Hương trà từ miền mây trắng

Tấm vé vào phân khúc cao cấp

Tháng 4/2026 trở thành dấu mốc đáng nhớ đối với người trồng chè ở xã Hồng Thái, tỉnh Tuyên Quang. Bởi sản phẩm chè Shan tuyết Hồng Thái dòng 1 tôm, 1 lá do HTX Sơn Trà sản xuất chính thức được Bộ Nông nghiệp và Môi trường công nhận đạt chuẩn OCOP 5 sao quốc gia.

Với người trồng chè Hồng Thái, danh hiệu OCOP 5 sao quốc gia không đơn thuần là một chứng nhận chất lượng. Đó là thành quả của nhiều năm gìn giữ những gốc chè cổ thụ, kiên trì chuẩn hóa quy trình sản xuất và từng bước đưa một đặc sản vùng cao bước ra thị trường bằng chính bản sắc riêng của mình.

Đằng sau danh hiệu OCOP 5 sao là cả một vùng nguyên liệu được chăm chút qua nhiều năm. Anh Đặng Ngọc Phố, Giám đốc HTX Sơn Trà cho biết: “HTX hiện quản lý 64ha chè Shan tuyết, trong đó có 29ha chè cổ thụ hàng trăm năm tuổi. Mỗi năm, đơn vị thu mua trên 9 tấn chè búp tươi và chế biến hơn 1,7 tấn chè khô chất lượng cao”.

Với anh Phố, chứng nhận OCOP 5 sao không chỉ là sự ghi nhận đối với chất lượng sản phẩm mà còn mở thêm cơ hội để chè Shan tuyết Hồng Thái tiếp cận những thị trường có yêu cầu khắt khe hơn. “Đó là “giấy thông hành” để thương hiệu của chúng tôi vươn ra các thị trường cao cấp, cả trong và ngoài nước”, anh nói.

Vùng chè Shan tuyết Hồng Thái nằm ở độ cao trên 1.200m, nơi những gốc chè cổ thụ sinh trưởng giữa mây núi quanh năm.

Để tạo nên sản phẩm đủ sức cạnh tranh trên thị trường, HTX kiên trì theo đuổi quy trình sản xuất hữu cơ với tiêu chí “3 không”: không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, không sử dụng phân bón vô cơ và không tẩm ướp hương liệu.

Góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, HTX Sơn Trà đầu tư đồng bộ dây chuyền chế biến hiện đại, ứng dụng công nghệ từ Đài Loan trong các công đoạn làm héo, vò, sàng và đóng gói.

Tuy nhiên, ở công đoạn quan trọng nhất - “quay hương”, yếu tố con người vẫn giữ vai trò quyết định. Bằng kinh nghiệm được tích lũy qua nhiều năm, những người thợ lành nghề sẽ cảm nhận sự chuyển biến của từng mẻ chè để giữ lại hương thơm đặc trưng vốn làm nên bản sắc của trà Shan tuyết Hồng Thái.

Từ một loại nông sản chủ yếu tiêu thụ ở dạng nguyên liệu, chè Shan tuyết Hồng Thái ngày nay đã được chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và định vị ở phân khúc cao cấp. HTX hiện thu mua chè búp tươi với giá từ 30.000 - 400.000 đồng/kg. Sau chế biến, các dòng sản phẩm có giá bán từ 380.000 đồng - 7,5 triệu đồng/kg.

Sản phẩm không chỉ được chuẩn hóa về chất lượng mà còn được đầu tư về bao bì, câu chuyện thương hiệu và khả năng tiếp cận thị trường. Từ đó, mở ra cơ hội để chè Shan tuyết Hồng Thái hiện diện ở những phân khúc khách hàng cao cấp hơn.

HTX Sơn Trà đầu tư dây chuyền chế biến hiện đại, kết hợp kỹ thuật truyền thống để nâng cao giá trị sản phẩm.

Một sản phẩm, nhiều giá trị gia tăng

Khi giá trị sản phẩm được nâng lên, người hưởng lợi đầu tiên chính là những hộ dân gắn bó với cây chè. Gia đình anh Triệu Văn Lâm ở thôn Khâu Tràng, xã Hồng Thái là một ví dụ. Sở hữu hơn 2ha chè cổ thụ, mỗi năm gia đình anh thu hoạch gần 3 tấn chè búp tươi, thu nhập khoảng 150 triệu đồng nhờ tuân thủ đúng quy trình chăm sóc và thu hái.

Không chỉ riêng gia đình anh Lâm, nhiều hộ dân tại Hồng Thái hiện có thu nhập trên 200 triệu đồng mỗi năm từ cây chè. Điều đó cho thấy OCOP không chỉ là danh hiệu cho một sản phẩm mà còn là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững.

Đáng chú ý là hành trình nâng tầm chè Shan tuyết Hồng Thái không dừng lại ở lĩnh vực nông nghiệp. Những đồi chè cổ thụ ở các thôn Pắc Khoang, Khâu Tràng đang trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách. Tại đây, du khách có thể trải nghiệm hái chè, sao chè, thưởng trà và tìm hiểu quy trình chế biến truyền thống của người dân địa phương.

Các dòng trà Shan tuyết Hồng Thái được đầu tư bao bì, mẫu mã, hướng đến phân khúc khách hàng cao cấp.

Tại thôn Khâu Tràng, chị Bàn Thị Thương, Chủ homestay Mác Cọp đã biến chính không gian chè Shan tuyết thành sản phẩm du lịch trải nghiệm. Chị Thương cho biết: “Mỗi năm, gia đình tôi đón từ 300 - 500 lượt khách. Điều khiến du khách thích thú không chỉ là cảnh quan vùng chè mà còn là cơ hội được trực tiếp hái chè, sao chè và tìm hiểu cách người dân địa phương tạo nên những sản phẩm trà đặc sản. Nhờ đó, gia đình tôi có thêm nguồn thu từ 80 đến trên 150 triệu đồng mỗi năm”.

Từ một sản phẩm OCOP, Hồng Thái đang từng bước hình thành chuỗi giá trị liên kết giữa sản xuất, chế biến, thương mại và du lịch trải nghiệm. Đây cũng là hướng đi được địa phương xác định tiếp tục phát huy trong thời gian tới.

Theo ông Lê Văn Tú, Chủ tịch UBND xã Hồng Thái, việc chè Shan tuyết Hồng Thái đạt OCOP 5 sao Quốc gia là thành quả của tinh thần đổi mới, sáng tạo và sự liên kết chặt chẽ theo chuỗi giá trị giữa người dân với HTX Sơn Trà. HTX cần tiếp tục duy trì nghiêm ngặt quy trình sản xuất hữu cơ, cải tiến mẫu mã, gia tăng giá trị sản phẩm, đẩy mạnh xúc tiến thương mại, quảng bá thương hiệu, mở rộng thị trường tiêu thụ hướng tới xuất khẩu.

Cùng với đó, địa phương sẽ tiếp tục tạo điều kiện phát triển vùng nguyên liệu bền vững. Đồng thời bảo tồn nguồn gen chè cổ thụ quý hiếm và thúc đẩy mô hình nông nghiệp gắn với du lịch trải nghiệm.

Từ vùng nguyên liệu trên núi cao đến sản phẩm OCOP 5 sao quốc gia, chè Shan tuyết Hồng Thái đang từng bước khẳng định thương hiệu trên thị trường.

Từ những gốc chè cổ thụ đã bén rễ hàng trăm năm trên vùng cao Hồng Thái, một câu chuyện mới đang được viết tiếp. Đó không chỉ là hành trình chinh phục OCOP 5 sao quốc gia của một sản phẩm nông nghiệp, mà còn là hành trình nâng tầm giá trị tài nguyên bản địa.

Mỗi búp chè giờ đây mang theo cả thương hiệu, bản sắc và khát vọng phát triển của một vùng đất.