Hành trình nâng tầm cây mơ Bắc Kạn thành sản phẩm OCOP

Toàn tỉnh Bắc Kạn có khoảng 700 ha, với sản lượng trên 3.000 tấn/ năm. Trong đó, tại xã Cao Kỳ, cây mơ hiện được trồng trên diện tích hơn 400 ha. Mỗi vụ, một cây mơ có thể cho thu hoạch từ 20 tấn mơ, giá bán dao động từ 6.000–15.000 đồng/kg, tùy thời điểm.

Tại xã Cao Kỳ, huyện Chợ Mới (Bắc Kạn), cây mơ đang trở thành cây trồng chủ lực mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt. Những quả mơ tươi được thu hoạch trong thời gian chính vụ, có độ chín vừa, to đều, thịt quả dày.

Chị Trịnh Thị Thư – Giám đốc Hợp tác xã Đoàn Kết, người luôn dành trọn tâm huyết để nâng tầm giá trị cây mơ bản địa.

Trước năm 2015, cây mơ bị người trồng bỏ bê bởi nguyên do không có đầu ra. Nhưng hiện nay đã trở thành mặt hàng xuất khẩu có giá trị cao của tỉnh Bắc Kạn.

Quả mơ tại Bắc Kạn được chế biến sạch, đạt chuẩn, không chỉ tiêu thụ trong nước mà còn tiếp cận được thị trường khó tính như Nhật Bản. Tại đây, quả mơ được chế biến thành những mặt hàng chất lượng cao để xuất khẩu sang Nhật Bản.

Song song đó, HTX Đoàn Kết hiện sản xuất 4 dòng ô mai mơ đặc sắc: mơ dẻo chua ngọt, mơ gừng mặn ngọt, mơ xí muội và mơ mặn. Nguyên liệu đều là mơ chín tươi, kết hợp với các thành phần bản địa như gừng ta già, muối sạch, đường mía hữu cơ – không chỉ ngon mà còn có giá trị dược liệu theo Đông y.

Hiện nay, chị Trịnh Thị Thư, Giám đốc HTX Đoàn Kết tại xã Cao Kỳ, huyện Chợ Mới, chia sẻ việc áp dụng quy trình phơi sấy tự nhiên trong nhà kính, ủ muối đúng kỹ thuật, đảm bảo an toàn thực phẩm mà vẫn giữ được vị chua ngọt nguyên bản. Đây là điểm cộng lớn trong thị trường quà tặng nông sản sạch.

Chị Thư cho biết cơ duyên đưa chị đến với quả mơ bắt nguồn từ một ký ức tuổi thơ đầy yêu thương. Lớn lên tại vùng cao tỉnh Bắc Kạn chị từng được bà và mẹ cho thưởng thức những quả mơ chín mọng, tươi nguyên vừa hái từ cây sau vườn. Hương vị chua thanh dịu nhẹ, thơm đặc trưng của mơ rừng đã in sâu trong tâm trí chị như một phần ký ức không thể phai mờ.

Khi trưởng thành, giữa nhịp sống hiện đại, chị vẫn luôn nhớ về hương vị mơ ngày ấy. Tình yêu với quả mơ thôi thúc chị tìm hiểu, mày mò nghiên cứu cách chế biến để có thể lưu giữ và lan tỏa giá trị nguyên bản của loại quả đặc sản vùng cao này. Từ những mẻ mơ đầu tiên làm thử trong gian bếp nhỏ, chị dần hoàn thiện quy trình sản xuất, cho ra đời nhiều sản phẩm từ quả mơ tươi như: Ô mai mơ, mơ ngâm mật ong, mơ dẻo… vừa giữ được hương vị truyền thống, vừa đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.

Với chị Thư, mỗi sản phẩm làm ra không chỉ là kết quả của sự sáng tạo và lao động mà còn là cách để gìn giữ ký ức, lan tỏa bản sắc văn hóa địa phương và góp phần nâng tầm giá trị nông sản quê hương.

Đặc biệt, với sự liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã, người dân, tiềm năng phát triển cây mơ trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn còn rất nhiều triển vọng.

Ông Đồng Phúc Toản, Chủ tịch UBND xã Cao Kỳ cho biết, hiện nay xã có 327ha cây mơ, diện tích đã cho thu hoạch trên 200ha. Tại những thôn như Nà Nguộc, Hua Phai, Chộc Toòng, Tổng Tàng, Bản Phố, Nà Cà 1, cây mơ đã trở thành cây trồng chủ lực giúp người dân thoát nghèo, làm giàu. Với những cánh rừng mơ bạt ngàn, vào mùa nở hoa rất đẹp nên xã cũng đang có kế hoạch phát triển sản phẩm du lịch.

Sản phẩm chế biến từ quả mơ tươi đã được công nhận sản phẩm OCOP.

Quả mơ vươn mình – Bài toán đầu tư để khẳng định vị thế

Sản phẩm ô mai mơ của HTX Đoàn Kết xã Cao Kỳ, huyện Chợ Mới, (tỉnh Bắc Kạn) đã được công nhận OCOP 3 sao cấp tỉnh từ năm 2021. Đây là minh chứng cho chất lượng và tính đặc trưng của sản phẩm nông sản vùng cao.

Không chỉ dừng lại ở việc phát triển sản phẩm từ quả mơ, Hợp tác xã Đoàn Kết dưới sự điều hành của chị Trịnh Thị Thư còn góp phần tích cực vào phát triển kinh tế địa phương khi tạo việc làm ổn định cho hơn 20 lao động bản địa. Với những nỗ lực không ngừng trong sản xuất, kinh doanh và đóng góp cho cộng đồng, nhiều năm liền gia đình chị được công nhận là hộ sản xuất kinh doanh giỏi cấp huyện. Đặc biệt, năm 2023, gia đình chị vinh dự đạt danh hiệu hộ sản xuất kinh doanh giỏi cấp tỉnh. Hợp tác xã Đoàn Kết cũng được ghi nhận với nhiều giấy khen, bằng khen của các cấp, từ địa phương đến trung ương, như một minh chứng cho sự bền bỉ, tâm huyết và hướng đi đúng đắn mà chị Thư và tập thể HTX đã xây dựng.

Dù đạt được những bước tiến ban đầu, cây mơ Bắc Kạn vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn, nhất là về vốn để hiện đại hóa quy trình chế biến, đầu tư bao bì, nhãn mác và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Trong thời gian tới, chính quyền địa phương xác định cây mơ là một trong những hướng phát triển trọng điểm. Chính quyền cần tiếp tục hỗ trợ người dân về kỹ thuật, kết nối tiêu thụ và khuyến khích xây dựng vùng nguyên liệu bền vững.

Cùng với nỗ lực từ chính quyền và hợp tác xã, quả mơ Bắc Kạn sẽ ngày càng khẳng định được vị thế, vươn mình trở thành sản phẩm nông nghiệp đặc trưng mang giá trị kinh tế và văn hóa của vùng cao Tây Bắc.