OCOP là động lực thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển bền vững

Khẳng định vị thế sản phẩm nông thôn Việt Nam

Sau hơn 7 năm triển khai, OCOP không chỉ khơi dậy tiềm năng, lợi thế của từng vùng miền mà còn hình thành nên mạng lưới sản xuất tiêu thụ sản phẩm đặc trưng trên khắp cả nước. Ảnh minh họa.

Khởi động từ năm 2018, Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) được xem là bước đi chiến lược trong tái cơ cấu ngành nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới. Tính đến tháng 9/2025, cả nước đã có gần 17.400 sản phẩm OCOP được công nhận từ 3 sao trở lên, thuộc 8.900 chủ thể sản xuất, trong đó trên 70% là doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã và tổ hợp tác nông thôn. Số lượng sản phẩm tăng đều qua từng năm, thể hiện sự lan tỏa mạnh mẽ của chương trình.

Từ những sản phẩm đơn lẻ, mang tính tự phát ban đầu, đến nay nhiều địa phương đã xây dựng được thương hiệu mạnh, khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và từng bước vươn ra quốc tế. Có thể kể đến cà phê Buôn Ma Thuột, miến dong Bắc Kạn, mật ong Bạc Liêu, chè Shan tuyết Hà Giang, cam Cao Phong (Hòa Bình), nước mắm Phú Quốc, hay các sản phẩm thủ công mỹ nghệ như mây tre đan, gốm, thổ cẩm… Nhiều sản phẩm OCOP đã được kết nối vào chuỗi siêu thị, sàn thương mại điện tử và được người tiêu dùng đón nhận tích cực.

Không chỉ dừng ở việc công nhận sản phẩm, chương trình OCOP đã thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp, giúp người dân hiểu rõ giá trị gia tăng nằm ở chất lượng, bao bì, thương hiệu và câu chuyện sản phẩm. Nhiều địa phương đã chủ động xây dựng vùng nguyên liệu, chuẩn hóa quy trình sản xuất, đầu tư công nghệ chế biến và truy xuất nguồn gốc, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh cho sản phẩm nông thôn Việt Nam.

Thúc đẩy liên kết vùng và phát triển bền vững

Cùng với việc mở rộng quy mô, chương trình OCOP giai đoạn 2021–2025 tập trung vào chất lượng và tính bền vững. Nhiều tỉnh, thành phố đã ban hành đề án riêng, hướng đến mục tiêu nâng hạng sao, chuẩn hóa bao bì, nhãn mác và phát triển sản phẩm theo chuỗi giá trị.

Một số địa phương đi đầu như Quảng Ninh, Hà Nội, Bắc Giang, Đắk Lắk, Đồng Tháp đã hình thành mô hình “OCOP vùng” liên kết sản xuất giữa các xã, huyện để tạo nên sản phẩm đặc trưng có quy mô lớn hơn. Bên cạnh đó, việc kết hợp du lịch cộng đồng và làng nghề OCOP đang được đẩy mạnh, tạo ra trải nghiệm “hai trong một” – vừa tiêu thụ sản phẩm, vừa quảng bá văn hóa địa phương.

Nhiều hội chợ, tuần lễ giới thiệu sản phẩm OCOP được tổ chức thường xuyên tại các trung tâm thương mại lớn ở Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng… giúp các chủ thể mở rộng thị trường tiêu thụ và tìm kiếm đối tác phân phối. Cùng với đó, chuyển đổi số trong quảng bá và bán hàng cũng được chú trọng: hàng nghìn sản phẩm OCOP hiện đã có mặt trên các sàn thương mại điện tử như Postmart, Voso, Shopee, Lazada...

Từ góc độ xã hội, chương trình OCOP còn mang ý nghĩa lớn trong tạo việc làm, nâng cao thu nhập và giữ gìn bản sắc vùng miền. Nhiều làng nghề truyền thống từng đứng trước nguy cơ mai một nay đã được “hồi sinh” nhờ sự hỗ trợ của OCOP. Theo thống kê, mỗi sản phẩm OCOP trung bình tạo ra từ 5–10 việc làm ổn định, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế nông thôn.

Những sản phẩm OCOP của Thành phố Hồ Chí Minh đã được trưng bày ở Hội chợ Mùa thu 2025.Ảnh: Bảo Long

Bước sang giai đoạn tới, mục tiêu của chương trình OCOP là phát triển thêm 10.000 sản phẩm mới, trong đó 5% đạt 5 sao cấp quốc gia, đồng thời nâng cao năng lực cho các chủ thể tham gia theo hướng chuyên nghiệp và bền vững. Các bộ, ngành đang đẩy mạnh hỗ trợ về vốn, xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu và chuyển đổi số để sản phẩm OCOP có thể cạnh tranh sòng phẳng trên thị trường quốc tế.

Song song đó, việc gắn kết OCOP với các chương trình mục tiêu quốc gia khác như xây dựng nông thôn mới nâng cao, phát triển du lịch nông thôn, chuyển đổi số nông nghiệp sẽ tạo ra sức cộng hưởng lớn, góp phần định hình một nền kinh tế nông thôn hiện đại, tự chủ và hội nhập.

Sau hơn 7 năm, OCOP không chỉ là chương trình phát triển sản phẩm mà còn là biểu tượng của sự đổi mới tư duy và khát vọng vươn lên của người nông dân Việt Nam những con người đang từng ngày khẳng định giá trị quê hương bằng chính bàn tay, khối óc và niềm tự hào về sản phẩm mang tên đất Việt.