Trám xanh Cao Bằng thành đặc sản được "săn lùng" ở phố thị

Cứ vào khoảng tháng 6, tháng 7 hằng năm, các phiên chợ vùng cao và chợ mạng lại rộn ràng bởi những mẹt trám xanh. Ở vùng núi phía Bắc, nhất là Cao Bằng, cây trám đã gắn bó với đời sống người dân từ lâu. Cây thân gỗ lớn, tán rộng vươn ngang, trông như mọc tự nhiên giữa đại ngàn, nhưng thực tế bà con đã trồng trám qua nhiều đời.

Trám xanh Cao Bằng

Quả trám xanh có hình thoi, hai đầu thuôn nhọn, chỉ nhỉnh hơn ngón chân cái người lớn. Điểm độc đáo là dù non hay già, vỏ vẫn giữ màu xanh lục đặc trưng. Ăn sống, trám ngọt nhẹ nhưng chát khá đậm nên nhiều người thử lần đầu còn e dè.

Để bớt chát và loại nhựa, người dân thường đập giập hoặc khía nhẹ quả rồi ngâm nước lạnh khoảng 15 phút, hoặc om trong nước nóng cho đến khi cùi mềm. Sau đó bỏ hạt đi, phần cùi còn lại là nguyên liệu chế biến cho nhiều món ngon.

Đơn giản nhất là trám om chấm nước mắm, bùi béo và đậm đà. Cầu kỳ hơn, trám được dùng để kho cá hoặc kho thịt. Thịt kho trám là món quen thuộc trong mâm cơm của nhiều gia đình miền núi, thịt ba chỉ béo ngậy được đảo đều cho ngấm gia vị rồi om cùng trám trên lửa nhỏ. Khi chín tới, trám mềm tan, thấm vị béo của thịt, tạo nên hương vị lạ miệng, bùi ngậy xen chút chua chát nhẹ rất kích thích vị giác.

Món cá kho cùng quả trám xanh

Chính sự mộc mạc ấy đã đưa trám xanh vượt khỏi bản làng để vào mâm cơm phố thị. Đầu mùa, khi nguồn cung còn hiếm, giá trám trên chợ mạng có lúc chạm 120.000 đồng/kg, và có thể cao hơn nữa vào những năm mất mùa do nhu cầu thị trường lớn.

Ngoài giá trị ẩm thực, trám xanh còn được nhắc đến với nhiều lợi ích cho sức khỏe. Lượng chất xơ dồi dào trong cùi trám giúp thúc đẩy nhu động ruột, hạn chế táo bón, và theo y học cổ truyền, trám cũng có mặt trong các bài thuốc giảm đầy bụng, khó tiêu.

Quả còn chứa flavonoid, hợp chất thực vật có khả năng chống oxy hóa, góp phần bảo vệ tế bào, song các chuyên gia lưu ý chưa có cơ sở khẳng định ăn trám có thể trực tiếp phòng ngừa hay điều trị ung thư.

Canxi và các vitamin thiết yếu trong trám là nguồn bổ sung dưỡng chất tốt cho xương khớp trong chế độ ăn đa dạng hằng ngày, còn tinh bột và chất xơ giúp làm chậm hấp thu carbohydrate, hỗ trợ ổn định đường huyết ở người tiểu đường.

Trong dân gian, trám muối hoặc trám hãm với nước nóng thường được dùng để ngậm, giúp giảm đau họng, khàn tiếng, ho khan hoặc ho có đờm. Với phụ nữ mang thai, vị chua nhẹ và bùi của trám còn giúp đổi khẩu vị, hỗ trợ những mẹ bầu chán ăn, buồn nôn do ốm nghén.