Gỡ “rào pháp lý” để sâm Ngọc Linh vươn ra toàn cầu

Mới đây, UBND thành phố Đà Nẵng tổ chức hội thảo khoa học quốc tế "Sâm Ngọc Linh - từ sản phẩm quốc gia tới thương hiệu toàn cầu" ngày 2/8. Hơn 200 đại biểu trong nước và quốc tế là các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, doanh nghiệp có nhiều kinh nghiệm trong nghiên cứu, trồng, chế biến, phát triển sản phẩm từ sâm.

Gian hàng xã Trà Linh trưng bày nhiều củ sâm Ngọc Linh được khai thác từ vùng trồng, thu hút khách tham quan tìm hiểu và lựa chọn sản phẩm.

Sâm Ngọc Linh từ lâu mang lại giá trị kinh tế cao, nhưng để trở thành "sản phẩm quốc dân", ngành sâm cần cuộc chuyển đổi mạnh mẽ từ bán nguyên liệu tươi sang ứng dụng công nghệ cao.

Theo ông Lương Trọng Khoa, Phó chủ tịch Hội Sâm Ngọc Linh Đà Nẵng, Giám đốc CTCP Vina Panax HCM, mục tiêu lớn nhất của ngành là tối ưu hóa giá thành và tăng khả năng tiếp cận người tiêu dùng. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay không nằm ở vốn hay kỹ thuật, mà là hành lang pháp lý.

Ông Lương Trọng Khoa, Phó Chủ tịch Hội Sâm Ngọc Linh Đà Nẵng, Giám đốc CTCP Vina Panax HCM chia sẻ về những rào cản pháp lý và định hướng phát triển ngành sâm Ngọc Linh.

Sâm Ngọc Linh hiện vẫn nằm trong danh mục loài cần bảo tồn nghiêm ngặt (thuộc nhóm 1A và 2A của Sách đỏ Việt Nam). Việc chưa được đưa ra khỏi danh mục này khiến các hoạt động khai thác thương mại và vận chuyển sâm ra khỏi rừng tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Bên cạnh đó, các hiệp ước quốc tế cấm nhập khẩu sản phẩm thuộc nhóm loài bảo tồn, chặn đứng cánh cửa xuất khẩu. "Doanh nghiệp đủ năng lực tự mở rộng thị trường, không cần Nhà nước hỗ trợ tài chính sâu, chỉ mong rào cản pháp lý sớm được tháo gỡ", ông Khoa nói.

Giải bài toán tồn kho bằng công nghệ

Cùng với rào cản xuất khẩu, ngành sâm đang đối mặt với bài toán dư thừa nguồn cung cục bộ. Tại khu vực Trà Linh, sản lượng sâm ghi nhận ở mức cao, nhiều đơn vị tồn kho hàng trăm kg.

Để giải quyết, ông Khoa cho rằng giá trị thực sự của ngành nằm ở khâu chế biến sâu. Cách dùng truyền thống như ngâm rượu hay ăn trực tiếp gây lãng phí lớn do cơ thể chỉ hấp thụ được một phần nhỏ dưỡng chất. Ngược lại, công nghệ chiết xuất tinh chất giúp tận dụng tối đa giá trị dược liệu.

Ông Lương Trọng Khoa giới thiệu các sản phẩm chế biến từ sâm Ngọc Linh, hướng tới mở rộng thị trường và nâng cao giá trị dược liệu Việt.

Ví dụ với sản phẩm cà phê sâm đang được phát triển, một ly định lượng chuẩn 15 mg tinh chất có thể đáp ứng một nửa nhu cầu Saponin thiết yếu mỗi ngày. Cách làm này không làm tăng giá thành, ngược lại giúp giảm chi phí trên mỗi lần sử dụng thực tế.

Cà phê hòa tan sâm Ngọc Linh là một trong những sản phẩm chế biến sâu được kỳ vọng giúp dược liệu quý tiếp cận nhiều nhóm người tiêu dùng hơn.

Để hiện thực hóa các chiến lược trên, Hội Sâm Ngọc Linh Đà Nẵng đang đóng vai trò trụ cột. Tổ chức này hiện đại diện cho phần lớn sản lượng sâm tại khu vực.

Hội đứng ra bảo chứng nguồn gốc, chất lượng sâm của hội viên, giúp xây dựng niềm tin trên thị trường. Đồng thời, đây là tiếng nói đại diện hợp pháp bảo vệ quyền lợi cho hàng trăm hộ dân và hợp tác xã trong các vấn đề vĩ mô như xin cấp chỉ dẫn địa lý, mã vùng trồng hay thủ tục thuê môi trường rừng.

Theo ông Khoa, sự cộng hưởng từ việc tháo gỡ chính sách bảo tồn, ứng dụng công nghệ chế biến và phát huy sức mạnh liên kết cộng đồng sẽ tạo bệ phóng vững chắc cho sâm Ngọc Linh trên thị trường trong và ngoài nước.