Mì gạo Thạch Đê đạt chuẩn OCOP 3 sao

Nghề làm mì gạo ở Thạch Đê đã có từ gần một trăm năm nay và từ năm 2010, khi được UBND tỉnh Phú Thọ công nhận là làng nghề truyền thống, ngành nghề này đã có những bước phát triển mạnh mẽ. Truyền thống làm mì gạo ở đây không chỉ được người dân làm nghề giữ gìn những bí quyết chế biến từ xa xưa mà còn biết kết hợp với công nghệ hiện đại để nâng cao chất lượng sản phẩm.

Gia đình chị Phạm Thị Huế là một trong những hộ sản xuất mì gạo lâu đời nhất ở khu Thạch Đê. Với diện tích nhà xưởng khoảng trên 40m2, chị Huế đầu tư máy móc, thiết bị vào sản xuất thay vì làm thủ công như trước đây, đồng thời đảm bảo sản xuất sạch, nói không với hàn the và chất bảo quản.

Chị Huế cho biết: “Trước đây, làng chỉ lẻ tẻ vài hộ làm mì, bún bánh. Vài năm trở lại đây, nhu cầu thị trường tăng lên, các hộ mới mở rộng sản xuất, mua thêm máy móc để tăng năng suất. Việc sử dụng máy móc vào sản xuất đã rút ngắn công đoạn, nâng cao sản lượng lại tiết kiệm được nhân công lao động. Nếu sản xuất mì bằng phương pháp thủ công như trước, sử dụng 5 nhân công cũng chỉ đạt 2 đến 3 tạ/ngày; nay sản xuất bằng máy, chỉ 2 đến 3 nhân công, mỗi ngày gia đình chị làm được trên 5 tạ, có ngày lên đến 7 tạ. Để có sản phẩm mì ngon thì bí quyết chọn gạo là vô cùng quan trọng. Tôi thường làm mì từ gạo khang dân, không lẫn những loại gạo khác. Như vậy sản phẩm mì được làm ra sẽ thơm ngon và dai hơn. Mì sau khi được cán thành sợi thì khâu phơi mì là rất quan trọng. Mì phải được phơi thật khô để khi đóng gói đảm bảo ngon, không bị mốc”.

Qua tìm hiểu các công đoạn, chúng tôi thấy người dân rất chú trọng về vệ sinh an toàn thực phẩm. Quy trình vo gạo rất cầu kỳ, kỹ lưỡng, qua nhiều công đoạn để không sử dụng hàn the và chất tẩy trắng mà vẫn đảm bảo độ trắng sáng của gạo. Gạo sau khi vo bằng hệ thống máy sẽ được rửa lại bằng nước sạch, sau đó đem ngâm. Mùa hè thường ngâm từ 3 đến 4 tiếng, mùa đông từ 5 đến 6 tiếng để gạo nở đúng độ. Sau khi ngâm xong gạo được rửa lại bằng nước sạch rồi tiến hành xay thành bột.

Mỳ sau khi được cán thành sợi sẽ được ủ khoảng 11- 12 tiếng để có độ tơi, sau đó công nhân tại xưởng sẽ tiến hành rũ các sợi mỳ để phơi, công đoạn này thường được thực hiện vào sáng sớm để mỳ được phơi khô ngay trong ngày.

Sau khi mỳ được phơi khô sẽ được chuyển vào xưởng để thực hiện khâu bó mì. Những đôi tay của công nhân rất tỉ mỉ từ mọi khâu để có thể tạo ra những sản phẩm mì chất lượng. Mì được bó thành các bó nặng 1kg và có 2 loại dài và ngắn tiện cho người tiêu dùng lựa chọn. Chị Huế nói vui đi đâu thấy mì bó lạt giang biết ngay là mì Thạch Đê.

Gia đình chị Nguyễn Thị Liên ở Khu Thạch Đê cũng đã có gần 30 năm làm nghề này. Từ khi có đầu tư mua sắm máy móc, mỗi ngày xưởng sản xuất của chị Liên làm được từ 3 đến 4 tạ mì. Sản phẩm làm ra đến đâu tiêu thụ hết ngay đến đấy do các thương lái trong và ngoài huyện đến tận nhà để mua. Với giá bán dao động từ 18-20 nghìn đồng/1kg, trừ chi phí, gia đình chị Liên mỗi năm thu về trên 200 triệu đồng.

Chị Liên tâm sự “Gia đình tôi làm mì đã 28 năm, trước kia làm truyền thống thì sản phẩm được ít, kể từ khi đầu tư máy móc chúng tôi sản xuất được 3 tạ/ngày, mì sản xuất đến đâu bán hết đến đó, đã giúp nâng cao thu nhập cho gia đình. Để đạt tiêu chuẩn quy định OCOP mà ngành nông nghiệp đã triển khai, chúng tôi sẽ không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm, cải tiến mẫu mã để người tiêu dùng không chỉ ở trong huyện, tỉnh mà cả ngoài tỉnh biết đến, ưa chuộng, tin dùng”.

Năm 2023, sản phẩm mì gạo Thạch Đê được vinh danh với tiêu chuẩn OCOP 3 sao, một chứng nhận quan trọng cho chất lượng sản phẩm. Khu Thạch Đê hiện có 349 hộ dân, trong đó 23 hộ sản xuất mì gạo và 4 hộ sản xuất bún. Sản phẩm mì gạo Thạch Đê không chỉ được tiêu thụ trong tỉnh Phú Thọ mà còn được phân phối đến các tỉnh lân cận như Lào Cai, Vĩnh Phúc, Quảng Ninh, Hà Nội, và đang được người tiêu dùng ưa chuộng nhờ vào chất lượng thơm ngon, bao bì đẹp mắt, và giá bán hợp lý từ 30.000 đến 35.000 đồng/kg. Doanh thu từ mì gạo của làng nghề năm 2023 ước đạt trên 2 tỷ đồng.

Ông Đặng Trần Lương, Phó Chủ tịch UBND xã Hùng Việt, cho biết: “Xã Hùng Việt tự hào với hai làng nghề được công nhận tiêu chuẩn OCOP, trong đó có làng nghề làm mì gạo. Những năm gần đây, bà con đã tập trung đầu tư vào máy móc và nâng cao chất lượng sản phẩm, giúp cải thiện đời sống và thu nhập cho người dân.”

Để tiếp tục duy trì và phát huy giá trị của nghề truyền thống, bà con Thạch Đê đang tích cực học hỏi kinh nghiệm và áp dụng công nghệ mới. Họ không ngừng cải tiến thiết bị, công nghệ sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, và đổi mới mẫu mã bao bì. Mục tiêu của họ là xây dựng thương hiệu mì gạo Thạch Đê vững mạnh, khẳng định vị trí của sản phẩm trên thị trường và góp phần nâng cao thu nhập, tạo công ăn việc làm cho cộng đồng.

Với sự nỗ lực không ngừng, nghề làm mì gạo ở Thạch Đê không chỉ giữ vững giá trị truyền thống mà còn mở ra nhiều cơ hội mới cho sự phát triển bền vững và thành công trong tương lai.