơn), khung tre trúc của làng nghề Xuân Lai ( huyện Gia Bình), khung gỗ đặt hàng tại huyện Lương Tài … Những sáng tạo này được đông đảo du khách đón nhận và đánh giá cao góp phần làm đa dạng sản phẩm du lịch từ chính dòng tranh dân gian Đông Hồ, phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng.

Nghệ nhân Nguyễn Hữu Hoa giới thiệu những sản phẩm tranh Đông Hồ được công nhận là sản phẩm OCOP

Trở lại làng tranh Đông Hồ lần thứ 3, chị Vũ Thu Nga, du khách ở thủ đô Hà Nội vẫn luôn thu hút bởi sự thay đổi, đa dạng sản phẩm và sáng tạo của những nghệ nhân nơi đây. Chị Nga chia sẻ: “Các sản phẩm tranh thật độc đáo, giàu giá trị truyền thống. Từ các bản khắc cổ được cha ông trao truyền, các gia đình không chỉ phục chế mà còn sáng tạo ra các sản phẩm mới như lịch tranh Đông Hồ, bưu thiếp tiện dụng, thiết thực, đáp ứng thị hiếu của khách du lịch. Mỗi lần có dịp đến đây, tôi đều mua các sản phẩm để trang trí không gian trong nhà và làm quà tặng cho bạn bè, người thân”.

Không chỉ bán các sản phẩm tranh truyền thống, để góp phần lưu giữ và quảng bá dòng tranh Đông Hồ, tại làng hiện nay có khu trưng bày, trình diễn nghệ thuật làm tranh; Nhà trưng bày tranh dân gian Đông Hồ của gia đình nghệ nhân Nguyễn Đăng Chế phục vụ khách thăm quan, trải nghiệm có thu phí; một số cơ sở sản xuất tranh của gia đình các nghệ nhân cũng trở thành điểm đến hấp dẫn thu hút du khách trong và ngoài nước tới tìm hiểu, nghiên cứu và đặt hàng tranh.

Làng tranh Đông Hồ là một trong ba địa phương được chọn thực hiện Đề án “Xây dựng thí điểm sản phẩm OCOP về du lịch tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2023-2025” với một số hạng mục như: quy hoạch điểm khách dừng chân sau chặng tham quan trong tour du lịch tâm linh như Chùa Dâu, lăng Kinh Dương Vương…; bố trí, phân khu thành các khu vực trải nghiệm khác nhau cho du khách có liên quan đến nghề tranh truyền thống tại Trung tâm bảo tồn di sản văn hóa tranh Đông Hồ; thiết kế đường tranh dọc lối đi vào làng; cải tạo chợ dân sinh thành các kiot trưng bày, bán sản phẩm OCOP, các món ăn đặc trưng của Bắc Ninh. Các gian hàng trưng bày và bán tranh của các nghệ nhân được thiết kế tái hiện như chợ tranh ngày Tết; liên kết doanh nghiệp lữ hành tạo các tour khám phá lịch sử, trải nghiệm không gian sinh thái của các điểm vui chơi, di tích, làng nghề trên địa bàn…

Ông Nguyễn Hữu Hoa đang giới thiệu cho khách tham quan những bức tranh ấn tượng

Ông Nguyễn Văn Luyện, Phó Giám đốc Bảo tàng và Xúc tiến du lịch tỉnh cho biết: Đầu năm 2023, tỉnh khánh thành Trung tâm bảo tồn di sản văn hóa tranh Đông Hồ góp phần bảo tồn, phát huy giá trị của làng tranh. Cùng với các hoạt động của địa phương, đơn vị cử cán bộ trực vào các ngày cuối tuần, khi có sự kiện để hướng dẫn du khách tham quan. Ngoài ra, phối hợp tổ chức nhiều hoạt động văn hóa quảng bá du lịch, về làng tranh thông qua nhiều hình thức như liên kết với các đơn vị đưa khách về thăm quan, đưa nghệ nhân tranh dân gian tham dự các hoạt động giới thiệu tranh trong và ngoài nước, tái hiện không gian chợ tranh… Qua đó, góp phần bảo vệ và đưa một di sản văn hóa quý báu của vùng quê Bắc Ninh- Kinh Bắc đến với đông đảo người dân và du khách, đồng thời tạo điểm nhấn cho khách du lịch, định hình xây dựng sản phẩm du lịch của tỉnh.

Việc kết hợp các tour, tuyến du lịch văn hóa tâm linh và du lịch làng nghề tại Đông Hồ cũng là một mô hình phù hợp và đã phát huy hiệu quả sau gần một năm triển khai. Ước tính, từ năm 2024 đến nay, làng tranh dân gian Đông Hồ đón khoảng hơn 12 nghìn lượt khách trong và ngoài nước. Tuy vậy, việc tham quan, trải nghiệm nghề làm tranh chưa mang lại nhiều lợi nhuận cho cộng đồng; làng Đông Hồ chưa trở thành một điểm du lịch về di sản hấp dẫn, thu hút khách ở lại dài ngày; cơ sở hạ tầng phục vụ du lịch còn chưa đồng bộ theo tiêu chí OCOP (nhà hàng, cơ sở lưu trú, quầy cung cấp thông tin, điểm trưng bày và giới thiệu sản phẩm...).

Thời gian tới, địa phương cần xây dựng một HTX dịch vụ - du lịch tại làng tranh Đông Hồ để điều hành điểm du lịch cộng đồng được bài bản, hệ thống và hiệu quả; tăng cường các hoạt động quảng bá, giới thiệu về nét đẹp, giá trị lịch sử, văn hoá của làng tranh; tiếp tục tập trung đầu tư cơ sở hạ tầng, tạo không gian cảnh quan cho điểm du lịch cộng đồng tại làng tranh theo Đề án đã được phê duyệt góp phần đẩy mạnh liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, thúc đẩy phát triển du lịch trên địa bàn.