Câu chuyện phía sau những sản phẩm OCOP ở Cần Thơ

Tại xã Vĩnh Tường, sản xuất lúa là một trong những hướng phát triển được các hợp tác xã chú trọng. Hợp tác xã Nông nghiệp Thạnh Phát, thành lập năm 2021 với 22 thành viên, hiện sản xuất trên diện tích 37ha và tham gia Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha lúa chuyên canh chất lượng cao và phát thải thấp ở Đồng bằng sông Cửu Long.

Trong quá trình sản xuất, hợp tác xã thay đổi một số phương thức canh tác. Phân hữu cơ được sử dụng từ khâu làm đất, rơm rạ được cày vùi, phương pháp tưới ngập khô xen kẽ được áp dụng nhằm giảm chi phí và hướng đến sản xuất bền vững. Theo thông tin từ địa phương, lợi nhuận của nông dân tăng khoảng 10-15% so với phương thức sản xuất truyền thống.

Trên nền vùng nguyên liệu này, Hợp tác xã Nông nghiệp Thạnh Phát phát triển thương hiệu Gạo sạch Minh Quân và hoàn thiện các tiêu chí tham gia chương trình OCOP. Năm 2023, sản phẩm được công nhận OCOP 4 sao.

Gạo sạch Minh Quân được Hợp tác xã Nông nghiệp Thạnh Phát xây dựng thành sản phẩm OCOP 4 sao.

Trước khi tham gia OCOP, đầu ra của sản phẩm chưa ổn định. Sau khi được công nhận, việc tiêu thụ thuận lợi hơn, hoạt động của hợp tác xã phát triển và thu hút thêm thành viên, theo ông Trịnh Văn Tùng, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Thạnh Phát.

Tại xã Vĩnh Tường, Gạo sạch Minh Quân cùng Gạo sạch Duy Thủy được xác định là những sản phẩm gạo tập trung phát triển. Các sản phẩm được xây dựng vùng sản xuất theo mô hình VietGAP, chú trọng bao bì và đầu ra.

Theo ông Mai Hoàng Hiếu, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Vĩnh Tường, lợi nhuận của các hợp tác xã tham gia chương trình tăng 20-30% so với hộ sản xuất bên ngoài. Thành viên được hỗ trợ kỹ thuật, vật tư nông nghiệp và bao tiêu đầu ra.

Tuy nhiên, quá trình nâng hạng sản phẩm vẫn gặp khó khăn về chi phí hoàn thiện hồ sơ và tham gia đánh giá. Chi phí để một sản phẩm ra Hội đồng thẩm định khoảng 70 triệu đồng đối với sản phẩm 3 sao, trong khi địa phương chưa có nguồn kinh phí hỗ trợ trực tiếp cho khâu này.

Một hướng đi khác được thể hiện qua câu chuyện của cơ sở sản xuất rượu thủ công Út Tây tại xã Tân Bình. Hơn 20 năm gắn bó với nghề rượu, gia đình bà Võ Thị Phương Trang và ông Lê Quang Anh bắt đầu từ những mẻ rượu thủ công bán tại nhà.

Khi nhu cầu của khách hàng tăng lên, gia đình từng bước đầu tư cho sản phẩm, chú trọng hơn đến quy trình sản xuất, thương hiệu và mẫu mã. Nền tảng của Lão Tửu Út Tây vẫn là rượu nếp lên men tự nhiên.

Sau khi lên men, rượu được tách, lắng và lọc trước khi hoàn thiện. Khi cần điều chỉnh nồng độ, cơ sở kết hợp thêm một phần rượu chưng cất. Gia đình cũng dành thời gian cải tiến quy trình để giảm mùi hèm thường gặp ở rượu truyền thống, giữ vị ngọt tự nhiên hình thành trong quá trình lên men, không sử dụng mật ong hay thêm đường để tạo vị ngọt.

Thời gian ngâm ủ là một công đoạn được cơ sở chú trọng. Sản phẩm nhanh nhất cần khoảng 6 tháng trước khi được kiểm tra, hoàn thiện và đóng chai.

Từ sản phẩm rượu truyền thống, gia đình tiếp tục phát triển Lão Tửu Đông Trùng Hạ Thảo Út Tây, kết hợp rượu Lão Tửu với đông trùng hạ thảo.

Trong khoảng 8 năm, cơ sở tham gia các hội thi, hội thảo và hoạt động xúc tiến thương mại. Qua những hoạt động này, sản phẩm có thêm cơ hội quảng bá, kết nối và học hỏi cách làm mới, trong đó có những hướng phát triển liên quan đến kinh tế xanh và kinh tế nông nghiệp tuần hoàn.

Sau quá trình cải tiến, Lão Tửu Đông Trùng Hạ Thảo Út Tây được công nhận OCOP 5 sao quốc gia. Với gia đình Út Tây, kết quả này ghi nhận quá trình duy trì nghề rượu và phát triển sản phẩm theo hướng bài bản hơn.

Lão Tửu Đông Trùng Hạ Thảo Út Tây là sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia của Cần Thơ.

Hai câu chuyện tại Cần Thơ cho thấy những hướng đi khác nhau trong quá trình phát triển sản phẩm OCOP. Gạo sạch Minh Quân bắt đầu từ vùng nguyên liệu lúa, sau đó xây dựng thương hiệu và hoàn thiện tiêu chí OCOP. Lão Tửu Út Tây giữ nền tảng của nghề rượu truyền thống, đồng thời cải tiến quy trình và phát triển thêm sản phẩm mới.

Ở cả hai trường hợp, sản phẩm không dừng lại ở khâu sản xuất. Vùng nguyên liệu, chất lượng, bao bì, thương hiệu, khả năng tiêu thụ và yêu cầu của thị trường ngày càng được đặt vào cùng một quá trình.

Các sản phẩm OCOP của Cần Thơ được hoàn thiện về chất lượng, bao bì và thương hiệu để mở rộng thị trường.

Với các chủ thể OCOP, đây cũng là bài toán lâu dài khi sản phẩm đã được công nhận: duy trì chất lượng, ổn định nguyên liệu, củng cố đầu ra và tiếp tục hoàn thiện để nâng giá trị hàng hóa địa phương.