Phú Thọ chuyển OCOP từ xếp hạng sao sang chuỗi giá trị

Tuy nhiên, khi số lượng sản phẩm ngày càng tăng, yêu cầu đặt ra không chỉ dừng ở việc đạt hạng sao. Duy trì chất lượng, ổn định vùng nguyên liệu, mở rộng kênh phân phối và xây dựng chuỗi liên kết đang trở thành những yếu tố quyết định khả năng phát triển lâu dài của sản phẩm OCOP.

Từ bưởi Đoan Hùng, thịt chua Thanh Sơn, mì gạo Hùng Lô đến các sản phẩm chè, mật ong, dược liệu..., OCOP đang góp phần đưa nhiều đặc sản địa phương chuyển từ sản xuất quy mô nhỏ sang hàng hóa có nhận diện rõ ràng hơn.

Theo kế hoạch phát triển OCOP giai đoạn 2026 - 2030, Phú Thọ tiếp tục đặt yêu cầu nâng cao chất lượng, hoàn thiện hồ sơ pháp lý, quản lý nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát sản xuất. Đây cũng là những nội dung được chú trọng trong các đợt đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP năm 2026.

Tính đến tháng 9/2026, tỉnh có 571 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên còn giấy chứng nhận có hiệu lực. Bên cạnh đó, một số sản phẩm đã hết thời hạn hoặc chuẩn bị hết thời hạn công nhận, đặt ra yêu cầu đánh giá, phân hạng lại theo bộ tiêu chí mới giai đoạn 2026 - 2030.

Thực tế này cho thấy việc đạt sao chỉ là một bước trong quá trình phát triển sản phẩm. Để giữ được thị trường, các chủ thể phải duy trì chất lượng ổn định, hoàn thiện bao bì, nhãn mác, hồ sơ sản phẩm và kiểm soát tốt nguồn nguyên liệu.

Các sản phẩm OCOP Phú Thọ từng bước hoàn thiện chất lượng, bao bì và thông tin truy xuất nguồn gốc.

Trong đợt đánh giá, phân hạng OCOP lần 1 năm 2026, Hội đồng tỉnh đã xem xét 17 sản phẩm của 8 chủ thể, gồm sản phẩm đánh giá mới, nâng hạng và đánh giá lại. Các hồ sơ được chú trọng ở những nội dung như vùng nguyên liệu, lao động, nguồn gốc ý tưởng, bản sắc địa phương, chất lượng sản phẩm và phương án phát triển thị trường.

Một trong những hướng đi rõ nét của OCOP Phú Thọ là gắn sản phẩm với vùng nguyên liệu và tổ chức sản xuất theo chuỗi.

Tại phường Hòa Bình, Công ty TNHH Hải Đăng Group phát triển các sản phẩm ruốc cá từ nguồn cá nuôi trên lòng hồ sông Đà. Doanh nghiệp liên kết nuôi cá theo tiêu chuẩn VietGAP, kiểm soát nguồn nguyên liệu và đầu tư chế biến theo quy trình khép kín. Ba sản phẩm ruốc cá trắm đen, cá lăng đen và cá lăng vàng được công nhận OCOP 4 sao.

Sản phẩm hiện được phân phối tại một số cửa hàng thực phẩm sạch ở Hà Nội, Quảng Ninh, Hải Phòng, Bắc Ninh và tiếp cận thêm các kênh thương mại điện tử. Việc chủ động từ vùng nuôi đến chế biến giúp doanh nghiệp kiểm soát nguồn nguyên liệu, đồng thời tạo điều kiện xây dựng thương hiệu cho sản phẩm đặc trưng vùng hồ sông Đà.

Tại xã Võ Miếu, sản phẩm Mì gạo Phê Thư cũng cho thấy sự thay đổi trong cách tổ chức sản xuất. Từ phương thức làm thủ công, cơ sở từng bước hoàn thiện quy trình, chú trọng vệ sinh an toàn thực phẩm, cải tiến bao bì và bổ sung thông tin sản phẩm. Mì gạo Phê Thư hiện được công nhận OCOP 3 sao.

Với Hợp tác xã An Hòa, việc phát triển dưa chuột theo hướng sản xuất an toàn gắn với thị trường cũng được chú trọng. Từ nhóm liên kết ban đầu chỉ có 7 thành viên, HTX hiện phát triển lên 34 thành viên, quản lý hơn 10 ha sản xuất và tổ chức sản xuất theo quy trình thống nhất. Sản phẩm dưa chuột của HTX đạt OCOP 3 sao và được đưa vào các kênh tiêu thụ ngoài địa phương.

Những mô hình này cho thấy giá trị của OCOP không chỉ nằm ở sản phẩm cuối cùng. Khi vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất, chế biến và tiêu thụ được kết nối, chủ thể có điều kiện kiểm soát chất lượng tốt hơn, ổn định nguồn cung và từng bước mở rộng thị trường.

Phát triển vùng nguyên liệu ổn định giúp các chủ thể OCOP Phú Thọ chủ động sản xuất và mở rộng thị trường.

Cùng với nâng chất lượng, Phú Thọ đang hướng OCOP tới các kênh phân phối hiện đại. Đến hết năm 2025, tỉnh có 209 sản phẩm OCOP tham gia các kênh phân phối hiện đại, chiếm 34,3%. Các sản phẩm được đưa lên sàn thương mại điện tử, hệ thống OCOP quốc gia, hội chợ và điểm giới thiệu sản phẩm.

Đây là cơ sở để các chủ thể giảm dần sự phụ thuộc vào thị trường tại chỗ. Tuy nhiên, để đáp ứng các đơn hàng lớn, sản phẩm OCOP cần có vùng nguyên liệu ổn định, năng lực chế biến phù hợp và hệ thống phân phối đủ sức duy trì đầu ra.

Trong giai đoạn 2026 - 2030, Phú Thọ đặt mục tiêu mỗi năm tiêu chuẩn hóa, phát triển mới và nâng hạng 50 - 55 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên; phát triển thêm trên 100 chủ thể, trong đó ít nhất 50% là hợp tác xã, tổ hợp tác. Tỉnh cũng định hướng tăng số sản phẩm có sản lượng hàng hóa ổn định và được kết nối với các hệ thống phân phối hiện đại.

Cùng với đó, xúc tiến thương mại, thương mại điện tử, chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu và phát triển vùng nguyên liệu được xác định là những nội dung cần tiếp tục đầu tư. Khi các khâu này được thực hiện đồng bộ, OCOP sẽ không chỉ tạo ra thêm sản phẩm được xếp hạng mà còn hình thành những sản phẩm có khả năng duy trì thị trường lâu dài.

Với lợi thế về nông sản, làng nghề và các giá trị văn hóa đặc trưng, Phú Thọ có dư địa để tiếp tục phát triển OCOP gắn với du lịch, dịch vụ và kinh tế nông thôn. Trọng tâm trong giai đoạn mới vì thế không còn là tăng nhanh số lượng sản phẩm, mà là nâng chất lượng, củng cố chủ thể, ổn định vùng nguyên liệu và mở rộng chuỗi tiêu thụ.

OCOP chỉ thực sự tạo giá trị bền vững khi sản phẩm giữ được chất lượng sau khi được công nhận, có thị trường ổn định và mang lại lợi ích lâu dài cho người sản xuất. Đây cũng là bước chuyển cần thiết để sản phẩm đặc trưng Phú Thọ đi từ “có sao” đến “có chỗ đứng trên thị trường”.