Đà Nẵng: Giữ vị mặn quê nhà từ những chum mắm truyền đời

Từ những chum mắm cũ kỹ của gia đình, hai người phụ nữ ấy đang từng bước gây dựng thương hiệu nước mắm truyền thống “Hai chị em”, với mong muốn giữ lại hương vị nguyên bản của biển quê giữa thời buổi thị trường đầy cạnh tranh.

Sinh ra trong những gia đình sống bằng nghề chế biến hải sản, tuổi thơ của Ánh Hồng và Kim Xuyến lớn lên cùng mùi cá, vị muối và những mùa nắng hong đầy sân cá khô. Nghề làm nước mắm từng nuôi sống biết bao thế hệ nơi làng biển.

Đầu năm 2025, cơ sở sản xuất nước mắm mang tên “Hai chị em” ra đời. Ảnh: N.Q

Theo thời gian, nhiều người bỏ nghề vì cực nhọc, lợi nhuận thấp, khó cạnh tranh với sản phẩm công nghiệp. Mang trong mình nỗi trăn trở ấy, cả hai luôn đau đáu chuyện giữ nghề. Nhưng cuộc sống mỗi người lại rẽ theo một hướng khác nhau.

Chị Ánh Hồng từng gắn bó với nghề may và buôn bán nhỏ để mưu sinh, còn chị Kim Xuyến lại có công việc ổn định với vai trò kỹ sư sửa chữa thiết bị thời tiết tại sân bay Đà Nẵng. Một người tất bật với cuộc sống thường nhật, một người có công việc đáng mơ ước, dẫu vậy, sâu trong họ vẫn là ký ức về những chum mắm quê nhà.

Năm 2019, trong một lần gặp lại, câu chuyện về nghề cũ bất ngờ kéo cả hai xích gần nhau hơn. Từ những hồi ức tưởng đã ngủ quên, ý tưởng làm nước mắm truyền thống dần được nhen lên. Họ muốn tạo ra một thứ nước chấm không chỉ để bán mà còn phải là loại nước mắm sạch, làm đúng cách truyền thống, giữ được vị mặn mòi nguyên bản của biển.

Và tất nhiên, hành trình ấy không hề dễ dàng. Dịch Covid-19 ập đến khiến mọi dự định phải gác lại. Mãi đến đầu năm 2025, khi cuộc sống dần ổn định, hai chị mới chính thức bắt tay xây dựng cơ sở sản xuất nước mắm “Hai chị em” tại phường An Khê, thành phố Đà Nẵng.

Không chọn cách làm nhanh, họ đi từ những điều căn cơ nhất. Cá cơm tươi được lấy từ chợ cá Tam Tiến - khu chợ nổi tiếng với nguồn cá vừa cập bến còn ánh bạc. Muối dùng để ủ là muối Sa Huỳnh. Tất cả được phối trộn theo tỷ lệ truyền thống rồi đưa vào chum sành ủ tự nhiên suốt từ một năm đến một năm rưỡi. Không hóa chất, phụ gia hay chất bảo quản.

Thời gian và sự kiên nhẫn chính là “bí quyết” lớn nhất của những chum mắm ấy. Sau hơn một năm “nằm im” trong chum sành, cá chín dần dưới nắng gió miền biển. Rồi cho ra thứ nước mắm màu hổ phách, thơm nồng nhưng dịu hậu, vị đậm mà không gắt. Mỗi giọt mắm như gom cả vị biển quê nhà.

Chị Trần Thị Ánh Hồng chia sẻ: “Điều hai chị em cố giữ đến cùng chính là cách làm thủ công truyền thống. Từ khâu ủ cá, kéo rút nước mắm đến lọc mắm đều thực hiện trực tiếp tại cơ sở. Khách đến mua hàng có thể tận mắt chứng kiến từng công đoạn, nước mắm được rút từ chum, lọc tự nhiên rồi đóng vào chai. Sự minh bạch ấy không chỉ tạo niềm tin cho khách hàng mà còn là cách chúng tôi khẳng định chất lượng sản phẩm bằng quy trình thật”.

Sản phẩm nước mắm truyền thống của hai chị em Ánh Hồng (bên trái) - Kim Xuyến (bên phải) được làm theo cách thủ công truyền thống. Ảnh: N.Q

Hiện mỗi chai nước mắm dung tích 510ml được bán với giá khoảng 70 nghìn đồng. Dù sản xuất chưa lớn, nhưng sản phẩm “Hai chị em” đã dần tìm được chỗ đứng trên thị trường.

Không chỉ tiêu thụ tại Đà Nẵng, nước mắm còn theo chân khách hàng ra Hà Nội, vào Thành phố Hồ Chí Minh, thậm chí được đưa sang Lào.

Theo chị Ngô Thị Kim Xuyến, cơ sở sản xuất nước mắm hiện đã được cấp chứng nhận an toàn thực phẩm và kiểm định chất lượng tại Trung tâm Kỹ thuật tiêu chuẩn đo lường chất lượng 2. Đồng thời, cả hai cũng đang hoàn thiện hồ sơ đăng ký nhãn hiệu cho sản phẩm.

Xa hơn, họ mong muốn xây dựng nước mắm “Hai chị em” trở thành sản phẩm OCOP đặc trưng của địa phương, mở rộng kênh phân phối vào siêu thị, cửa hàng thực phẩm sạch và các nền tảng bán hàng hiện đại.

Không chỉ có sự nỗ lực của cá nhân, hành trình giữ nghề của hai chị còn nhận được sự đồng hành từ Hội Nông dân phường An Khê.

Sản phẩm nước mắm “Hai chị em” đang được phường An Khê quan tâm, đồng hành, hỗ trợ để xây dựng thành sản phẩm OCOP. ảnh: T.H

Theo Chủ tịch Hội Nông dân phường An Khê, bà Nguyễn Thị Hải Lý: “Việc phát triển các sản phẩm truyền thống gắn với đặc trưng địa phương là hướng đi phù hợp trong xây dựng kinh tế nông thôn hiện nay. Sản phẩm nước mắm “Hai chị em” không chỉ thể hiện tinh thần khởi nghiệp mà còn góp phần gìn giữ nghề truyền thống đang dần mai một. Hội sẽ tiếp tục hỗ trợ cơ sở trong hoàn thiện quy trình sản xuất, xây dựng thương hiệu và xúc tiến thương mại để sản phẩm có cơ hội phát triển bền vững hơn”.

Trong vô vàn sản phẩm công nghiệp trên thị trường hiện nay, những chum nước mắm truyền thống của hai chị em Ánh Hồng - Kim Xuyến vẫn âm thầm chắt lọc theo cách của biển quê bao đời nay: đủ nắng, đủ thời gian và đủ sự tử tế.

Hành trình giữ nghề ấy không chỉ mở ra hướng đi cho một sản phẩm địa phương, mà còn góp thêm niềm tin rằng những giá trị truyền thống vẫn có thể tìm được chỗ đứng bền vững trong dòng chảy hiện đại với cách làm tâm huyết và bản sắc riêng.