Chạm màn hình, mở lối đi cho nông sản Mộc Châu

Từ những mùa quả “đợi thương lái”…

Cao nguyên Mộc Châu từ lâu được xem là “thủ phủ” cây ăn quả và rau màu của Sơn La. Dâu tây, mận hậu, chanh leo, hồng, chè, cà chua, rau an toàn… đã tạo nên thương hiệu riêng cho vùng đất này. Mỗi năm, sản lượng nông sản các loại đạt trên 130.000 tấn.

Nhưng phía sau những mùa quả ngọt là nỗi nhọc nhằn kéo dài nhiều năm. Không ít nông sản trước đây chủ yếu bán tươi, bán thô, phụ thuộc vào thương lái và tính thời vụ. Chỉ cần thị trường chững lại hoặc sản lượng tăng đột biến, giá nông sản lập tức lao dốc. Có những mùa mận đỏ rực triền đồi nhưng người trồng đứng ngồi không yên vì đầu ra bấp bênh.

Bởi thế, khi chuyển đổi số len vào nông nghiệp, Mộc Châu không xem đó là câu chuyện thời thượng, mà là nhu cầu sống còn.

Các xã, phường trên địa bàn đã phối hợp với sở, ngành tổ chức tập huấn thương mại điện tử cho doanh nghiệp, HTX, hộ kinh doanh; hỗ trợ quảng bá nông sản, sản phẩm OCOP trên các sàn thương mại điện tử và nền tảng mạng xã hội.

Song song với đó, là việc đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin, hạ tầng phục vụ thương mại điện tử để hình thành động lực cho kinh tế số vùng nông thôn.

UBND tỉnh Sơn La tổ chức tập huấn kỹ năng xúc tiến thương mại gắn với chuyển đổi số năm 2026.

Các đại biểu và học viên tham gia lớp tập huấn kỹ năng xúc tiến thương mại gắn với chuyển đổi số năm 2026.

Ở phường Thảo Nguyên, HTX Nông nghiệp Quyết Thanh không còn đi theo lối làm nông nghiệp “ăn xổi”. HTX mạnh dạn đầu tư hệ thống sơ chế, chế biến, đóng gói hoa quả sấy; thuê kỹ sư chuyên ngành thực phẩm hướng dẫn kỹ thuật để nâng chất lượng sản phẩm.

Từ những loại quả quen thuộc của miền cao, HTX đã xây dựng được 6 sản phẩm OCOP hoa quả sấy dẻo với mẫu mã bắt mắt, chất lượng ổn định. Nhưng điều đáng nói hơn nằm ở cách họ bán hàng.

Phó Giám đốc HTX Nông nghiệp Quyết Thanh, Bà Lương Thị Thanh chia sẻ: “Ngoài tiêu thụ qua đại lý và các cửa hàng OCOP, HTX tăng cường livestream quảng bá trên TikTok, Shopee, Zalo, Facebook. Nhờ đó, sản phẩm được biết đến rộng rãi hơn, lượng đơn hàng và doanh thu đều tăng”.

Người phụ nữ miền núi ấy có lẽ cũng không nghĩ sẽ có ngày công việc bán nông sản lại gắn với điện thoại, máy quay và những phiên livestream kéo dài hàng giờ đồng hồ. Nhưng thời cuộc đã đổi thay. Muốn nông sản đi xa, người làm nông không thể chỉ biết sản xuất.

Khi người nông dân thành “TikToker” bán hàng

Ở Mộc Châu bây giờ, nhiều người gọi vui rằng nông dân đang trở thành những “người kể chuyện trên mạng xã hội”. Mỗi sản phẩm không còn đơn thuần là món hàng, mà phải có câu chuyện riêng: vùng đất nào tạo nên hương vị ấy, khí hậu ra sao, quy trình sản xuất thế nào, vì sao đáng tin cậy.

Tại HTX Đặc sản Tây Bắc, phường Vân Sơn, điều đó được xem như cách xây dựng thương hiệu cho nông sản địa phương. HTX chuyên sản xuất các sản phẩm OCOP và đặc sản như thịt trâu sấy, lạp sườn, hoa quả sấy, gạo nếp, miến, chè, rượu, măng khô…

Ngoài bán trực tiếp, HTX đẩy mạnh quảng bá trên các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội.

Nhiều người bán và các HTX đẩy mạnh quảng bá và tiêu thụ sản phẩm trên các sàn thương mại điện tử và nền tảng mạng xã hội.

Phó Giám đốc HTX, Anh Ngô Thành Đạo cho biết: “Mỗi sản phẩm nông nghiệp là một “sứ giả” mang theo câu chuyện về đất đai, khí hậu và văn hóa địa phương. Bởi vậy, trên nền tảng số, HTX chú trọng giới thiệu nguồn gốc vùng trồng, quy trình sản xuất, chế biến để người tiêu dùng hiểu rõ hơn về sản phẩm. Khi niềm tin được tạo dựng, nông sản cũng có chỗ đứng bền vững hơn trên thị trường”.

Sự thay đổi ấy còn hiện rõ ở những người trẻ. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, anh Lương Văn Tuấn ở phường Thảo Nguyên đã trở thành gương mặt quen thuộc trên Facebook và TikTok với các phiên livestream bán nông sản thu hút hàng triệu lượt xem.

Không có phòng quay chuyên nghiệp hay ê-kíp hùng hậu, phía sau anh thường chỉ là vườn mận, đồi chè hay xưởng chế biến.

Anh Tuấn chia sẻ: “Tôi phối hợp với các HTX, hộ nông dân quảng bá sản phẩm theo mùa vụ trên nền tảng số. Để tạo niềm tin với khách hàng, tôi trực tiếp đến nơi sản xuất, chế biến, vừa bán hàng vừa giới thiệu, hướng dẫn cách bảo quản sản phẩm”.

Từ năm 2025 đến nay, anh Tuấn đã hỗ trợ tiêu thụ khoảng 250 tấn nông sản cho người dân khu vực Mộc Châu, với doanh thu trên 20 tỷ đồng.

Việc số hóa sản phẩm đã rút ngắn khoảng cách giữa người sản xuất và người tiêu dùng. Chỉ cần một chiếc điện thoại, khách hàng ở bất cứ đâu cũng có thể đặt mua nông sản Mộc Châu.

Chị Nguyễn Thị Hồng Nhung, một khách hàng ở Hưng Yên cho biết: “Mua hàng trên môi trường số rất tiện lợi, sản phẩm có đầy đủ thông tin. Ngoài quả tươi theo mùa, các sản phẩm quả sấy dẻo của Mộc Châu có hương vị tự nhiên, dễ bảo quản, giao hàng tận nơi nên rất thuận tiện”.

Từ những phiên chợ vùng cao, nông sản Mộc Châu giờ đã bước vào “phiên chợ số” rộng lớn hơn rất nhiều. Người nông dân không còn chỉ bán một cân mận hay túi chè. Họ đang bán niềm tin, bán câu chuyện vùng đất và bán cả khát vọng đưa nông sản miền cao đi xa hơn trong kỷ nguyên số.