7 sản phẩm OCOP từ một HTX: Công nghệ sấy dẻo của Quyết Thanh Mộc Châu

Từ 7 thành viên đến 7 sản phẩm OCOP

Ít ai biết rằng, để có những hộp hoa quả sấy dẻo được thị trường đón nhận hôm nay, HTX Quyết Thanh đã trải qua một hành trình không ngắn. Thành lập năm 2018 với 7 thành viên và 8ha đất trồng hồng giòn, mận hậu, HTX từng bước mở rộng vùng nguyên liệu theo hướng chuẩn hóa. Đến nay, HTX phát triển lên 26 thành viên, quản lý 28ha mận và 6ha hồng giòn sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP.

Mận sấy dẻo của HTX Nông nghiệp Quyết Thanh Mộc Châu, phường Thảo Nguyên.

Cái đáng quý ở Quyết Thanh không chỉ là sản lượng, mà là cách họ chọn con đường đi. Sản xuất gắn với bảo vệ môi trường không phải khẩu hiệu treo tường, mà bắt đầu từ từng gốc cây trồng. Phân bón, thuốc bảo vệ thực vật được sử dụng theo hướng an toàn sinh học; phụ phẩm sau thu hoạch không bị bỏ phí mà được xử lý bằng men vi sinh, tận dụng làm phân hữu cơ hoặc thức ăn chăn nuôi. Một vòng tuần hoàn khép kín được hình thành, giúp nông nghiệp không chỉ cho quả, mà còn giữ đất, giữ nước, giữ sinh kế lâu dài.

Những nỗ lực ấy đã được ghi nhận. Đến nay, HTX có 7 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 3 sao và 4 sao gồm mận, xoài, dâu tây, đu đủ, chuối, hồng, chanh leo sấy dẻo. Riêng sản phẩm mận sấy dẻo được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu tỉnh Sơn La năm 2025. Trung bình mỗi năm, HTX xuất bán ra thị trường trên 300 tấn quả các loại, tổng doanh thu đạt trên 4 tỷ đồng.

"Chứng nhận OCOP không chỉ giúp sản phẩm có uy tín hơn trên thị trường, mà còn là động lực để chúng tôi không ngừng đầu tư công nghệ, cải tiến quy trình. Từ khi có OCOP, khách hàng tin tưởng hơn, đơn hàng tăng đáng kể, đặc biệt là vào mùa hè", Giám đốc HTX Nông nghiệp Quyết Thanh Phạm Văn Quyết cho biết.

Đầu tư dây chuyền sấy: Quyết định then chốt

Nhận thấy tiềm năng của thị trường hoa quả sấy, đặc biệt là phân khúc quà tặng và snack mùa hè, năm 2020, HTX Nông nghiệp Quyết Thanh mạnh dạn đầu tư hệ thống dây chuyền sấy hiện đại. Không chỉ đầu tư máy móc, HTX còn mời kỹ sư chế biến thực phẩm trực tiếp hướng dẫn, hoàn thiện quy trình để sản phẩm đạt được màu sắc tự nhiên, hương vị nguyên bản mà không cần đến đường hay chất bảo quản.

Hiện HTX duy trì 5 dây chuyền chế biến với công suất hơn 1 tấn quả tươi mỗi ngày. Những tháng hè, lượng nguyên liệu đưa vào sấy tăng mạnh để kịp phục vụ du khách và nhu cầu tiêu dùng mùa nóng. Năm 2025, HTX đã thu mua và chế biến trên 20 tấn hoa quả sấy các loại, đóng gói đa dạng, phù hợp cả sử dụng gia đình lẫn làm quà biếu.

Quy trình chế biến mận sấy dẻo.

Ông Phạm Văn Quyết chia sẻ rằng, mùa hè luôn là thời điểm bận rộn của HTX. Hoa quả sấy, đặc biệt là mận và xoài sấy dẻo rất được ưa chuộng làm snack du lịch và quà tặng. "Khách bây giờ không chỉ hỏi ngon hay không, mà còn hỏi quả trồng ở đâu, quy trình thế nào, có an toàn không. Càng vào mùa hè, chúng tôi càng phải làm kỹ, làm chặt hơn từng công đoạn", ông Quyết nói.

Công nghệ sấy dẻo: Giữ màu, giữ vị, giữ dinh dưỡng

Điểm mấu chốt làm nên chất lượng hoa quả sấy Quyết Thanh nằm ở công nghệ sấy. Khác với phương pháp phơi nắng truyền thống - dễ mất màu, mất hương vị và có nguy cơ nhiễm bẩn, HTX áp dụng công nghệ sấy dẻo với hệ thống máy sấy hiện đại có khả năng kiểm soát chính xác nhiệt độ, độ ẩm và thời gian.

Quy trình bắt đầu từ khâu lựa chọn nguyên liệu. Quả đưa vào chế biến phải đạt độ chín vừa phải, không dập nát, có nguồn gốc VietGAP rõ ràng. Sau khi được rửa sạch và sơ chế, quả được đưa vào hệ thống sấy với nhiệt độ được kiểm soát tùy theo từng loại. Mận và hồng thường được sấy ở nhiệt độ 60-70°C, trong khi xoài và chuối cần nhiệt độ thấp hơn (55-65°C) để giữ màu vàng tươi.

Công nghệ sấy dẻo giúp loại bỏ 80-85% độ ẩm trong quả, vừa đủ để bảo quản lâu mà vẫn giữ được độ mềm dẻo tự nhiên, không cứng khô như sấy hoàn toàn. Quan trọng hơn, quá trình sấy được thực hiện trong môi trường kiểm soát, hạn chế tối đa sự oxy hóa - nguyên nhân chính làm hoa quả mất màu và giảm chất dinh dưỡng.

Đóng gói sản phẩm quả sấy dẻo.

"Chúng tôi không dùng lưu huỳnh để tẩy trắng hay giữ màu như một số cơ sở khác. Màu sắc của sản phẩm hoàn toàn tự nhiên, đến từ chính quả và công nghệ sấy phù hợp. Mận giữ được màu đỏ tươi, xoài vàng óng, hồng còn sắc cam nhạt đặc trưng. Đó là điều mà công nghệ sấy nhiệt thông thường khó làm được", ông Quyết giải thích.

Quy trình khép kín: Từ vườn đến sản phẩm OCOP

Để đảm bảo chất lượng ổn định cho 7 sản phẩm OCOP, HTX xây dựng quy trình sản xuất khép kín từ khâu trồng trọt đến chế biến. Các thành viên HTX được hướng dẫn trồng theo tiêu chuẩn VietGAP, sử dụng phân vi sinh và thuốc bảo vệ thực vật an toàn. Quả thu hoạch phải đạt độ chín đồng đều, không sâu bệnh, được vận chuyển về xưởng trong vòng 24 giờ để giữ độ tươi.

Tại xưởng chế biến, mỗi mẻ sấy đều trải qua 6 công đoạn bắt buộc: Kiểm tra nguyên liệu đầu vào, rửa sạch bằng nước có kiểm soát độ pH, sơ chế (bỏ hạt, cắt lát theo kích thước chuẩn), sấy ở nhiệt độ kiểm soát, kiểm tra độ ẩm sau sấy (đảm bảo 15-20% cho sản phẩm dẻo), và cuối cùng là đóng gói hút chân không trong môi trường đảm bảo vệ sinh.

Mận sấy dẻo của HTX Nông nghiệp Quyết Thanh Mộc Châu.

Gắn bó với HTX từ những ngày đầu, chị Vũ Thị Nhật trú tại tổ dân phố 19/8, phường Thảo Nguyên, nói rằng làm ở đây "không được phép qua loa". "Quả đưa về xưởng phải được chọn lọc kỹ, loại bỏ trái hư, rửa sạch, sơ chế và đóng gói trong điều kiện đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Công việc ổn định, thu nhập 8-9 triệu đồng/tháng giúp chúng tôi yên tâm gắn bó, nhất là với phụ nữ ở địa phương", chị Nhật chia sẻ.

Toàn bộ quy trình được thiết kế để đảm bảo truy xuất nguồn gốc rõ ràng - từ biết quả đến từ vườn nào, sấy ở mẻ nào, đóng gói ngày nào. Điều này đặc biệt quan trọng khi HTX hướng đến các thị trường khó tính và phân khúc quà tặng, snack cao cấp.

Liên kết chặt: HTX làm đầu tàu, nông dân yên tâm

Trên những vườn cây xanh tốt, người nông dân đã nghĩ khác về giá trị nông sản. Anh Nguyễn Văn Quân, thành viên HTX Nông nghiệp Quyết Thanh tại xã Tân Yên hiện sở hữu 1ha hồng giòn trồng theo tiêu chuẩn VietGAP. Theo anh, quả làm nguyên liệu sấy phải đạt đúng độ chín, độ ngọt, không dập nát. Điều đó đòi hỏi sự chăm chút kỹ lưỡng từ khâu cắt tỉa, bón phân đến thu hái.

"Làm theo quy trình chung của HTX vất vả hơn, nhưng đổi lại là đầu ra ổn định, giá trị quả cao hơn. HTX thu mua với giá ổn định, không ép giá như thương lái. Người trồng nhờ đó cũng yên tâm gắn bó với vườn", anh Quân chia sẻ.

Đóng gói sản phẩm mận sấy dẻo.

Mô hình liên kết này tạo ra chuỗi giá trị bền vững: Nông dân có đầu ra ổn định với giá hợp lý, HTX có nguồn nguyên liệu chất lượng đồng đều, người tiêu dùng có sản phẩm an toàn với chứng nhận OCOP. Đây chính là bài học về liên kết sản xuất mà nhiều HTX khác có thể học hỏi.

Mận sấy dẻo: Sản phẩm tiêu biểu tỉnh 2025

Trong 7 sản phẩm OCOP của HTX, mận sấy dẻo là sản phẩm nổi bật nhất khi được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu tỉnh Sơn La năm 2025. Để tạo ra sản phẩm này, HTX áp dụng quy trình kỹ thuật khắt khe hơn so với các loại hoa quả sấy khác.

Mận hậu Mộc Châu được thu hoạch khi đạt độ chín 70-80%, có màu đỏ tía đều, còn độ cứng vừa phải. Sau khi rửa sạch, mận được làm khô bề mặt bằng quạt gió, sau đó sấy ở nhiệt độ 65-70°C trong 8-12 giờ tùy kích thước quả. Nhiệt độ được duy trì ổn định để tránh hiện tượng "sấy cháy" bề ngoài nhưng bên trong vẫn ẩm - nguyên nhân gây hư hỏng sản phẩm trong bảo quản.

Sản phẩm sau sấy đạt độ ẩm 18-20%, giữ được độ dẻo mềm tự nhiên, màu đỏ tươi đặc trưng và vị chua ngọt hài hòa. Không cần thêm đường hay chất tạo màu, mận sấy dẻo Quyết Thanh vẫn có vị ngọt tự nhiên đủ để chinh phục khẩu vị người tiêu dùng, đồng thời phù hợp với xu hướng ăn uống lành mạnh hiện nay.

Khách hàng tham quan, mua các sản phẩm hoa quả sấy tại gian hàng trưng bày của HTX Nông nghiệp Quyết Thanh Mộc Châu.

Song song với sản xuất, HTX chú trọng xây dựng thương hiệu. Bao bì, nhãn mác được thiết kế trang nhã, có tem truy xuất nguồn gốc rõ ràng và logo OCOP nổi bật. Sản phẩm được đóng gói đa dạng từ 100g, 250g đến 500g, phù hợp làm quà biếu hoặc snack sử dụng gia đình.

Khi công nghệ gặp niềm tin

Những ngày hè oi bức, trong dòng du khách đổ về Mộc Châu thưởng ngoạn cao nguyên xanh mát, không ít người ghé thăm xưởng chế biến hoa quả sấy của HTX Nông nghiệp Quyết Thanh. Vừa là chuyến tham quan, trải nghiệm quy trình sản xuất, vừa là dịp lựa chọn những hộp hoa quả sấy làm quà mang về hoặc snack cho chuyến đi.

Chị Đinh Thị Phương, du khách đến từ Bắc Ninh hào hứng chia sẻ: "Tôi đã đi Mộc Châu vài lần, nhưng lần này mới có dịp vào tận xưởng chế biến để xem cách người ta làm ra những sản phẩm hoa quả sấy như thế nào. Nhìn tận mắt mới thấy yên tâm, từ khâu chọn quả, sấy đến đóng gói đều rất cẩn thận. Hoa quả sấy có vị ngọt tự nhiên, không gắt, bao bì thì đẹp và trang nhã, rất hợp làm quà hoặc mang theo làm snack hè. Với tôi, mua quà như thế này không chỉ là mang về một sản phẩm, mà còn mang theo cả hương vị và câu chuyện của vùng đất Mộc Châu".

Giữa nhịp sống sôi động của mùa hè cao nguyên, từng hộp mận, xoài sấy dẻo rời xưởng Quyết Thanh mang theo không chỉ hương vị tự nhiên mà còn là câu chuyện về một mô hình HTX ứng dụng công nghệ thành công. Với 5 dây chuyền sấy hiện đại, quy trình kiểm soát chặt chẽ từ vườn đến thành phẩm, và 7 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP, HTX Quyết Thanh đang minh chứng rằng: Khi công nghệ kết hợp với nông nghiệp sạch và tổ chức sản xuất tốt, nông sản địa phương hoàn toàn có thể cạnh tranh với hàng công nghiệp.

Từ đó, góp phần đưa hương vị Tây Bắc đến gần hơn với người tiêu dùng trên khắp mọi miền đất nước, đồng thời khẳng định vai trò của chương trình OCOP trong việc nâng tầm nông sản Việt thông qua ứng dụng công nghệ.